Muziek in de massamedia

Een samenvattende beschrijving van de functies die muziek in de massamedia vervult is niet eenvoudig te geven. Wij noemen de vier volgende kenmerken:

Men kan muziek opslaan, uitvoeringen ‘inblikken’. De onbeperkte herhaalbaarheid van de uitvoering werd daardoor mogelijk. Gevolgen:

• Massamedia brengen scheiding aan tussen speler en luisteraar, en zelfs tussen spelers onderling.
• Muziek, oorspronkelijk bedoeld voor een bepaalde plaats of specifieke situatie kan overal worden afgespeeld.

Massamedia beïnvloeden met technische middelen de inhoud en het karakter van de oorspronkelijke muziek. Frequenties en klankkleuren worden geregeld, galm toegevoegd, instrumenten anders geplaatst in het stereobeeld. In de regelkamer wordt bij de ‘mix’ uiteindelijk beslist over het klinkend ‘product’. Gevolgen:

• De muzikale informatie kan naar believen worden gemanipuleerd ten behoeve van willekeurige doelen. Voorbeeld: koopgedrag van jeugdige doelgroepen.
• Bij de technische manipulatie van muziek wordt nadruk gelegd op klankkleur en sound, omdat dat het kenmerk is van muziek waarop ze door doelgroepen wordt gekozen.

Massamedia zorgen ervoor dat alle muziek overal onbeperkt beschikbaar is, simpel door een druk op de knop, 24 uur per dag. Gevolgen:

• De luisteraar verlangt overal en altijd studiokwaliteit. Die kan in live-muziek dikwijls niet worden waargemaakt. Men is gewend aan topartiesten, mindere kwaliteit wordt moeilijker geaccepteerd.
• Bevestiging van luistergewoonten neemt toe. Door zenderkleuring. Steeds sterker wordt uitsluitend geproduceerd voor precies omschreven doelgroepen, die daarmee worden gestereotypeerd.
• Afname van het zelf musiceren. Afname van het aantal beroepsmusici. Succes is meer afhankelijk van promoting dan van eigen kwaliteit. Star-vorming.

Muziek is als ‘ding’ (CD, Videoband)  produkt geworden, koopwaar, onderhevig aan markt-economische mechanismen. Gevolgen:

• Massamedia hebben een beslissende invloed op muzikale smaak. zij wenden die invloed aan volgens commerciële criteria. Men speelt de muziek die mensen graag horen, door herhaald spelen wordt ze populair, daarom wordt ze weer veel gespeeld: er is grote muzikale slijtage.
• Muziek ‘staat aan’, muzikale consumptie is meestal een onbewust proces. Muziek fungeert als coulisse, als onderdrukker van onlustgevoelens, als oppepper enzovoort - in de media is muziek meestal aanwezig als woordonderbreking, als programmavulling, reportageovergang, aan woord of beeld toegevoegde stemmingmaker, gemoedsbeweger.

ANOUK - NOBODY'S WIFE
LABELLE - VOULEZ VOUS COUCHER AVEC MOI
BLOF - DANSEN AAN ZEE
LENNY KRAVITZ - DIG IN
EDDY GRANT - I DON'T WANNA DANCE
TRAVIS - WHY DOES IT ALWAYS RAIN ON ME?
PAT BENATAR - LOVE IS A BATTLEFIELD
MILES - PERFECT WORLD
DANTE THOMAS/PRAS - MISS CALIFORNIA
SUPERTRAMP - SCHOOL
CARDIGANS - CARNIVAL
TOUCH AND GO - WOULD YOU...?
AEROSMITH - JADED
PINK FLOYD - ANOTHER BRICK IN THE WALL
ROBBIE WILLIAMS - ETERNITY
LIVE - CALL ME A FOOL
JENNIFER PAIGE - CRUSH
GARY MOORE - STILL GOT THE BLUES
MJ COLE - CRAZY LOVE
MICHAEL JACKSON - OFF THE WALL
GENESIS - I CAN'T DANCE
TITIYO - COME ALONG
KANE - CAN YOU HANDLE ME
COCK ROBIN - THOUGHT YOU WERE ON MY SIDE
EDWYN COLLINS - GIRL LIKE YOU
FAVOVITAMINE HELGA WOUTERSE-VAN MAREN
BEATLES - YESTERDAY
DEEE-LITE - GROOVE IS IN THE HEART
CHICAGO - IF YOU LEAVE ME NOW
TRACY BONHAM - MOTHER MOTHER
ALICIA KEYS - FALLING
QUEEN - WE ARE THE CHAMPIONS
MADONNA - MUSIC
RADIOHEAD - KARMA POLICE
DURAN DURAN - REFLEX
BETH HART - L.A. SONG (OUT OF THIS TOWN)
LUCY PEARL - DON'T MESS WITH MY MAN

Tussen sociale status en muzikaal gedrag is een duidelijk verband. Evenzeer tussen leeftijd en de manier waarop men men muziek omgaat. Denk aan kleding bijvoorbeeld. Muziek is met kleding de voornaamste katalysator voor jeugdige groepsvorming. ‘Peergroups’ worden gekenmerkt door gelijkheid in leeftijd en sociaal milieu, kleding en muzikaal gedrag en  houding t.o.v. de schoolcultuur. Binnen de peergroup is er een gezamenlijke gedragscode, ‘conformity behaviour’. Ook wordt wel beweerd dat er verband is tussen het niveau van intelligent functioneren en de mate van complexiteit van de muziek. Massamedia spelen hierop in.

Reclame:

Muziek is een van de belangrijkste middelen om bij commerciële promotie de kenmerken van produkten voor de doelgroep aantrekkelijk te maken. Muziek kan kwaliteit symboliseren (klassiek). Een reclame voor groentesoep werd stemmig ondersteund met klassieke muziek: de alom bekende en 'eeuwig mooie' canon van Pachelbel. 

Klik maar op de onderstaande afbeelding en geniet van de muziek. (760 Kb Mp-3)

‘Wonderful World’ (937Kb MP-3) werd een bekend lied omdat het gebruikt werd bij een reclame. Kun je je herinneren bij welke beelden deze muziek gebruikt werd?  

Popmuziek kan als ‘trigger’ voor producten voor jongeren werken. Muziek kan fungeren als uithangbord: Denk aan een herkenningsmelodie die een slagzin in reclame ondersteunt. Muziek kan de sfeer aangeven bij wensen en dromen, kan exotiek van verrre landen representeren.(volksmuziek bijvoorbeeld).

Achtergrondmuziek (muzak):

Speciaal gefabriceerde muziek wordt afgespeeld in fabrieken, kantoren, winkels en in wachtkamers. Kern ervan is de bedoeling menselijk gedrag in een gewenste zin te beïnvloeden zonder dat daarbij de aandacht op de muziek zelf wordt gevestigd.

Veel werk heeft door het herhalingskarakter een aanzienlijke belasting voor werknemenden (lopende band). Muziek moet de ontstane onlustgevoelens opvangen en ombuigen: Vroeger heette dat met een mooi woord: ‘arbeidsvitaminen'.

In warenhuizen heeft muziek ook effect op het koopgedrag. Er wordt met muziek meer verkocht dan zonder. Duur gezegd heet dat: ‘stimuleren van de koopbereidheid door esthetisering van het koopmilieu’.

Samenstelling bronmateriaal ten behoeve van het nieuwe vak ckv-2 uit het profiel cultuur en maatschappij voor havo en atheneum.  Meewerken aan deze site? Opsturen via e-mail is voldoende. 

Is er zonder uw toestemming en zonder bronvermelding gebruik gemaakt van uw teksten? Onze verontschuldigingen hierover. Laat het ons weten en wij geven een juiste bronvermelding of halen het materiaal van internet. Een financiele vergoeding kunnen wij niet geven.

10/13/2004 update