- A -

Jodenhaat. Tot 19e eeuw gebaseerd op godsdienstige motieven, later op een rassenleer.

Ausgleich

(1867) Overeenkomst om de Donaumonarchie te splitsen in Oostenrijk en Hongarije onder één vorst.

Terug naar de Index

- B -

(Duits) 'Bloed en ijzer'. Uitdrukking die suggereert dat Duits bloed en ijzer samen iets geweldigs betekenen.

BNP (Bruto Nationaal Produkt)

De waarde van alles wat in een jaar in een land wordt geproduceerd, bij elkaar opgeteld.

Bourgeoisie

Burgerij, middenklasse, die door bezit een trapje hoger stond dan de arbeiders.

Burgerij

Zie Bourgeoisie.

Terug naar de Index

- C -

Godsdienstige verering van iets, soms enigzins overdreven.

Terug naar de Index

- D -

De ontwikkeling naar zelfbestuur en onafhankelijkheid van koloniën, vooral na 1945 voltooid.

Democratie

Regeringsvorm waarbij de hoogste macht berust bij het volk.

Derde Wereld

Alle ontwikkelingslanden in Afrika, Azië en Latijns Amerika, waar grote armoede het maatschappelijk leven bepaalt.

Donaumonarchie

Keizerrijk Oostenrijk waartoe onder meer behoorden: Oostenrijk, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Galicië en Bosnië.

Terug naar de Index

- E -

Staat waarin de macht bij de centrale overheid ligt, maar waarin lagere overheden ook regels mogen maken.

Terug naar de Index

- F -

- G -

(Duits) 'Geheime Staatspolzei'. Politie-apparaat dat zich richtte op het uitschakelen van tegenstanders van de nazi-dictatuur.

Grondwet

Verzameling hogere wetten. De Grondwet bevat grondrechten van de burgers en regels voor het staatsbestuur.

Terug naar de Index

- H -

Beroepssoldaten, die zich tegen betaling van soldij door het een of andere leger lieten inhuren.

Terug naar de Index

- I -

Overtuiging van een individu of een groep mensen. De ideologie beïnvloedt denken en handelen.

Industrialisatie

Meer fabrieken vestigen om zo de werkgelegenheid en de welvaart in een land te vergroten.

Terug naar de Index

- J -

- K -

Het onderwerpen van gebieden in Afrika, Amerika en Azië. door Europese landen.

Koude Oorlog

(1945-1990) Periode van 1945 tot 1990 waarin grote spanningen tussen Oost en West bestonden.

Terug naar de Index

- L -

- M -

Regering door een vorst; een koninkrijk.

Mythe

Verzonnen verhaal over de heldendaden van goden. Ook wel: een fabeltje.

Terug naar de Index

- N -

Een groep mensen die bij elkaar horen door gemeenschappelijke kenmerken en belangen.

Natie-Staat

Situatie waarbij volk en staat samenvallen.

Nationalisme

Liefde voor het eigen volk. Een natie verlangt erkenning van de eigen taal en cultuur en wenst een eigen staat.

NAVO

Noord Atlantische Verdrags Organisatie. Bondgenootschap van westerse landen, opgericht in 1949.

Terug naar de Index

- O -

- P -

- Q -

- R -

Zich tegen vernieuwing keren, terugverlangen naar vroeger, 'toen alles beter was'.

Romantiek

Periode rond 1800 waarin het gevoelsleven opkwam en de nationale geschiedenis werd verheerlijkt.

Terug naar de Index

- S -

Quasi-wetenschappelijke leer over ongelijkheid en strijd tussen mensen als voorwaarde voor vooruitgang.

Staat

De organisatievorm van mensen die samen in een bepaald land wonen.

Terug naar de Index

- T -

- U -

- V -

Duits nationalisme dat vernieuwers en joden verantwoordelijk stelde voor de ondergang van de Duitse cultuur.

Terug naar de Index

- W -

Militair bondgenootschap van Oosteuropese landen o.l.v. de Sowjetunie; in 1955 opgericht, in 1991 ontbonden.

Terug naar de Index

- X -

- Y -

- Z -