• f/v
• s/z
• g/ch
• y/i/ii/ie
• u/ś
• ō/o, ā/a, ź/e
• ū of oe
• oergongsletter w

Meast foarkommende flaters:

• iepen of sletten wurdlid
• in, yn of ien
• er, der, dźr of dźre
• wer of wźr, werom of wźrom

sjoch mar:

• fleane (vliegen)
• ik raas
• sinne (zon)
• draaf

Staveringsregel g/ch

Wannear g?

• foar d:
  bygelyks: deugd
• yn tiidwurden dy't yn de ynfinityf eindigje op -je ha:
  bygelyks: bargje(morsen)

• foar s, t:
  bygelyks do hoechst, hy hoecht
• yn ferlytsingswurden foar -je:
  bygelyks barchje

• oan it begjin fan in wurd g:
  bygelyks goed
• oan it begjin fan in wurdlid g:
  bygelyks be-gjin

• oan de ein fan in wurd:
  bygelyks graach
• oan de ein fan in wurdlid:
  bygelyks tach-tich

oefening 1

Om fierder te gean moatst witte wat in iepen en in sletten wurdlid is.
Tinkst fan: 'wat is dat no wer?' Klik dan hjirre.
Witst al wat in iepen/sletten wurdlid is? Lźs dan gewoan fierder.

De regel fan de y/i/ii/ie

y = -koart lūd (korte klank) 'klinkt as' hollānske 'ie' yn 'Piet' of 'fiets'. Bygelyks (bijvoorbeeld) Pyt, fyts
- komt foar yn in sletten wurdlid en oan de ein fan in wurd
- sletten:pyt,fyts; ein fan in wurd:hy, sy, taksy

ii = -lang lūd 'klinkt as'ingelske 'team'
byg.(bijv.) tiim, stiif
- yn in sletten wurdlid

i = -lang en koart lūd 'klinkt as'ingelske 'to leave' (lang) en hollānske 'fietsen', bygelyks: blide, slite
- yn iepen wurdlid

i = -koart lūd 'klinkt as'hollānske 'pit','stip' en wurdt ek sa skreaun, bygelyks: pit, stip, hin (kip) (oefenje wy dus net!!!)

ie = -twa-lūd (2-klank) bestiet śt 2 lūden:in i- en in e-klank dy't nei ūnderen giet. It earste lūd hat dan klam (klemtoon), it twadde net. It kin ek oars. De klam ferskoot fan it earste lūd nei it twadde foar in r: dier, hier, tried, iepen ,triedden
- yn sletten en iepen wurdlidden

Staveringsregel ś/u

Staveringsregel

Utsūndering: trije lange lūden dy't gjin kapke krije binne:
bern (kinderen)
gers (gras)
ferzen (gevroren)

By ferkoarting (verkorting) fan it lūd ferdwynt it dakje wer.
Bygelyks:
sān - santich
rōt - rotten
bźd - bedsje

Regels foar it skriuwen fan de 'a' of 'o'

• Foar de bylūden s, l, d, t, n ('soldaten') skriuwe wy meastal in 'a' of 'o'.
  Faak hat itselde wurd yn it Nederlānsk ek in 'a'. Bygelyks: gat (Ned.: gat), krante (Ned.: krant).
  
  Hat itselde wurd yn it Nederlānsk in 'o', dan brūke wy ek in 'o'. Bygelyks: rōlje (Ned.: rollen).
  
  
• Foar l, ld of n skriuwe wy meastal in 'ā'.

Staveringsregel

• Hat itselde wurd yn it hollānsk in -oo- of -oe-, dan skriuwst yn it Frysk in -oe-.
• Yn alle oare gefallen skriuwst in -ū-

Bygelyks:
gūle - huilen (yn it hollānsk gjin -oo- of -oe- dus yn it Frysk: ū)
roetswart - roetzwart (yn it hollānsk in -oe- dus yn it Frysk ek -oe-)
droech - droog (yn it hollānsk in -oo- dus yn it Frysk in -oe-)

Tink derom: der binne in tal wurden dy't har net oan dizze regels hālde. Bygelyks:
joech (gaf)
fūgel (vogel)
kūgel (kogel)
boekebeam (beukeboom)
būter (boter)

N.B. (oefening 5)
In oe-lūd yn de doe-tiid (verleden tijd) fan sterke tiidwurden (*) wurdt yn it Frysk altyd mei -oe- stavere.
Utsein (behalve) as nei in oe-lūd in -n folget, bygelyks: 'ik rūn'.

(*) Sterke tiidwurden binne tiidwurden dy't yn de doe-tiid fan klank feroarje.

Staveringsregel

• De oergongsletter W wurdt allinne skreaun as der in lūd (= klinker) op folget.
  Bygelyks: blauwe
• Oan de ein fan in wurdlid skriuwe wy net in W,
  bygelyks: Har nije fyts is blau.

Utsūndering: W wurdt wol skreaun yn kombinaasje mei 'iu': iuw,
bygelyks: Ik skriuw dy sin op.

Oefeningen
	oefening 1    oefening 2
	oefening 3    oefening 4

• in sletten wurdlid= gesloten lettergreep
• in iepen wurdlid=open lettergreep

sletten wurdlid: der komt achter it lūd(klinker) in bylūd(medeklinker),
bygelyks loft, harkje, leech, baas

'IN' is yn it hollānsk 'een'
Bygelyks:
in jonge
in famke.

'IEN' is yn it hollānsk 'een' of 'iemand'
Bygelyks:
Ik ha mar ien.
Der is ien by de doar.

'YN' is in it hollānsk 'in'
Bygelyks:
Yn de tśn.

'er' is yn it hollānsk 'hij'; oan it begjin fan in sin brūke wy 'hy' as it wurd klam (klemtoon) hat, as it gjin klam hat 'er'
Bygelyks:
Hy seit dat er dat net dien hat.

'der' is yn it hollānsk 'er'
Bygelyks:
Der wie ris in lyts famke.

'dźr' is in it hollānsk 'daar'
Bygelyks:
Sjoch dźr ris!

'dźre' is itselde as 'dźr', allinne dan mei mear klam
Bygelyks:
Hjir net, mar dźre!

'wer' is yn it hollānsk 'weer';
Bygelyks:
Hy seit dat er dat net wer dwaan sil.

'wźr' is yn it hollānsk 'waar' (freget nei it plak)
Bygelyks:
Wźr is śs lyts famke?

'werom' is in it hollānsk 'terug'
Bygelyks:
Hy is werom.

'wźrom' is in it hollānsk 'waarom' (freget nei de reden)
Bygelyks: Wźrom hast dat dien?