- A -

Adams werd na zijn rechtenstudie te Harvard advocaat. Als zodanig betrokken bij het opstellen van petities tegen de Engelse belastingplannen. Gekozen tot lid van het Continentaal Congres (juni 1774 - okt.1777) was hij mede verantwoordelijk voor de keuze van G. Washington tot opperbevel- hebber en het opstellen van de onafhankelijk- heidsverklaring. Tussen februari 1778 en maart 1779 verbleef hij namens de 'opstandelingen' in Frankrijk, keerde toen terug, kwam weer naar Europa met een geheime vredesmissie en werd in 1781 gezant in de Republiek der Verenigde Neder- landen. Hier wist hij erkenning van de V.S. als staat, een lening en een vriendschapsverdrag te bereiken. Speelde vervolgens een centrale rol in de vredesbesprekingen tussen de V.S. en Groot- Brittannie, die resulteerden in het Verdrag van Versailles (3 sept.1783). Als gezant in Londen pu- bliceerde hij 'Defense of the Constitution of the United States' dat een rol speelde in de discussies over de nieuwe grondwet (1787). Terug in de V.S. werd hij in 1789 gekozen als vice-president van Washington. Hij werd na Alexander Hamilton de tweede man bij de Federa- listen. In 1896 versloeg hij Thomas Jefferson en werd de tweede president van de V.S. (1797- 1801). Zijn belangrijkste prestatie in die functie was het voorkomen van een oorlog met Frankrijk. In 1800 versloeg Jefferson hem waarna hij zich terugtrok uit de actieve politiek. Adams was gehuwd met Abigail Quincy Smith en leefde nog lang genoeg om hun zoon John Quincy Adams in 1824 president van de V.S. te zien worden.

Adams, Samuel (1722-1803)

Adams was als ondernemer geen succes en wist na de dood van zijn ouders in tien jaar tijd het fa- miliekapitaal er doorheen te jagen. In 1765 werd hij gekozen tot lid van het Huis van Afgevaardig- den van Massachusetts waar hij meteen het ver- zet tegen de Stamp Act organiseerde. Later keer- de hij zich ook tegen nieuwe Engelse importhef- fingen, schreef een rondzendbrief om de andere kolonien te mobiliseren en speelde een centrale rol in de patriottenpartij. Na aanneming van de Tea Act door het Engelse parlement organiseerde Adams de Boston Tea Party en het bijeenroepen van het Eerste Continentale Congres te Philadel- phia. Na ondertekening van de Onafhankelijk- heidsverklaring daalde zijn ster; het politieke handwerk lag hem minder dan agitatie en mobilisa- tie van de publieke opinie en hij maakte vaak ruzie met zijn mede-afgevaardigden. Terug in Bos- ton lukte het hem niet om tot gouverneur van Mas- sachusetts te worden gekozen. Pas na de dood van de populaire John Hancock slaagde hij hierin (1794-1797). In de discussie over de grondwet en het karakter van de nieuwe staat heeft hij geen rol van betekenis gespeeld.

Arnold, Benedict (1741-1801)

Was drugstorehouder, paardenhandelaar en uit- eindelijk koopman met verschillende schepen in de vaart op West-Indie. Als jongeman had hij tweemaal dienst genomen om vervolgens te de- serteren. Deze rusteloosheid kon hij in de strijd tegen de Engelsen ontplooien. Hij ondernam enke- le gewaagde acties, bleek een voortreffelijk aan- voerder voor zijn soldaten maar kon minder goed overweg met mede-officieren terwijl ook zijn be -heer van de financien te wensen overliet. Door een verwonding, opgelopen te Saratoga, werd hij minder geschikt voor actieve dienst. Als militair gouverneur van Philadelphia werd hij al spoedig verdacht van zakkenspekkerij. In feite legde hij toen al contacten met de Engelsen (1779). Twist- punt bleef de hoogte van de 'overloopsom'. Een jaar later werd hij commandant van het strategisch gelegen West Point, toen nog een fort; hij besloot dat over te leveren maar zijn plan mislukte. Zelf trad hij in dienst van de Engelsen maar hij boekte geen opzienbarende successen meer. Uiteindelijk vestigde hij zich in Engeland.

Artikelen van Confederatie (Articles of Confederation and Perpetual Union)

Op voorstel van Richard Henry Lee werden deze 13 artikelen in juli 1776 voorgelegd aan het 2e Continentaal Congres. Ze vormden het samenwer- kingscontract tussen de opstandige kolonien met als uitgangspunt, dat elk van hen aan de over- heidsuitgaven zou bijdragen naar rato van de om- vang van zijn grondgebied. Op 15 nov.1777 ging het Congres accoord maar ratificatie door de ver- schillende kolonien werd pas op 1 maart 1781 vol- tooid. Het 2e Continentaal Congres werd toen 'De Verenigde Staten in Congres verenigd'.

Terug naar de Index

- B -

In maart 1770 leidde het pesten en bedreigen van soldaten van het Engelse garnizoen door inwoners van Boston tot een uitbarsting toen een aantal sol- daten op een menigte schoot. Er vielen 5 doden. Er kwam een proces tegen de soldaten. Daarbij werden ze verdedigd door John Adams en Josiah Quincy. Het incident versterkte de anti-Engelse stemming.

Boston Tea Party

Toen in december 1773 drie Engelse schepen in de haven van Boston aanlegden met een lading thee, die volgens de regels van de nieuwe Tea Act zou worden, klommen als Mohawk-indianen verklede blanken o.l.v. Sam Adams aan boord en wierpen de hele lading in de haven. De Engelse regering reageerde met de Dwang- wetten (Coercive of Intolerable Acts).

Bunker Hill (Breed's Hill)

In juni 1775 bezetten Amerikaanse militiesoldaten Bunker Hill en Breed's Hill op een landtong bij Boston. Het kostte de Engelse beroepssoldaten 3 aanvallen en 40% van hun aanvalsmacht om de Amerikanen weer te verdrijven. De strijd toonde aan dat de Amerikanen opgewassen waren tegen de Engelse beroepssoldaten en maakte het Engelse opperbevel een stuk voorzichtiger. Pas een jaar later waagde het weer een offensief.

Burgoyne, John (1722-1792)

Deze Engelse generaal wist het meestal beter dan zijn opperbevelhebber Howe. Bracht in 1776 versterkingen naar Canada waar hij de binnenge- vallen Amerikanen terugdreef. In 1777 trok hij met leger vanuit Canada langs de rivier de Hudson richting Albany om New England te isoleren en zich met troepen van Howe te verbinden. Howe koos echter voor verovering van Philadelphia ter- wijl Burgoyne steeds meer problemen kreeg met de bevoorrading van zijn leger. Dit werd in het onbe- kende terrein rond Saratoga omsingeld en uitge- hongerd. Burgoyne moest capituleren. Zijn neder- laag bracht Engeland tot het aanbod om alle sinds 1763 inzake Amerika aangenomen wetten in te trekken en versnelde het verdrag tussen de op- standelingen en Frankrijk.

Terug naar de Index

- C -

Frankrijk had dit gebied na de French and Indian War in 1763 moeten afstaan aan Engeland. De 13 opstandige kolonien hoopten dat Canada hun zijde zou kiezen. Ze probeerden dit een handje te helpen door een inval in aug. 1775. In nov. namen ze Montreal in waarna Benedict Arnold een uitval deed naar Quebec.Door gebrek aan mankracht en fouten mislukte deze operatie waarin Arnold gewond raakte.Na een pokkenepidemie moesten de gedecimeerde Amerikanen in mei 1776 terug- trekken, waarna Canada uitvalsbasis werd voor Burgoyne. Tijdens de hele vrijheidsoorlog bleef de Canadese bevolking trouw aan Engeland; maar ze bleek niet bereid tot actieve steun. Het gebied werd een toe- vluchtsoord voor loyalisten die de opstandige kolonien verlieten; een deel van deze loyalisten deed samen met bevriende Indianen regelmatig uitvallen naar Amerikaans gebied.

Caribisch gebied

Een aantal eilanden in dit gebied speelde een be- langrijke rol in de Amerikaanse revolutie.De smok- kelhandel vanaf Bermuda en de Bahama's (Brits gebied!) werd nog overtroffen door die vanaf het Franse Martinique,het Deense St.Croix en vooral het Nederlandse St.Eustatius.Van halverwege 1778 af was de regio tevens strijdtoneel van de Britse en de Franse vloot.Beide landen probeerden hun positie te verbeteren en tegelijk de ander zo- veel mogelijk schade toe te brengen.St.Lucia was de voornaamste Britse haven,Martinique de Franse Na de oorlogsverklaring van de Republiek der Ver- enigde Provincien veroverde de Britse vloot St. Eustatius.Ook probeerde een Frans-Spaanse vloot Jamaica te veroveren,maar dit mislukte. In deze tijd van zeilschepen moesten vlootcom- mandanten rekening houden met twee moeilijkhe- den: 1.Ongeveer driekwart van het jaar waaide er een passaatwind van oost naar west,die het ge- bied praktisch in tweeen deelde; westelijk van Puerto Rico had je de lijzijde,oostelijk de loefzijde Een vloot die aan de lijzijde terechtkwam schakel- de zichzelf als het ware uit voor deelname aan ac- ties. 2.Tussen begin augustus en begin november werd het gebied veel getroffen door orkanen zo- dat de meeste schepen dan naar elders uitweken.

Clinton, Henry (1730-1795)

Clinton was in periode 1778-1782 opperbevelheb- ber als opvolger van Howe.Had als militair origine- le denkbeelden en was een goed planner; de Franse deelname aan de strijd veranderde zijn mo- gelijkheden echter ingrijpend. Zijn eerder afwach- tende dan aanvallende houding leidde onder meer tot de nederlaag bij Yorktown.

Concord 19 april 1775

Volgens de ene historicus werd het eerste schot van de Amerikaanse opstand gelost in Lexington, volgens de andere te Concord.In beide plaatsjes in Massachussetts heerste in 1775 grote onrust.De Engelse gouverneur generaal Gage moest na de Boston tea party een aantal voor de kolonisten onverdraaglijke wetten toepassen en lokte hier- mee veel verzet uit.Overal werden milities gevormd Gage probeerde hun (wapen)voorraden in beslag te nemen maar bleef teveel in Boston zitten.Van- uit London werd druk uitgeoefend om iets defini- tiefs te doen.In februari 1775 mislukte een poging om de militievoorraden te Salem in handen te krijgen.Voor 18 april plande hij een grotere actie tegen Concord.Delen van het plan lekten echter uit,in een nachtelijke rit waarschuwde Paul Revere de milities langs de route en 's morgens werd het Engelse leger te Lexington opgewacht door zo'n 40 minutemen.Die waren te zwak om weerstand te kunnen bieden,maar ondanks orders om zich te verspreiden ontstond een vuurgevecht De Britten trokken vervolgens naar het 9 km. ver- derop gelegen Concord.Daar werden ze opge- wacht door de milities.De Britten moesten in de nu volgende gevechten terugtrekken en werden op hun terugtocht naar Boston op guerilla-achtige wijze bestookt.Het was het begin van het gewa- pend verzet door de kolonisten.

Congres, Eerste Continentale -

Tussen 5 sept. en 26 oktober 1774 kwamen 56 af- gevaardigden uit 12 kolonien (Georgia ontbrak) in Philadelphia bijeen. Het Congres nam openlijk stelling tegen alle Britse wetten en maatregelen, die sinds 1763 o.a.op belastinggebied voor de ko- lonien waren genomen. Het congres besloot tot economische sancties tegen Groot-Brittannie totdat een aantal wetten zou zijn ingetrokken. Tevens werden de eigen rechten geformuleerd.

Congres, Tweede Continentale -

Was tussen 10 mei 1775 en 2 maart 1781 bijeen met John Hancock als eerste voorzitter. Trof militaire voorbereidingen door George Washington te benoemen tot opperbevelhebber van het conti- nentale leger; dit leger stond onder gezag van het congres en niet onder de kolonien. Na een reces in augustus 1775 was ook Georgia van de partij. Het congres begeleidde de strijd tegen de Britten, sloot verdragen en trof via de Articles of Confede- ration (15 nov.1777) maatregelen voor de toekom- stige staatsvorm. In 1781 transformeerde het zich in 'The United States in Congress assembled'.

Cornwallis, Charles (1738-1805)

Generaal onder Clinton die na de verovering van Charleston in 1780 Noord- en Zuid-Carolina en Georgia moest verdedigen tegen de opstandelin- gen. Terwijl het Britse leger elders steeds meer in de knel kwam, was hij aanvallend en negeerde daarbij zelfs orders van Clinton. Zijn leger werd op 17 okt.1781 bij Yorktown verslagen en moest zich overgeven; deze capitulatie leidde tot onderhan- delingen en tot de vrede van Parijs.

Terug naar de Index

- D -

- E -

Maakte carriere in de Franse marine voordat hij in 1778 het commando kreeg over de vloot, die de Engelsen in Amerika moest gaan bevechten. Zijn activiteiten daar vormen een lange reeks van mis- lukkingen en gemiste kansen.Het Amerikaanse geloof in de samenwerking met Frankrijk daalde hierdoor aanzienlijk, een hindernis die d'Estaings opvolger Rochambeau moest overwinnen.

Terug naar de Index

- F -

De partij van Alexander Hamilton was voorstander van een krachtige centrale regering, die in handen diende te zijn van de 'wijzen en de rijken', van een krachtige rechtspraak en een neutrale VS in internationale zaken. De partij verloor veel van haar invloed nadat Thomas Jefferson - die tegen- gestelde standpunten verdedigde - in 1800 tot pre- sident was gekozen.

Frankrijk

Door de nederlaag in de French and Indian wars (1756-1763) en het verlies van Canada was in Frankrijk de behoefte aan revanche groot. De op- standige kolonien konden dan ook meteen op hulp en sympathie rekenen en na Saratoga op een bondgenootschap en erkenning van de onafhan- kelijkheid door Frankrijk. Het Congres ratificeerde een dergelijk verdrag op 4 mei 1778, waarna op 17 juni Frankrijk in oorlog met Groot-Brittannie kwam. Dit vreesde het Franse potentieel; alleen de bevolking was er al driemaal groter.Voorlopig was de zee het voornaamste gevechtsterrein. De Franse vloot beheerste al snel het Kanaal maar van een geplande inval in Engeland kwam niets terecht en op zee verdeelde het zijn krachten. Ge- plande landingen op de Amerikaanse kust gingen evenmin door en de daarbij betrokken vloot ver- legde haar aandacht al snel naar West-Indie. Pas de komst van een leger onder Rochambeau leidde vanaf 1780 tot een serie expedities die uit- mondden in de overwinning van Yorktown terwijl tegelijkertijd in Virginia LaFayette successen boekte. Al met al lijkt Frankrijks hulp eerder ingegeven door de bedoeling Groot-Brittannie schade te berokkenen dan door een wens naar gebiedsuit- breiding. De oorlog werd door de regering niet als een geheel gezien. Daardoor bereikte ze weinig resultaten als gekeken wordt naar de ingezette middelen.

French and Indian wars

Met de term French and Indian wars worden alle oorlogen bedoeld,die Frankrijk en Engeland in Noord-Amerika hebben gevoerd. Meer speciaal staat de term echter voor de strijd tussen 1756 en 1763, die parallel liep aan de Zevenjarige Oorlog in Europa.

Terug naar de Index

- G -

Gage was de opperbevelhebber van de Britse troepen in Noord-Amerika op het moment dat de kolonisten naar de wapens grepen. Onder zijn ver- antwoordelijkheid hadden de mars van Concord op Lexington en Bunker Hill plaats. Hierna werd hij teruggeroepen. Hij zou de weinig doortastend zijn geweest en werd opgevolgd door Howe.

George III (1738-1820)

Tijdens zijn regeerperiode vond de opstand van de Amerikaanse kolonien plaats. Die was mede te danken aan zijn koppigheid en zijn slechte advi- seurs. Daardoor koos hij voor dwang om de kolo- nisten tot de orde te roepen zonder zich af te vra- gen of hij de middelen had om zijn doel te berei- ken, mochten zij naar de wapens grijpen. Hij bleek uiteindelijk ook sportief genoeg om zijn nederlaag te erkennen.

Terug naar de Index

- H -

Gaf als 17-jarige in pamfletten al zijn mening over de Brits-Amerikaanse betrekkingen. Deed als com- mandant van een artilleriebatterij zijn werk zo goed dat hij in 1877 adjudant en secretaris werd van opperbevelhebber George Washington. Hij deed zijn werk uitstekend maar legde de functie neer na een tamelijk onnozele berisping door Was- hington. De laatste jaren in het conflict was hij een goede bataljonscommandant, in 1782-1783 tevens lid van het Congres.Later legde hij de ba- sis voor de Grondwetgevende Vergadering van 1787. Als voorstander van een sterke centrale re- gering schreef hij de 'Federalist' grotendeels vol, als leider van de Federalisten was hij de opponent van Thomas Jefferson. Een tijdlang was hij minis- ter van Financien in Washingtons kabinet. In die- zelfde periode schijnt hij allerlei daar besproken zaken te hebben doorgegeven aan een Brits agent Zijn neiging tot betweterigheid en intrige leidde tot vijandschap met Adams, Jefferson en Aaron Burr. In een duel met deze laatste werd hij dode- lijk getroffen.

Hessen

Bijna 30.000 Duitse huursoldaten vochten aan Britse zijde mee.Vaak worden ze als 'Hessen' aan- geduid, maar 1/3 deel was niet uit dat gebied af- komstig.Als soldaat waren ze gedrild in de traditie van Frederik de Grote; dat maakte hen minder ge- schikt voor de guerilla-achtige operaties, waarmee ze te maken kregen. Ze wonnen dan ook geen en- kele slag waarin zij de tegenstanders van de kolo- nisten waren. In het begin werden ze gehaat vanwege hun wreedheid. Van hen deserteerden circa 5000 man; 7.754 kwa- men er om door ziekten en in de strijd.

Howe, William (1729-1814)

Voerde het Britse leger aan 1775-1778 maar had weinig succes tegen de rebellerende kolonisten. Volgens zijn vijanden was dit het gevolg van een reeks nalatigheden. Zijn plannen zouden steeds gebaseerd zijn op de beschikbaarheid van meer troepen dan zijn regering hem wilde leveren.

Huursoldaten

Bijna 30.000 Duitse huursoldaten vochten aan Britse zijde mee.Vaak worden ze als 'Hessen' aan- geduid, maar 1/3 deel was niet uit dat gebied af- komstig.Als soldaat waren ze gedrild in de traditie van Frederik de Grote; dat maakte hen minder ge- schikt voor de guerilla-achtige operaties, waarmee ze te maken kregen. Ze wonnen dan ook geen en- kele slag waarin zij de tegenstanders van de kolo- nisten waren. In het begin werden ze gehaat vanwege hun wreedheid. Van hen deserteerden circa 5000 man; 7.754 kwa- men er om door ziekten en in de strijd.

Terug naar de Index

- I -

Toen de kolonisten in opstand kwamen riep het Congres de indianen op om neutraal te blijven. Het stelde ook fondsen beschikbaar om dit doel te hel- pen bevorderen. Een deel van de kolonisten aas- de echter op hun land en trok tot woede van de indianen nog steeds westwaarts.Tegelijk deed de scalp van een volwassen mannelijke indiaan in New Hampshire $70.Toch waren er indianen die de kolonisten steunden in hun strijd. De Britten,die eerder in de French and Indian wars met weinig succes hadden geprobeerd de indianen aan hun kant te krijgen,slaagden daarin nu wel, omdat de door het Congres gevoteerde fondsen te gering waren.Zo ontstonden er 'indianen-fronten': in het Zuiden (de Carolina's,Georgia) speelden de Cherokee en Creek een rol, in het westen verzet- ten de stammen zich tegen de blanke landhonger en in de grensstreken met Canada werkten de Iro- kezen samen met de loyalisten en het reguliere le- ger.Van beide kanten werd de strijd met grote wreedheid gevoerd, maar voor het verloop van de oorlog is de rol van de indianen toch van geringe betekenis geweest.

Terug naar de Index

- J -

Deze advocaat uit New York stond sympathiek tegenover de opstand en werd lid en voorzitter van het tweede continentale congres tot zijn be- noeming als gezant in Spanje (sept.1779). Hij slaagde er niet in van dit land een erkenning van de V.S. los te krijgen.Nadat Jay betrokken was geweest bij de vredesonderhandelingen in Parijs was hij van 1784 tot 1790 minister van Buiten- landse Zaken.De zwakte van de toenmalige con- federatie maakte hem voorstander van een sterke federale regering. Na zijn ministerschap werd hij opperrechter in het Hooggerechtshof.Vervolgens regelde hij in een verdrag met Groot-Brittannie de nog openstaande geschilpunten.Na zijn terugkeer in de V.S.was hij 6 jaar gouverneur van New York waarna hij zich terugtrok op zijn landgoed.

Jefferson, Thomas (1743-1826)

Zoon van een planter uit Virginia.Werd na goede opleiding advocaat en in 1769 gekozen in het par- lement van zijn staat. Toen het conflict met Engeland steeds meer aan de oppervlakte kwam publiceerde hij in 1774 zijn 'A summary view of the rights of the British America' waarin hij zich beriep op de natuurlijke rechten van de mens en de Britse aanspraken af- wees.De tekst van de onafhankelijkheidsverkla- ring is dan ook grotendeels van zijn hand. Zijn activiteiten concentreerden zich op Virginia waar hij lid was van de wetgevende vergadering (sinds 1776) en in 1779 gouverneur werd. Zijn wetgeving was gebaseerd op scheiding van kerk en staat,goed onderwijs voor iedereen en de af- schaffing van zaken als eerstgeboorterecht en onvervreemdbaarheid van erfgoed. In 1783-1784 speelde hij een rol in het congres waarna hij ambassadeur werd in Frankrijk tot Was- hington hem in 1790 tot minister van Buitenlandse Zaken benoemde.In het kabinet keerde hij zich tegen de denkbeelden van Hamilton,die minister van Financien was.Jeffersons aanhang noemde zich Republikeinen.In 1793 trok hij zich terug, maar in 1796 stelde zijn partij hem kandidaat voor het presidentschap.John Adams kreeg toen de meeste stemmen zodat Jefferson met het vice-pre- sidentschap genoegen moest nemen.Vier jaar later werd hij wel gekozen.Zijn meest bekende daad was de aankoop van het Louisiana-territorium.

Jones, John Paul (1747-1792)

Zijn eigenlijke naam, John Paul,veranderde hij na- dat hij als kapitein van een Britse koopvaarder bij twee incidenten een bemanningslid had gedood om de orde te herstellen.Hij vertrok naar Amerika waar de vriendschap met enkele congresleden hem het commando over een schip opleverde.Hij werd vervolgens beroemd om de stoutmoedigheid waarmee hij onder de Engelse kust schepen buit- maakte.In de publieke opinie werd hij een held maar bij zijn collega's lag hij minder goed: Franse kapiteins wilden niet onder zijn bevel varen, Ame- rikaanse benijdden hem zijn succes.Door tegen- werking miste hij enkele belangrijke commando's. In 1787 eerde het congres hem met de gouden medaille maar omdat het ook de marine ophief trad Jones in dienst van Catharina de Grote van Rus- land.In de Zwarte Zee vocht hij tegen de Turken. Geplaagd door een slechte gezondheid verbleef hij vanaf 1790 in Parijs waar hij ook stierf.

Terug naar de Index

- K -

- L -

Trad als weeskind met 13 jaar in het Franse leger, huwde met 16 een goede partij en meldde zich voor zijn 20ste zonder officiele toestemming als vrijwilliger bij de Amerikaanse opstandelingen.Het Congres benoemde hem pas tot generaal-majoor zonder eigen commando,toen hij beloofd had zelf de kosten te dragen.Bij George Washington viel hij in de smaak maar ook deze wist niet goed raad met hem; Lafayette sprak maar enkele woorden Engels.Na enkele maanden drong Washington aan op een eigen commando omdat Lafayette zo toe- gewijd was en omdat een eventuele terugkeer uit teleurstelling de Amerikaanse zaak in het buiten- land zou schaden.In de volgende jaren onder- scheidde Lafayette zich in de strijd en als adept van Washington.In januari 1779 keerde hij naar Frankrijk terug waar het Hof hem weer in genade aannam; hij kon er de basis leggen voor de Franse expeditionaire macht.In april 1780 keerde hij terug en werd verbindingsman tussen Rochambeau en Washington.Hierna kreeg hij weer enkele succes- volle commando's.Eind 1781 weer naar Frankrijk teruggekeerd ontwierp hij allerlei onhaalbare plan- nen voor de strijd tegen Engeland.Op uitnodiging van Washington bracht hij in 1784 nog een bezoek aan de V.S. Hierna speelde hij een rol in de Franse binnenlandse politiek, o.a. in 1789-1790 als commandant van de Nationale Garde tijdens de Franse Revolutie.

Lexington 19 april 1775

Volgens de ene historicus werd het eerste schot van de Amerikaanse opstand gelost in Lexington, volgens de andere te Concord.In beide plaatsjes in Massachussetts heerste in 1775 grote onrust.De Engelse gouverneur generaal Gage moest na de Boston tea party een aantal voor de kolonisten onverdraaglijke wetten toepassen en lokte hier- mee veel verzet uit.Overal werden milities gevormd Gage probeerde hun (wapen)voorraden in beslag te nemen maar bleef teveel in Boston zitten.Van- uit London werd druk uitgeoefend om iets defini- tiefs te doen.In februari 1775 mislukte een poging om de militievoorraden te Salem in handen te krijgen.Voor 18 april plande hij een grotere actie tegen Concord.Delen van het plan lekten echter uit,in een nachtelijke rit waarschuwde Paul Revere de milities langs de route en 's morgens werd het Engelse leger te Lexington opgewacht door zo'n 40 minutemen.Die waren te zwak om weerstand te kunnen bieden,maar ondanks orders om zich te verspreiden ontstond een vuurgevecht De Britten trokken vervolgens naar het 9 km. ver- derop gelegen Concord.Daar werden ze opge- wacht door de milities.De Britten moesten in de nu volgende gevechten terugtrekken en werden op hun terugtocht naar Boston op guerilla-achtige wijze bestookt.Het was het begin van het gewa- pend verzet door de kolonisten.

Loyalist

Met de termen loyalisten of tories worden alle in Amerika geboren personen aangeduid, die tijdens de Amerikaanse opstand aan de kant van Enge- land bleven staan.Vaak hielpen ze de Engelse zaak daadwerkelijk door spionage of door hulp aan het Engelse leger.Een aantal Engelse cam- pagnes in bepaalde delen van het land werd op- gezet, omdat de plannenmakers daar op hulp van de loyalisten rekenden.Van de ca. 2.500.000 be- woners (Indianen niet meegeteld) was zo'n 20% loyalist en verkozen 80.000 uiteindelijk balling- schap - onder meer in Canada - boven een verder verblijf in de nieuwe republiek. De loyalisten vorm- den net als hun tegenstanders milities, waarvan de meest bekende het British Legion was. Tory was ook de aanduiding voor een politieke partij in Engeland,die in deze tijd van mening was dat de koning het recht had zijn eigen ministers te benoemen en dat deze aan de koning verantwoor- delijk waren,vooropgesteld dat het Lagerhuis het met 's konings keuze eens was.De Tories maakten in deze tijd de dienst uit in Londen.

Terug naar de Index

- M -

Afkomstig uit Virginia. Studeerde te Princeton af alvorens in de politiek te gaan.Was lid van de commissie die Virginia een grondwet en een Bill of Rights gaf. Werd vervolgens lid van het eerste Huis van Afgevaardigden van Virginia (1775-1777) Daarna tot gouverneur gekozen en in 1780 tot lid van het Continentale Congres. Speelde hoofdrol in het compromis waarbij Virginia zich in 1783 neer- legde bij de afscheiding van het Northwest territo- ry en in het compromis, waarin 5 slaven meetelden als 3 vrije burgers. Na de opstand schreef hij 29 nummers van de Federalist Papers,was onder Jefferson minister van Buitenlandse Zaken en van 1809-1817 de vierde president van de V.S.

Militie

Met militie werden de eenheden aangeduid waar- van de manschappen onder het gezag van de ei- gen deelstaatregering stonden.Militiemannen wa- ren deel-soldaten, wat hen onbetrouwbaar maakte omdat ze naar huis gingen wanneer hun dienst erop zat,zelfs als dat midden in een gevecht was. Anderzijds had het stelsel als voordeel dat in geval van nood snel soldaten konden worden opgeroepen.Milities speelden dan ook een grote rol in heel wat belangrijke slagen van Lexington tot Saratoga.

Minutemen

In Massachussetts vormden de minutemen specia- le militiemannen die binnen enkele minuten gereed moesten zijn voor de strijd.Ongeveer eenderde van elke militie-eenheid bestond er uit minutemen.

Terug naar de Index

- N -

De Republiek was vooral zakelijk bij de onafhan- kelijkheidsoorlog betrokken en hoopte en passant dat deze een einde zou helpen maken aan de ge- hate Scheepvaartwetten (Navigation Acts). Groot- Brittannie wist rechtstreekse handel met de op- standelingen te verhinderen, maar veel contraban- de werd via Frankrijk vervoerd waarbij St.Eusta- tius een sleutelrol vervulde.Maar na de deelname van Frankrijk aan het conflict had Groot-Brittan- nie scheepvaartuitrusting en timmerhout tot con- trabande verklaard; de spanning met de Repu- bliek, de grootste leverancier van deze producten, was hierna snel gestegen. Nog voor de Republiek zich aansloot bij gewapende neutraliteit,verklaar- de Groot-Brittannie de oorlog. Met de Nederlandse activiteiten ter zee was het hierna snel gedaan. De Republiek werd vervolgens een van de finan- ciers van de opstand. Tussen 1782 en 1788 sloten de Amerikanen vier leningen af in Amsterdam. En op 19 april 1782 kreeg gezant John Adams diplo- matieke erkenning van de V.S. door de Republiek los.

Neger (s) in de Amerikaanse opstand

Van de ca. 2.500.000 inwoners die de 13 kolonien in 1775 telden (Indianen niet meegeteld) was 20% neger.De meeste waren slaaf.Toch speelde een aantal van hen - vrijen en slaven! - een actieve rol in de opstand, onder meer doordat een blanke zich voor dienst in het leger kon laten vervangen door zijn slaaf. De Zuidelijke staten waren tegen het inzetten van negers in het continentale leger maar konden niet verhinderen dat het Congres hiermee akkoord ging In 1779 stelde het zelfs de inlijving van 3000 sla- ven voor, waarbij de eigenaars als vergoeding per slaaf $ 1000,- zouden ontvangen.Dit plan werd door het Zuiden verworpen. De Engelsen probeerden de negers aan hun kant te krijgen en een slavenopstand te scheppen door elke slaaf,die hun zijde koos, de vrijheid te belo- ven.In feite werden de meeste slaven die overlie- pen naar West-Indie verkocht zodat de animo om de Engelsen te helpen snel verdween.

Neutraliteit, gewapende -

Op 29 febr.1780 kondigde Catharina de Grote van Rusland een gewapende neutraliteit af. Het was een idee van Denemarken,dat zich met Zweden al snel aansloot. Deze landen ontzegden de oorlog- voerenden het recht om neutrale schepen aan te houden en te doorzoeken en verlangden van hen: - dat neutrale schepen ongestoord langs de kust van oorlogvoerende staten konden varen; - dat deze schepen niet-contrabande ongestoord mochten vervoeren; - dat havens die geblokkeerd heetten te zijn dat ook daadwerkelijk waren; - dat het nemen van prijsschepen door de oorlog- voerenden aan deze regels zou worden getoetst. De Republiek der Verenigde Nederlanden sloot zich op 4 jan.1781 aan en bijna alle Europese sta- ten volgden.Spanje en Frankrijk accepteerden de regels, Groot-Brittannie negeerde ze. Daadwerke- lijk kwam er van gewapende neutraliteit weinig terecht.

Terug naar de Index

- O -

Na Lexington en Concord stelden de afgevaardig- den van het Continentale Congres op persoonlijke titel een verzoekschrift op aan koning George III. Zij herhaalden weliswaar hun grieven maar verze- kerden hem ook van hun gehechtheid aan de Kroon. Ze vroegen hem af te zien van verder vij- andig optreden en aan verzoening te werken. De koning weigerde hun afgezant te ontvangen en van hun verzoekschrift kennis te nemen.

Onafhankelijkheidsverklaring

Op 11 juni 1776 wees het Continentaal Congres Thomas Jefferson,John Adams,Benjamin Franklin, R.Sherman en R.Livingston aan om deze verkla- ring op te stellen maar algemeen wordt aangeno- men dat de tekst grotendeels het werk is geweest van Jefferson. Het Congres aanvaardde de tekst met enkele wijzigingen op 4 juli 1776. Dit moment wordt gezien als de geboorte van de V.S.

Terug naar de Index

- P -

Omdat zijn financien ontspoord waren trok deze Engelsman in 1774 naar Amerika waar hij in 1776 in een klap beroemd werd met zijn pamflet Common Sense.Hierin riep hij de kolonisten op zich van Engeland af te scheiden.Tijdens de op- stand nam hij dienst in het leger en leverde tege- lijk commentaar op de strijd in een serie tractaten in de Pennsylvania Journal onder de titel The Cri- sis.Om hem een inkomen te verschaffen kreeg hij van het Congres een overheidsfunctie maar zijn financien bleven in wanorde.Na de onafhankelijk- heid kreeg hij een klein landgoed.Dit verschafte hem genoeg inkomen voor zijn hobby: de bouw van een ijzeren brug.Met zijn vinding vertrok hij naar Europa waar de brug technisch een succes bleek maar financieel een mislukking werd.In 1791 verdedigde hij in The Rights of Man de Franse Re- volutie tegen de denkbeelden van de conservatief Edmund Burke.

Patriot Party

Tot 1768 noemden de kolonisten,die een grotere zelfstandigheid wensten t.o.v.de regering in Lon- den,zich patriotten. In dat jaar veranderden ze hun naam in Whig Party.

Terug naar de Index

- Q -

- R -

De Republiek was vooral zakelijk bij de onafhan- kelijkheidsoorlog betrokken en hoopte en passant dat deze een einde zou helpen maken aan de ge- hate Scheepvaartwetten (Navigation Acts). Groot- Brittannie wist rechtstreekse handel met de op- standelingen te verhinderen, maar veel contraban- de werd via Frankrijk vervoerd waarbij St.Eusta- tius een sleutelrol vervulde. Na de deelname van Frankrijk aan het conflict verklaarde Groot-Brittan- nie scheepvaartuitrusting en timmerhout tot con- trabande; de spanning met de Republiek, de grootste leverancier van deze producten, steeg hierna snel. Nog voor de Republiek zich aansloot bij gewapende neutraliteit, verklaarde Groot-Brit- tannie de oorlog. Met de Nederlandse activiteiten ter zee was het hierna spoedig gedaan. De Republiek werd vervolgens een van de finan- ciers van de opstand. Tussen 1782 en 1788 sloten de Amerikanen vier leningen af in Amsterdam. En op 19 april 1782 kreeg gezant John Adams diplo- matieke erkenning van de V.S. door de Republiek los.

Republikeinse partij

De partij voor de gewone man o.l.v.Thomas Jef- ferson.Haar denkbeelden stonden tegenover die van de Federalisten van Alexander Hamilton.

Rochambeau, J.B.D.de Vimeun,graaf van - (1725-1807)

Deze Franse edelman was afkomstig uit de Vendome.Na een carriere in het Franse leger kreeg hij in 1780 het commando over het leger dat de Amerikaanse kolonisten ging helpen. Door slechte organisatie van de betrokken departemen- ten kon hij maar 5500 van de 7600 man inschepen De rest zou nooit arriveren.Wel kon hij een beroep doen op een vlooteenheid in West-Indie onder De Grasse.Hun samenwerking zou leiden tot de York- towncampagne.

Roodjassen (Redcoats)

Amerikaanse scheldnaam voor de Engelse solda- ten

Rusland

Op 29 febr.1780 kondigde Catharina de Grote van Rusland een gewapende neutraliteit af. Het was een idee van Denemarken,dat zich met Zweden al snel aansloot. Deze landen ontzegden de oorlog- voerenden het recht om neutrale schepen aan te houden en te doorzoeken en verlangden van hen: - dat neutrale schepen ongestoord langs de kust van oorlogvoerende staten konden varen; - dat deze schepen niet-contrabande ongestoord mochten vervoeren; - dat havens die geblokkeerd heetten te zijn dat ook daadwerkelijk waren; - dat het nemen van prijsschepen door de oorlog- voerenden aan deze regels zou worden getoetst. De Republiek der Verenigde Nederlanden sloot zich op 4 jan.1781 aan en bijna alle Europese sta- ten volgden.Spanje en Frankrijk accepteerden de regels, Groot-Brittannie negeerde ze. Daadwerke- lijk kwma er van gewapende neutraliteit weinig terecht.

Terug naar de Index

- S -

Bij deze plaats aan de Hudson werd op 19 sept. 1777 en vervolgens weer op 7 oktober slag geleverd tussen Britse troepen onder Burgoyne en Amerikaanse bij Freeman' Farm en later op Bemis Heights. In de eerste slag ging de overwinning naar Burgoyne, wiens leger grote verliezen leed omdat het maar de helft telde van het Amerikaan- se.Zijn overwinning vooral te danken aan de ani- mositeit tussen de Amerikaanse bevelhebbers Arnold en Gates, waarvan de laatste volledig pas- sief bleef. In de tweede slag nam Gates, die Arnold intussen van het commando had ontheven, toch de leiding Hij stopte de opmars van Burgoyne.In een algeme- ne aanval veroverden de Amerikanen vervolgens de sterkte in het centrum van de Britse linie.Hier- na moest Burgoyne zich met zijn leger overgeven.

Spanje

Net als Frankrijk wilde Spanje wraak nemen voor het verlies van gebieden in Noord-Amerika.Tot daadwerkelijke steun aan de kolonisten kwam het niet,wel tot financiele (ca. $ 645.000) Een open conflict met Engeland zou de handel teveel schaden en mogelijk nog meer gebied op het spel zetten.Bovendien kon een onafhankelijk Amerika een bedreiging worden voor de Spaanse gebieden terwijl ook de denkbeelden achter de revolutie in deze gebieden voor problemen konden zorgen. Af- zijdig blijven kon bovendien tot teruggave van Gibraltar leiden, hoopte men. Uiteindelijk komt het op 21 juni 1779 toch tot een Spaanse oorlogsverklaring aan Engeland.In het westen van Noord-Amerika werd een aantal forten op de Engelsen heroverd,in Midden-Amerika wer- den wat successen behaald maar Gibraltar bleef Brits door een nederlaag van de Spaanse vloot. Maar een officieel bondgenootschap met de kolonisten weigerde Spanje en het schaarde zich evenmin openlijk achter het streven naar onafhan- kelijkheid. In 1781 sloot het land zich aan bij de bond van gewapende neutrale landen. Na de vrede van Pa- rijs werd de relatie tussen de VS en Spanje moei- lijker wegens grensgeschillen,vaarrechten op de Mississippi en andere wrijvingen.

Stamp Act of zegelwet (1765)

Deze wet hechtte een zegel aan allerlei drukwerk. Voor dat zegel - een soort leges - moest worden betaald.Op deze manier hoopte Engeland een deel van het geld bijeen te brengen,waarmee het zijn leger betaalde dat de kolonisten beschermde.Om- dat hun bezwaren groot waren kreeg een aantal Amerikanen de functie van zegelagent tegen een jaarsalaris van 300 pond. Hoofdbezwaar van de kolonisten was: no taxation without representation.Verder dat inbreuk op de wet zou worden gestraft door speciale rechtban- ken van de marine die geen juryrechtspraak ken- den. Het verzet was vrijwel algemeen.De Zonen der Vrijheid werden opgericht en dwongen alle zegel- agenten om hun baan neer te leggen.Een speciaal congres ontzegde het Britse parlement het recht om in de kolonie belasting te heffen. Ook in Engeland stuitte de wet op zoveel verzet, dat het parlement hem op 1 mei 1766 introk maar tegelijk de Declaratory Act (Bevestigingswet) aan- nam; daarin bevestigde het parlement zijn zeggen- schap over alle koloniale aangelegenheden. De Stamp Act is van belang omdat hij een sfeer schiep, waarin verzet tegen Engeland tot de mogelijkheden begon te horen

Steuben, Friedrich Wilhelm Augustus von - (1730-1794)

Na een militaire carriere in Pruisen en enkele klei- ne Duitse vorstendommen vertrok hij - financieel aan de grond geraakt - in december 1777 naar Amerika.Hij stelde zich ter beschikking van Was- hington en legde met zijn militaire trainingspro- gramma de basis voor het Amerikaanse leger.Zijn kennis en kunde als stafofficier gaven Washington bovendien een voorsprong op de Engelsen. Het congres deed hem in 1784 als pensioen een landgoed cadeau maar zijn financien bleven rom- melig.Het landgoed vermaakte de ongehuwde von Steuben aan zijn twee adjudanten.

Terug naar de Index

- T -

Om de corrupte East India Tea Co te redden nam het Britse parlement op 10 mei 1773 de Tea Act aan. De maatschappij kreeg het recht een half miljoen pond thee in Amerika te importeren tegen een extra gunstig tarief, waardoor deze partij thee goedkoper werd als normale importthee en zelfs als gesmokkelde.In vier havenplaatsen werden wederverkopers voor deze partij aangesteld, in drie plaatsen traden deze vervolgens weer af onder druk van de publieke opinie. Die in Boston weigerde. Het gevolg was de Boston Tea Party.

Ticonderoga

Dit oude Franse fort aan Lake Champlain in de staat New York was opslagplaats van Brits ge- schut.Benedict Arnold en Ethen Allen werkten in 1775 onafhankelijk van elkaar een plan uit om deze voorraad in handen te krijgen en gingen sa- menwerken toen ze van elkaars bedoelingen ken- nis kregen.Ze veroverden het fort in een verras- singsaanval en maakten zo'n 80 kanonnen en een massa munitie buit (10 mei 1775). Burgoyne heroverde het fort in juli 1777.In dat jaar mislukte een Amerikaanse poging om het weer in handen te krijgen.

Tory

Met de termen loyalisten of tories worden alle in Amerika geboren personen aangeduid, die tijdens de Amerikaanse opstand aan de kant van Enge- land bleven staan.Vaak hielpen ze de Engelse zaak daadwerkelijk door spionage of door hulp aan het Engelse leger.Een aantal Engelse cam- pagnes in bepaalde delen van het land werd op- gezet, omdat de plannenmakers daar op hulp van de loyalisten rekenden.Van de ca. 2.500.000 be- woners (Indianen niet meegeteld) was zo'n 20% loyalist en verkozen 80.000 uiteindelijk balling- schap - onder meer in Canada - boven een verder verblijf in de nieuwe republiek. De loyalisten vorm- den net als hun tegenstanders milities, waarvan de meest bekende het British Legion was. Tory was ook de aanduiding voor een politieke partij in Engeland,die in deze tijd van mening was dat de koning het recht had zijn eigen ministers te benoemen en dat deze aan de koning verantwoor- delijk waren,vooropgesteld dat het Lagerhuis het met 's konings keuze eens was.De Tories maakten in deze tijd de dienst uit in Londen.

Townshend Revenue Act ofwel douanewet.

In 1766 had Benjamin Franklin inzake de Stamp Act verklaard,dat de Amerikanen bezwaar hadden tegen een binnenlandse belasting, niet tegen een belasting op handel. De Townshend Revenu Act volgde de Stamp Act op en legde invoerrechten op glas,verf,papier,lood en thee.De Amerikanen bleken echter ook hiervan niet te willen weten en weigerden de belaste goederen nog langer in te voeren. Hun behoeften dekten ze d.m.v.smokkel. De Engelse regering trok vervolgens in 1770 alle invoerrechten in behalve dat op thee.

Terug naar de Index

- U -

- V -

Na de nederlaag van Cornwallis in 1781 begonnen in april 1782 te Parijs vredesbesprekingen.Het Congres had de Amerikaanse delegatie opgedra- gen hierbij een lijn te trekken met de Fransen maar Jay,Franklin en Adams stoorden zich hieraan niet toen ze gunstige voorwaarden konden krijgen. Nadat ook de voorbereidende gesprekken met Frankrijk en Spanje waren voltooid beeindigde de Engelse regering op 4 febr.1783 de vijandelijkhe- den.Het Congres volgde na zich akkoord te hebben verklaard met de onderhandelingsresulta- ten.Op 3 sept.1783 werd uiteindelijk de vrede ge- tekend: Engeland erkende de onafhankelijkheid, de grens met Canada werd voorlopig geregeld en de VS kregen bepaalde visserijrechten rond New Foundland.Het Congres zou van zijn kant de deelstaten ernstig aanraden om de rechten en eigendommen van de loyalisten te eerbiedigen.

Terug naar de Index

- W -

Planterszoon uit Virginia die als 22-jarige betrok- ken was bij de strijd van de Britten tegen de Fransen en Indianen.Hij had toen de plantage Mount Vernon al geerfd van zijn overleden broer. In 1758 werd hij lid van het House of Burgesses in Virginia, huwde vervolgens een rijke weduwe en werd planter.Na 1770 stelde hij zich achter de ei- sen van de kolonisten. Als lid van het tweede Continentale Congres werd hij tot opperbevelheb- ber benoemd van het revolutionaire leger. Zijn tactiek was ontwijken en verrassen, want een groot strateeg bleek hij niet te zijn.Maar door zijn zorg voor de manschappen wist hij het leger bijeen te houden in de vreselijke winter van 1777/78 en zelfs successen te boeken in de winter van een jaar eerder.Het tij keerde toen de Fransen in 1778 aan de strijd gingen deelnemen. Onder zijn leiding dwong het leger de Britten bij Yorktown tot capitu- latie. In 1787 werd hij president van de grondwetgeven- de vergadering te Philadelphia,twee jaar later van de nieuwe republiek der VSA.In 1796 weigerde hij een derde ambtstermijn. Zijn grote verdienste was het dat hij, ondanks de vele conflicten tussen de verschillende partijen,steeds de eenheid wist te handhaven.

West-Indie

Een aantal eilanden in dit gebied speelde een be- langrijke rol in de Amerikaanse revolutie.De smok- kelhandel vanaf Bermuda en de Bahama's (Brits gebied!) werd nog overtroffen door die vanaf het Franse Martinique,het Deense St.Croix en vooral het Nederlandse St.Eustatius.Van halverwege 1778 af was de regio tevens strijdtoneel van de Britse en de Franse vloot.Beide landen probeerden hun positie te verbeteren en tegelijk de ander zo- veel mogelijk schade toe te brengen.St.Lucia was de voornaamste Britse haven,Martinique de Franse Na de oorlogsverklaring van de Republiek der Ver- enigde Provincien veroverde de Britse vloot St. Eustatius.Ook probeerde een Frans-Spaanse vloot Jamaica te veroveren,maar dit mislukte. In deze tijd van zeilschepen moesten vlootcom- mandanten rekening houden met twee moeilijkhe- den: 1.Ongeveer driekwart van het jaar waaide er een passaatwind van oost naar west,die het ge- bied praktisch in tweeen deelde; westelijk van Puerto Rico had je de lijzijde,oostelijk de loefzijde Een vloot die aan de lijzijde terechtkwam schakel- de zichzelf als het ware uit voor deelname aan ac- ties. 2.Tussen begin augustus en begin november werd het gebied veel getroffen door orkanen zo- dat de meeste schepen dan naar elders uitweken.

Whig

Zie: Patriot Party. In Engeland was de Whig Party voorstander van een koloniaal beleid,dat aansloot bij de wensen van de kolonisten.Maar onder George III had deze partij geen enkele invloed.

Terug naar de Index

- X -

- Y -

In 1781 was de financiele situatie van de opstan- dige Amerikanen slecht en hun militaire positie niet veel beter.In Noord- en Zuid-Carolina waren de Britten heer en meester; ze bedreigden Lafayette in Virginia; de Franse vloot werd te Newport geblokkeerd door de Britse marine. In mei 1781 besloten Washington en Rochambeau tot een gecombineerde aanval op New York City, mede in de hoop hierdoor Britse troepen uit Virgi- nia weg te lokken. Aan Britse zijde bestond echter onduidelijkheid. Clinton in New York gaf Cornwallis in Virginia eerst bevel hem troepen te sturen,trok dat weer in en gaf uiteindelijk opdracht zijn leger in Virginia op een geschikte plek te concentreren.Cornwallis koos hiervoor een schiereiland in de Chesapeake Baai met Yorktown als centrum.Op dat moment kreeg Washington bericht dat De Grasse met een vloot en 3000 man vanuit West-Indie onderweg was voor gecombineerde operaties.Washington trok meteen alle plannen tegen New York in en trok met zijn - en Rochambeau's - troepen naar het zuiden.Op 2 sept. 1781 ontscheepte De Grasse zijn troepen in Chesapeake Baai,vanuit Newport waren versterkingen onderweg en de Engelse vloot,die deze trachtte te onderscheppen werd door De Grasse verslagen.Washington sloot ver- volgens het schiereiland af en zonder maritieme ondersteuning zat Cornwallis in de val.Vanaf 6 oktober volgde een belegering van Yorktown dat op 17 oktober capituleerde; circa 10.000 Britten gaven zich over aan 11.000 Amerikanen en 9000 Fransen.De nederlaag van Cornwallis leidde het einde van de oorlog in.

Terug naar de Index

- Z -