(Indonesisch) Volledige vrijheid. Dit eisten de Indonesische nationalisten van Nederland.

Terug naar de Index

- A -

Groepering van blanke racistische Zuidafrikanen; wil een eigen blanke staat.

Afrikaners

Afstammelingen van de boeren.

ANC

African National Congres. Emancipatiebeweging van zwarten in Zuid-Afrika, opgericht in 1912, bestreed de apartheid.

Annexatie

Inlijving van andere landen of kolonies bij de metropool.

Apartheid

Discriminerende politiek van de Zuidafrikaanse regering om blank en zwart gescheiden te houden.

Apartheidswetten

De wetten waarin de uitgangspunten van de apartheid waren vastgelegd.

Assimileren

Vooral in Franse koloniën gold de eis dat de inheemse bevolking zich 'aanpaste' aan de Franse cultuur.

Atlantisch Handvest

(1941) Verklaring van Roosevelt en Churchill over een toekomstige wereld zonder oorlog; basis voor de Verenigde Naties.

Terug naar de Index

- B -

Negervolken in Zuid-Afrika, die in oorlog raakten met de boeren die noordwaarts trokken.

Biafra

Deel van voormalige Britse kolonie Nigeria, waar het Ibo-volk in 1967 de staat Biafra uitriep.

Black consciousness

Zwart bewustzijn. Een beweging van alleen zwarten ter versterking van de eigen identiteit.

Boeren

Blanke, grotendeels Nederlandse kolonisten, vooral veehouders, die zich in Zuid-Afrika hadden gevestigd.

Boerenoorlog

(1899-1902) Oorlog waarin de boeren zich vergeefs verzetten tegen de inlijving van hun gebieden door de Engelsen.

Boom

(Engels) Plotselinge opleving van de economie met o.m. een toenemende vraag.

British Commonwealth of Nations

Britse Gemenebest, opgericht in 1926; samenwerking op voet van gelijkheid tussen Engeland en zijn voormalige koloniën.

Terug naar de Index

- C -

Een van de thuislanden (o.m. ook Transkei, Zwazulu, Lebowa).

Codesa (Convention For A Democratic South Africa)

Vergadering waarin verschillende zwarte en blanke partijen sinds 1991 over een nieuwe grondwet onderhandelen.

Collaborateur

Landverrader; iemand die in oorlogstijd met de vijand samenwerkt.

Comrades

Zwarte jongeren die een grote rol speelden in het gewelddadig verzet tegen apartheid.

Corrupt

Omkoopbaar.

Terug naar de Index

- D -

(1836-1839) Verhuizing van duizenden boeren naar het noorden om zich aan het het Engelse gezag te onttrekken.

Dekolonisatie

De ontwikkeling naar zelfbestuur en onafhankelijkheid van koloniën, vooral na 1945 voltooid.

Terug naar de Index

- E -

- F -

Een staat waarin de centrale overheid een deel van haar macht heeft afgestaan aan deelstaten.

Terug naar de Index

- G -

Een schijndemocratie waar verkiezingen weinig voorstellen en het leger de dienst uitmaakt.

Terug naar de Index

- H -

- I -

Het indirect besturen van koloniën door gebruik te maken van inheemse machthebbers.

Inkatha-beweging

Politieke beweging van de Zoeloebevolking. die i.t.t. het ANC voor samenwerking met de blanke regering koos.

Terug naar de Index

- J -

- K -

De meest zuidelijke punt van Afrika, waar de VOC in 1652 een nederzetting stichtte.

Kwazulu

Thuisland van de Zoeloebevolking.

Kwestie Nieuw-Guinea

Conflict tussen Nederland en Indonesië over Nieuw-Guinea, dat nog in Nederlandse handen was; in 1963 kwam Nieuw-Guinea bij Indonesië.

Terug naar de Index

- L -

(1913) Wet over eigendom van land. Zwarten werden onteigend en behielden slechts een klein onvruchtbaar deel.

Terug naar de Index

- M -

Moederstad of moederland, van waaruit kolonies werden gesticht of veroverd.

Multinationals

Grote ondernemingen die in meerdere landen vestigingen hebben (Shell, Philips).

Terug naar de Index

- N -

Belangrijkste politieke partij van conservatieve blanken, stimuleerde de apartheid.

Necklace

Halsketting. Moord op een politiek tegenstander die een met benzine gevulde brandende autoband om krijgt.

Terug naar de Index

- O -

Het principe dat iedere burger zijn stem mag uitbrengen zoals dat hoort bij democratische verkiezingen.

Oranje-Vrijstaat

Met Transvaal een van de zelfstandige republieken die de boeren na de grote trek stichtten.

Terug naar de Index

- P -

Een meer radicale anti-apartheidsbeweging, afgescheiden van het ANC in 1959.

Panca Sila

Soekarno's beginselen voor een nieuwe staat: menselijkheid, nationalisme, democratie, sociale rechtvaardigheid en geloof.

Partai Kommunis Indonesia (PKI)

Indonesische communistische partij, betrokken bij opstanden in 1926 tegen het Nederlandse gezag.

Partai Nasional Indonesia (PNI)

Indonesische partij, opgericht in 1927, stond o.l.v. Soekarno, die geen samenwerking met Nederland wilde.

Passensysteem

Zwarte arbeidskrachten kregen een pas. Daarmee werd gekontroleerd wie er rond de mijnen mocht wonen.

Pemoeda'a

Leden van nationalistische jongerenorganisaties in Indonesië.

Politionele acties

(1947 en 1948) Militaire acties van Nederland tegen de Indonesische nationalisten; de Veiligheidsraad eiste stopzetting daarvan.

Populations Registration Act

Discriminerende wet. Blanken, kleurlingen en zwarten kregen hun eigen apartheidsvoorschriften.

Terug naar de Index

- Q -

- R -

Zwarte woongebieden. Voorlopers van de thuislanden.

Romoesja's

Indonesische dwangarbeiders die voor de Japanners slavenarbeid moesten verrichten.

Terug naar de Index

- S -

Het scheiden van rassen. Zie ook: apartheid.

Soevereiniteitsoverdracht

(1949) Overdracht van de hoogste macht door de Nederlandse regering aan de regering van Indonesië.

Terug naar de Index

- T -

Tien kleine en onvruchtbare gebieden die de Zuid-Afrikaanse regering aan de zwarten had toegewezen.

Townships

Woongebieden voor de zwarten, buiten de blanke steden, waar zij werkten maar niet mochten wonen.

Transvaal

Met Oranje-Vrijstaat een van de zelfstandige republieken die de boeren na de grote trek stichtten.

Trekarbeiders

Zwarte arbeidskrachten in Zuid-Afrika die huis en haard moesten verlaten om in de mijnen te werken.

Terug naar de Index

- U -

Speer van de natie. Ondergrondse querillabeweging van het in 1960 verboden ANC.

Unie van Zuid-Afrika

Bestond uit de Kaapkolonie, Natal, Oranje-Vrijstaat en Transvaal. De unie kreeg in 1910 zelfbestuur van Engeland.

Terug naar de Index

- V -

Nederlandse handelsmaatschappij, opgericht in 1602, die het alleenrecht had voor de handel op Azië.

Vietminh

Vietnamese communisten en nationalisten, samengebracht in het verzet tegen het Franse koloniale bewind.

Vijfde Republiek

Nieuwe staatsinrichting van Frankrijk na de grondwetswijziging van 1958: veel macht voor de president.

Volksraad

Vertegenwoordiging van verschillende volksgroepen in Nederlands Indië; in 1918 ingesteld, bezat weinig macht.

Terug naar de Index

- W -

- X -

- Y -

- Z -