Verdwijnende grenzen

De vervagende grens tussen de verschillende genres of kunstdisciplines

Traditioneel doet zich die genrevermenging nadrukkelijk voor in de opera, en wel reeds meteen vanaf haar eerste ontstaan in de Florentijnse Camarata aan het eind van de zestiende eeuw. Is opera in de eerste plaats muziek, zijn de woorden net zo belangrijk, of valt dit alles onder theater? Dat is niet louter een zorg van theoretici: de vraag keert voortdurend terug, ook in de opera's zelf, en is van grote invloed op de regie, het libretto en de uitgevoerde muziek.

Katharina Fritsch
Black Table with Table Ware. 1985. Wood, paint, and plastic, table: 29 1/2" (74.9 cm) high x 39 3/8" (100 cm) diameter, with chairs: 35 7/16" (90 cm) high x 59 1/16" (150 cm) diameter. Loan to The Museum of Modern Art, New York

Matthew Barney
DRAWING RESTRAINT 7. (1993.) Installation: three color video monitors, three laser-disc players, three laser discs, steel-and-polyethylene monitor bracket, and six fluorescent lights and fixtures, dimensions variable, central unit overall: c. 30" (76.2 cm) high x 44" (111.8 cm) diameter. One of an edition of three. 

 

Matthew Barney

In de beeldende kunsten is zulke disciplinaire grensvervaging vooral de laatste decennia aan de orde van de dag:

  • Zo valt de gebruikelijke demarcatie tussen fotografie en schilderkunst door nieuwe druktechnieken en hun toepassing op doek en andere materialen sinds de jaren zeventig vaak niet meer aan te brengen.
  • Bij performance, installatie of environment staat de grens tussen beeldende kunst en theater evenmin nog onomstotelijk vast. Veel kunstenaars, van wie Bruce Nauman gebruiken film en video, zonder dat dit werk aanvankelijk paste in de traditie van het klassieke filmgenre.
  • Wat te denken van word-pieces, waarin beeld en taal een vergelijkbaar huwelijk aangaan als taal eerder deed met muziek in de opera? 
  • Of van de kunstzinnige combinatie van beeld en geluid zoals die bijvoorbeeld in discotheken wordt gepresenteerd door kunstenaars als Eboman?
  • Een onderscheid tussen beeldhouwkunst en schilderkunst is ook niet altijd even makkelijk te maken. De latere schilderijen van Frank Stella waarin overigens ook het verschil tussen schilderij en lijst lijkt te verdwijnen kunnen als voorbeeld dienen. Dat laatste vervagende onderscheid viel overigens al bij De Stijl (Huszár, Vantongerloo) te ontwaren, en eerder nog bij de pointilisten.
  • Een goed beeld van vermenging van sculptuur en schilderij zijn verder de driedimensionale collages van Jessica Stockholder, of - dichter bij huis - het werk van Marien Schouten, onder andere schilderijen met een soort klaptafeltje eraan vast.

Een goed beeld van vermenging van sculptuur en schilderij zijn verder de driedimensionale collages van Marien Schouten, onder andere schilderijen met een soort klaptafeltje eraan vast.

mixed media

Daar komt bij dat steeds meer kunstenaars werken met gemengde technieken (mixed media) zodat een object zelfs niet goed meer te vangen is in materiaal-termen als gouache, foto, acryl op doek, of zeefdruk. De beschrijvers van de oude stempel worden hierdoor soms zichtbaar in verlegenheid gebracht.

Voorbeeld van zo een materiaal-omschrijving: 

"Assemblage van verschil materialen: een oude houten deur, bakstenen, fluweel, hout, op een metalen frame gespannen leer, takjes, aluminium, ijzer, glas, plexiglas, linoleum, katoen, gloeilampen, moter enz".

   Jessica Stockholder Untitled, 1998
Music stand, fluorescent light, galvanized metal with tread, lamp, red covered can,oil paint, electric cord
70 x 52 x 38 1/2 inches edition of 6

Samenstelling bronmateriaal uitsluitend en alleen ten behoeve van het nieuwe vak ckv-2 uit het profiel C & M voor havo en atheneum en tehatex. Meewerken aan deze site? Opsturen via e-mail is voldoende. 

Is er zonder uw toestemming en zonder bronvermelding gebruik gemaakt van uw teksten? Onze verontschuldigingen hierover. Laat het ons weten en wij geven een juiste bronvermelding of halen het materiaal van internet. Een financiele vergoeding kunnen wij helaas niet geven.

01/28/2010 last update