- A -

Kennedy's tienjarenplan uit 1961 voor de economische ontwikkeling van Latijns Amerika.

Appeasement

Politiek die zich richt op het voorkomen van oorlog, al betekent dat toegeven aan de eisen van de agressor.

As-Mogendheden

Duitsland en Italië, werden in 1936 bondgenoten. Ook Japan voegde zich bij de as in 1937.

Atoombom

Bom die door splitsing van atoomkernen gigantische vernietigingskracht bezit. In 1945 door VS gebruikt tegen Japan.

Terug naar de Index

- B -

Grens van beton en prikkeldraad tussen Oost- en West-Berlijn, gebouwd in 1961, afgebroken in 1989.

Brezjnev-Doctrine

(1968) Leer van parijleider Brezjnev, die vond dat de Sowjetunie mocht ingrijpen in Oost-Europa als daar het communisme werd bedreigd.

Terug naar de Index

- C -

(1979) Dreigende verklaring van president Carter tegen de invloed van de Sowjetunie in de Golfregio.

Central Intelligence Agency (CIA)

Inlichtingendienst van de VS, opgericht in 1947.

Conferentie van Potsdam

(1945) Bijeenkomst van de geallieerde leiders, waarin over de bezetting van het verslagen Duitsland werd beslist.

Containment

Indammen van het communisme. Deze buitenlandse politie van de VS vloeide voort uit de Truman-doctrine.

Cuba-Crisis

(1962) Ernstig conflict tussen de VS en de Sowjetunie over de plaatsing van Russische raketten op Cuba.

CVSE

(1973-1975) Conferentie over veiligheid en samenwerking in Europa. Het Slotakkoord van Helsinki vormde winst voor de ontspanning.

Terug naar de Index

- D -

Scheidslijn; wordt meestal vastgesteld na een wapenstilstand, bijv. het IJzeren Gordijn in Europa.

Destalinisatie

Periode van 1956 waarin kritiek op Stalin en verzachting van de terreur in de Sowjetunie mogelijk bleek.

Deutsche Demokratische Republik (DDR)

Oost-Duitsland; onder Russisch toezicht sinds 1949 een zelfstandige staat, in 1990 herenigd met de Bondsrepubliek.

Dissidenten

Andersdenkenden. Aanduiding voor schrijvers en gelerden in het Oostblok die zich verzetten tegen de dictatuur.

Terug naar de Index

- E -

- F -

lan van de regering-Kennedy om landbouwoverschotten aan noodlijdende derde-wereldlanden te geven.

Terug naar de Index

- G -

Gezamelijke strijdmacht van tegenstanders van Duitsland, Japan en Italië, tijdens WO II.

Gelijkschakeling

De samenleving dwingen zich aan te passen en te gehoorzamen aan de opvattingen van de heersende klasse.

Green Berets

Speciale commando-eenheden die werden opgericht om guerillagroepen te bestrijden.

Grote Drie

De geallieerde leiders in WO II, te weten: Roosevelt, Stalin en Churchill.

Terug naar de Index

- H -

Rechtstreekse telexverbinding tussen het Witte Huis en het Kremlin, aangelegd na de Cuba-crisis.

Terug naar de Index

- I -

Intercontitentale ballistische raket. Zware atoomraketten die een groot bereik hebben.

INF-Akkoord

(1987) Akkoord tussen VS en Sowjetunie over beperking van raketten voor de middellange afstand.

Terug naar de Index

- J -

(1945) Russische badplaats aan de Zwarte Ze, conferentie-oord voor de grote drie aan het eind van WO II.

Terug naar de Index

- K -

(1945-1990) Periode van 1945 tot 1990 waarin grote spanningen tussen Oost en West bestonden.

Terug naar de Index

- L -

- M -

(1947) Economisch hulpprogramma van de VS om Europa na WO II weer op de been te brengen.

Missele Gap

Rakettenkloof. Angst in de VS rond 1960, dat de Russen een voorsprong hadden op het gebied van atoomraketten.

Mutually Assured Destruction

(MAD) De erkenning dat bij een atoomoorlog beide partijen de totale vernietiging te wachten staat.

Terug naar de Index

- N -

(1968)Verdrag tegen de verspreiding van kernwapens, door veel ( maar niet door alle) landen ondertekend.

Noord Atlantische Verdrags Organisatie (NAVO)

Militair bondgenootschap van westerse landen o.l.v. de VS ter verdediging tegen de Sowjetunie.

Terug naar de Index

- O -

Verbetering van de betrekkingen tussen Oost en West vanaf eind jaren '60. Ook détente genoemd.

Ostpolitik

Ontspanningspolitiek van de Duitse kanselier Brandt om de verstandhouding met het Oostblok te verbeteren.

Terug naar de Index

- P -

Organisatie voor idealistische jongeren die in het buitenland ontwikkelingswerk wilden doen.

Terug naar de Index

- Q -

- R -

Politiek begrip, het beleid van een land wordt daarbij door de omstandigheden bepaald, niet door principes.

Terug naar de Index

- S -

( l in 1972) Strategic Arms Limitation Talks. Afspraken tussen VS en Sowjetunie over beperking van aantallen kernraketten.

Satelietstaten

De Oosteuropese landen die na WO II economisch en militair ondergeschikt waren aan de Sowjetunie.

Second Strike

Vermogen van een land om na een atoomaanval verwoestend terug te slaan.

Slexible Response

Aangepast antwoord. Stelling dat VS op elke militaire dreiging van de Sowjetunie een antwoord hebben.

Spoetnik

Russische ruimtesatelliet; de eerste werd in 1957 gelanceerd en toonde de voorsprong op de VS.

Star Wars

Zie strategic defense initiative. Verdediging vanuit ruimtestations leidde tot de aanduiding Star Wars.

Strategic Defense Initiative (SDI)

(SDI) Plan van president Reagan om een ultramodern verdedigingssysteem tegen (ICBM-)raketten te laten ontwerpen.

Stunde Null

Het jaar 1945 in Duitsland, nulpunt na een verloren oorlog, maar ook een keerpunt om opnieuw te beginnen.

Terug naar de Index

- T -

(1963) Kernstopverdrag tussen VS en Sowjetunie om geen atoomproeven in de atmosfeer of onder water te houden.

Tet-Offensief

(1968) Groot offensief van de Vietcong en het Noordvietnamese leger, genoemd naar het boeddhistische nieuwjaar.

Truman-Doctrine

(1947) Leer van president Truman dat de VS elk land zouden helpen dat bedreigd werd door het communisme.

Terug naar de Index

- U -

Laatste eis; als daar niet aan wordt voldaan, volgt meestal wapengekletter.

Terug naar de Index

- V -

(1961) Plaats aan de Cubaanse kust, waar Cubaanse ballingen met steun van de CIA een mislukte landingspoging deden.

Veiligheidsraad

Het bestuur van de VN, bestaande uit vijf permanente lidstaten (met vetorecht) en tien tijdelijke.

Verenigde Naties (VN)

Internationale organisatie, oipgericht in 1945, met het doel vrede en veiligheid in de wereld te bewaren.

Vetorecht

Het recht om te verbieden. Dat heeft elk permanent lid van de veiligheidsraad.

Vietcong

Communistische guerillabeweging die gesteund door Noord-Vietnam de Amerikanen wilde verdrijven.

Vietminh

Vietnamese communisten en nationalisten, samengebracht in het verzet tegen het Fransen koloniale bewind.

Terug naar de Index

- W -

(1973) Wet die de Amerikaanse president verplicht over de inzet van troepen binnen 60 dagen verantwoording af te leggen.

Warschaupact

Militair bondgenootschap van de Sowjetunie en haar satelietstaten; opgericht in 1955, ontbonden in 1991.

Wehrmacht

De Duitse krijgsmacht onder Hitler van 1935 tot 1945.

Terug naar de Index

- X -

- Y -

- Z -

Aanduiding voor de koude oorlog, waarbij de winnaar alles had en de verliezer niks.

Terug naar de Index