ABCDEFGHIJKLM
NPRSTUVWXY Z
INDEX
Wikipedia
 

    

 


 

Baader-Meinhoffgroep, (ca 1970), Duitse radicale jongerengroep die d.m.v. de stadsguerilla een sociale revolutie wilde veroorzaken.
Baath-partij (1940), politieke partij in Syrië, voorstander van socialisme, nationalisme en panarabisme.
Babeuf, François-Noël, (1760 - 1797), bijnaam Gracchus. Frans socialistisch politicus (utopist). Werd na een mislukte staatsgreep terechtgesteld.
Babylon  [bijbels Babel], stad in het oude Mesopotamië.
Babyloniërs, Oosters, in Mesopotamië wonend volk. Hoofdstad Babylon. Hoogtepunten van macht en beschaving onder Hammoerabi (Oud Babylonië 1750 v.chr.) en Nebukadnezar (Nieuw Babylonië ca. 600 v.chr.).
Babylonische Ballingschap (597 - 536 v.chr.), gedwongen verblijf van het Joodse volk in Babylonië, na de verovering van Israël.
Babylonische gevangenschap van de pausen (1309-1377), periode waarin de paus door de Franse koning gedwongen was  in het Franse Avignon te resideren.
Bacchanaal, woest drinkgelag.
Bacchus [Romeinse mythologie], god van de wijn.
Bach, Johann Sebastian  (1685 - 1750), Duits componist. Mattheus Passion.  
Bacon, Francis (1561 - 1626), Engels wijsgeer en politicus. Grondlegger van het empirisme.
Bacterie, eencellig micro-organisme. Bacteriën zorgen o.a. voor de afbraak van dode organismen en de verspreiding van bepaalde ziekten. [bacteriologisch. Bacteriologische oorlogsvoering]
Baden-Powell, Robert (1857 - 1941), Brits generaal, oprichter van de padvinderij (1908).
  <<<
Badoglio, Pietro (1871 - 1956), Italiaans maarschalk en minister president (1943). Was betrokken bij de val van Mussolini (1943).
Bagdad,
kalifaat van (750 - 1258), het door de Abassiden rond de hoofdstad Bagdad gestichte Islamitische rijk.
Bagdadspoorweg, spoorlijn tussen Turkije, Syrië en Irak, die bij de aanleg ( vanaf 1903) veel politiek geharrewar veroorzaakte tussen de West Europese staten.
Baileybrug, uit voor-gefabriceerde elementen bestaande  noodbrug.  Tijdens W.O.II door de engelsman Bailey ontworpen.
Bajonet,stootwapen dat op een geweerloop kan worden gezet.

Bakboord, scheepsterm, linkerzijde van een schip.
Bakermat, plaats van ontstaan. [Griekenland is de bakermat van de Europese beschaving].
Bakoenin, Michail (1814 - 1876), Russisch anarchistisch theoreticus.
Balance of Power, machtsevenwicht.
Baldakijn, dakvormig bovenstuk, meestal van stof, van een troon of podium. (Koningin Wilhelmina opende de beurs van Berlage, staand onder een baldakijn).
Baldwin, Stanley (1867-1947), Brits Conservatief Politicus en minister president (1923;1924-1929; 1935-1937). 
Wikipedia
Balfour, Arthur (1848 - 1930), Brits liberaal politicus en minister president (1902 - 1905). Was de opsteller van de Balfour Declaration. 
Balfour Declaration (1917), verklaring van de Britse regering waarin de Joden een "Nationaal Tehuis" werd beloofd zonder daarbij de verworven rechten van de Palestijnen aan te tasten.
Baljuw, rechterlijk ambtenaar vóór de Franse revolutie.
Balkanisering, in een situatie brengen die veel lijkt op de politieke en militaire chaos op de Balkan vóór W.O.I.
Balkanoorlogen, (1912 - 1913), eerst een aantal Balkanstaten tegen de Turken, die bijna alle Europese gebieden moesten afstaan; dan (1913) onderlinge strijd tussen een aantal van hen.
Balkenende, Jan Peter (1956), Nederlands politicus (CDA), minister-president (3 kabinetten 2001-2010)
Balladur, Edouard (1929), Frans gaullistisch politicus, premier (1993 - 1995)  
Balling, iemand die uit zijn land is verdreven. [ballingschap, verbannen]
Balsemen, het bewerken van een lijk of kadaver met bepaalde stoffen om ontbinding tegen te gaan. [ De Egyptische farao's werden gebalsemd]
Balzac, Honoré de (1799 - 1850), Frans schrijver. (Comédie humaine) .
 <<<
Ban 1) wereldlijke of kerkelijke straf die inhield dat iemand uit de leef- of geloofsgemeenschap werd gestoten. De rijksban maakte iemand rechteloos. De kerkelijke ban ontzegde de gelovige deelname aan de sacramenten; 2) De heerban afkondigen, oproep aan de vazallen met hun heer ten strijde te trekken.
Banda, Hastings (1906 - 1997), president en regeringsleider van Malawi (1966-1994). 
Bandaranaike, Solomon (1899 - 1959), Ceylonees politicus en regeringsleider (1956 - 1959), werd vermoord. 
Bandkeramiek, neolithisch aarden vaatwerk dat versierd was met golvende of hoekige banden.
Bandoeng, conferentie van (1955), conferentie van Afrikaanse en Aziatische landen ter bevordering van de onderlinge saamhorigheid.
Banier, oorspronkelijk vierkant vaandel of standaard.
Bankroet, niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen. [De speelbank raakte bankroet]
Banmijl, gebied rond middeleeuwse stad waarbinnen het gildenmonopolie gold.
Bantoe, groep Afrikaanse volken die een Bantoetaal spreekt.
Bantoestan, zie thuisland.
Banvloek, vervloeking die volgt op het uitspreken van de kerkelijke ban.
<<<
Baptisten, (weder)dopers, voorstander van de volwassenendoop door onderdompeling.
Barbaren, bij de Grieken in de Oudheid benaming voor alle niet-Grieken.
Barbarossa, operatie, codenaam voor de Duitse aanval op de Sovjetunie (1941). camerascoop
Bard, dichter/zanger bij Kelten.
Barentsz, Willem (1550 - 1597), Nederlands zeevaarder, bekend door zijn overwintering op Nova Zembla in het "Behouden Huys". Hij trachtte toen via de Noordelijke route Indië te bereiken.
Bark, 19de eeuws zeilschip , met drie of meer masten.
Barok (ca 1580 - ca 1750), Europese stijlperiode gekenmerkt door beweeglijkheid, grootse en indrukwekkende vormen en sterk op het gevoel werkende afbeeldingen .
Baron, adellijke titel. [baronie, barones]
Barricade, versperring. [barricaderen. Tijdens het oproer werden barricaden opgericht]
Bartholomaeüsnacht (1572), de moord op duizenden Hugenoten, samengekomen in Parijs voor het huwelijk van hun leider Hendrik van Navarra , door de volgelingen van de katholieke Guises. Vandaar ook de naam Bloedbruiloft.
Bartok, Bela (1881 - 1945), Hongaars componist
Wikipedia
Basalt, donker vulkanisch gesteente.
Basiliek, in het oude Rome langwerpig gebouw met zuilengalerijen. Later het eerste kerkgebouw van de Christenen. [[L]]
Basken, in Noord West Spanje wonende bevolkingsgroep met en eigen taal en cultuur
De  B.streven naar autonomie. Het verzet tegen de centrale regering is veelal gewelddadig (zie ETA).
Bastaard, buitenechtelijk kind.
Bastille, Parijse gevangenis tijdens het Ancien Regime. De B. werd tijdens de Franse revolutie, als symbool van koninklijke willekeur, op 14 juli 1789 bestormd en daarna afgebroken.kaleidoscoop
Bataafse Republiek (1795 - 1806), naam van Nederland na de opheffing van de Republiek der Verenigde Nederlanden [L]
Bataljon, legerafdeling, onderdeel van een regiment
Bataven, Germaanse stam, die zich in de eerste eeuw aan de monding van de Rijn vestigden. [Batavieren]
Batig Slotpolitiek, door de Nederlandse regering gevoerde 19de eeuwse koloniale politiek waarbij de inkomsten uit de koloniën groter moesten zijn dat de uitgaven. (zie Cultuurstelsel).
Batista, Fulgentio (1901 - 1973), Cubaans militair, politicus en president (1904 - 1944, 1954 - 1955). In 1955 maakte Fidel Castro een eind aan zijn dictatoriale bewind. 
<<<
Batterij, bij de artillerie een aantal vuurmonden en manschappen.
Battle of Britain, in W.O.II luchtslag tussen Engelse en Duitse vliegtuigen in de zomer van 1940 boven Groot Brittannië ter voorbereiding van een Duitse invasie. camerascoop 
Battle of the Atlantic (1943),  in .W.O.II de  strijd om de Atlantische Oceaan. De Britse aanvoerroutes werden uiteindelijk afdoende beschermd (radar) tegen de zware Duitse duikbootacties. camerascoop
Bayeux ,stad in Noord Frankrijk beroemd geworden door het middeleeuwse wandkleed van 70 m over de slag bij Hastings (1066). [[L]]
Bazooka, in W.O.II geallieerd draagbaar antitankwapen.
Beatles, the , Engelse popgroep. Belangrijkste vertegenwoordiger van de beatmuziek van de zestiger jaren.
Beatrix, koningin (1938), staatshoofd van Nederland (1980).
Bebel, Ferdinand (1840 - 1913), Duits politicus, medeoprichter van de Duitse democratisch socialistische partij (SPD).
  Becket,Thomas (1118-1170), aartsbisschop van Canterbury (1162). Verzette zich tegen de koninklijke wil en werd door diens baronnen in de kathedraal van Canterbury vermoord.
Beckett, Samuel (1906 - 1989), Iers (toneel)schrijver. Nobelprijs letterkunde 1969.  En attendant Godot (Wachten op Godot).
Bede, vroeger het verzoek van de landsheer aan de steden om geld o.a. voor het voeren van oorlog.
<<<
Bedelmonnik, monnik die door bedelen in zijn levensonderhoud voorziet.
Bedelorde, kloosterorde die geen eigen bezittingen had en dus afhankelijk was van de gaven van anderen. De B. ontstonden in de 13de eeuw als reactie op de reeds bestaande, zeer rijk geworden kloosterorden waarvan de leefwijze niet meer in overeenstemming was met de afgelegde kloostergeloften. Bekende B. zijn de Franciscanen en de Dominicanen.
Bedevaart, een reis van een gelovige naar een heilige plaats (Lourdes, Mekka).
Bedoeïenen, rondzwervend woestijnvolk.
Bedrijfschap, in de PBO horizontale organisatie (handel in een bepaald produkt of een bepaalde bedrijfsgroep) , zoals het Landbouwschap en de Horecabedrijfschap.
Beel, Louis (1902 - 1985), Nederlands katholiek politicus, minister president (1946 - 1948, 1958 - 1959) en vice president van de Raad van State (1959 - 1972).
Wikipedia
Beeldenstorm (1566), oproerige beweging in de Nederlanden. De B. had o.a. tot doel de katholieke kerkgebouwen geschikt te maken voor de protestantse dienst. Daarom werden heiligenbeelden e.d. neergehaald.
Beeldschrift, schrift dat door meer of minder realistische tekeningen begrippen en gedachten weergeeft. Het hieruit ontwikkelde tekenschrift geeft dan woorden en lettergrepen weer.
Beethoven, Ludwig van (1770 - 1827), Duits componist. Symfonieën en pianomuziek.
Beets, Nicolaas (1814 - 1903), Nederlands schrijver. Camera Obscura.
Begijnen, leefgemeenschap van ongehuwde katholieke vrouwen. Zij hebben niet alle kloostergeloften afgelegd en stellen hun leven in dienst van de rooms katholieke kerk.
Begijnhof, veelal ommuurd woongebied (hof) van de begijnen.
Begin, Menachem (1913 - 1992), Israëlisch politicus en premier (1977 - 1980). Aanhanger van de Groot Israëlgedachte. Legde de basis voor de vrede met Egypte (Camp David).
Begroting, opsomming van de te verwachten kosten van iets.  [begroten .De werkelijke kosten waren veel hoger dan de begroting aangaf]
Belasting, door de overheid aan de burger opgelegde financiële verplichting.  [Wie veel verdient, betaalt veel belasting]
  Beiaard, klokkenspel in kerktoren.
Belfort, middeleeuwse stadstoren. (Brugge heeft een prachtig belfort)
Belgische Opstand (1830 - 1839). N.a.v. de overheersende rol van de Nederlanders in het sinds 1813 met Nederland verbonden België, ijverden vele katholieke en  liberale Belgen naar grotere zelfstandigheid en inspraak. De ontevreden stemming veranderde na zeer onhandig optreden van Willem I in een opstandige beweging die uiteindelijk de uitroeping van een onafhankelijk België tot gevolg had. Willem I moest ondanks militair succes onder druk van de grote mogendheden zich bij een definitieve scheiding (1839) neerleggen.
<<<
Bell, Alexander (1847 - 1922), Amerikaans uitvinder van de telefoon. 
Belle epoque, la, ook wel Fin de siècle,  cultuurperiode aan het eind van de 19de eeuw met als kenmerken fantasierijke verfijning en subtiele vormgeving van allerlei artistieke kunstuitingen.      [[L]]
Beloofde Land naam van Palestina, dat door Jaweh aan Israël was beloofd.
Ben Bella, Mohammed Ahmed (1916 - ) Algerijns politicus en nationalist. Betrokken bij de Algerijnse Oorlog. 
Ben Goerion, David (1886 - 1973), Israëlisch politicus en zionist. Was de eerste minister president (1948 - 1953, 1955 - 1963) van Israël
Bende van vier, in China voorstanders van een links radicale koers o.l.v. Tjiang Tsing de vrouw van Mao. Na de dood van Mao werd deze groep alle macht ontnomen en berecht (1980). 
Benedictus van Nursia (ca 480 - 547), stichter van de eerste Westerse kloostergemeenschap, de orde der Benedictijnen. In afwijking van de kloosterorden in het Oosten schreef hij zijn monniken ook voor te werken (Ora et Labora: bid en werk).
Benelux (1946), economisch samenwerkingsverband tussen België, Luxemburg en Nederland.
Benes, Edvard (1884 - 1948), Tsjechisch politicus. President (1935 - 1938; 1945 - 1948. De democratisch ingestelde B. moest in 1938 (München) buigen voor Hitler en in 1948 voor de communisten. 
Bergen Belsen [ Zuid Duitsland] stad waar tijdens W.O.II een berucht nazi concentratiekamp was.
Beria, Lavrenti (1899 - 1953), hoofd van de Russische geheime dienst en minister van Binnenlandse zaken. Werd vrij snel na Stalins dood terechtgesteld.
Berlage, Hendrik (1856 - 1931), Nederlands architect. Amsterdamse beurs, Haags Gemeentemuseum, stadhuis Hilversum.  
Berlijn, blokkade van (1948 - 1949), afsluiting van de Berlijnse toegangswegen door de Russische bezettingstroepen. De geallieerden bevoorraadden de stad d.m.v. een "luchtbrug"., camerascoop
Berlijn, Conferentie van (1885), koloniale conferentie van o.a. Engeland, Frankrijk, Duitsland, België en Portugal. Doel afbakening van macht en invloed in Centraal Afrika.
Berlijn, Congres van (1878), overleg tussen Rusland, Groot Brittannië, Frankrijk, Italië en Oostentrijk-Hongarije over de Balkan n.a.v. de vrede van San Stefano.
Wikipedia
Berlijnse Muur, (1961- 1989), muur die Oost- en West Berlijn scheidde. Door de Russen gebouwd om zo de laatste vrije opening in het IJzeren Gordijn te sluiten. [[L]] camerascoop
Berlioz, Hector  (1803-1869), Frans componist. Symfonie fantastique.
Bernard van Clervaux (1090 - 1153), invloedrijk Cisterciënserabt. Predikte de tweede kruistocht.
Bernhard (1911-2004), prins van Lippe-Biesterfeld, echtgenoot (1937) van prinses Juliana. 
Bernstein, Eduard (1850 - 1932), Duits socialistisch theoreticus. Was de grondlegger van het revisionisme. 
<<<

Beroepszaak, rechtszaak waarvoor na de uitspraak appel  is aangetekend door de officier van justitie of door de advocaat.
Berufsverbote, (1972) bepalingen van de West-Duitse regering waardoor ambtenaren moesten getuigen van hun democratische gezindheid. Een maatregel vooral gericht tegen het politiek extremisme.
Beschaving, alles wat een gemeenschap van mensen tot stand heeft gebracht.
Beschermheer, iemand onder wiens (vaak symbolische) hoede de belangen van iets of iemand gesteld zijn [Hij was beschermheer van het Rode Kruis]
Besluitenregering, naam voor de regeerperiode van de Nederlandse koning Willem I, die zoveel mogelijk buiten de Staten Generaal om bij Koninklijk Besluit regeerde.
Bestand, wapenstilstand. [In Libanon werd een bestand afgekondigd]
Betalingsbalans, financieel overzicht van internationale in- en uitgaven van een land.
Beukelsz, Willem (ca. 1300), uitvinder van het haringkaken.
Beukelsz, Jan Willem (1509 - 1536), ook wel Jan van Leiden, wederdoper . Stichtte in Munster Gods Koninkrijk op aarde. Werd na de val van de stad terechtgesteld.
Beunhaas, iemand die geen lid was van een gilde, dus clandestien zijn ambacht uitoefende.
<<<
Beurs, plaats waar handelaren samen komen om met elkaar zaken te doen; plaats waar aandelen worden verhandeld. [goederenbeurs, effectenbeurs]
Beurscrach, onverwachte sterke daling van beursaandelen. [De Amerikaanse beurscrach van 1929] 
Bevolkingsexplosie, enorme toename van de bevolking in korte tijd. [De naoorlogse bevolkingsexplosie]
Bevolkingsregister, gemeentelijk persoonsregister van alle inwoners van een gemeente. Men is verplicht verhuizing binnen 5 dagen te melden.
Bevrijdingsoorlog, oorlog die tot doel heeft een volk te bevrijden van een binnenlandse- of buitenlandse onderdrukker.
Bevrijdingstheologie, theologie die zich vooral richt op een menswaardig bestaan van de onderdrukten en zwakken van met name de Zuid Amerikaanse samenleving.
Bewapeningswedloop, het om strijd zich bewapenen van grote mogendheden.
Bezetting, de (1940 - 1945), benaming voor de Duitse bezetting van Nederland.camerascoop
Bezettingszone, bepaald gebied van een staat dat door een vreemde mogendheid militair wordt bestuurd.
Bhumibol, Aduljadej (1927), koning van Thailand (1946).
Bhutto, Zulfikar (1928-1979), Pakistaans minister(president) en president  (1971-1973) werd na een  proces
veroordeeld en terecht gesteld.
Bhutto, Benazir (1953 - 2007), politica en regeringsleider van Pakistan (1988 - 1990). Werd vermoord.
Bibliografie, lijst van boeken en artikelen over een bepaald onderwerp.
Biecht, sacrament in de rooms katholieke kerk. Het berouwvol vertellen van begane misstappen aan een priester waarna de zonden worden vergeven.
Biedermeiertijd (1815 - 1850), cultuurperiode in het Duitse taalgebied, die zich vooral kenmerkt door burgerlijke eenvoud en sentimentaliteit. 
Biefstuksocialisme, socialisme dat zich vooral richt op de economische verbetering van de werknemer.
Biesheuvel, Barend (1920 - 2001), Nederlands antirevolutionair politicus en minister president (1971 - 1973).
 <<< 
Big Ben, naam van de grote luidklok in de klokketoren van het Britse parlementsgebouw in Londen.
Big stick policy, Amerikaanse buitenlandse politiek t.a.v. Latijns Amerika van president Th. Roosevelt, gekenmerkt door een nogal intimiderend optreden.
Bijbel, de boeken die gebundeld zijn in het Oude- en het Nieuwe Testament. De B. vormt de grondslag van het Christendom.
Bijltjesdag, in Nederland tijdens de Bezetting de dag na de oorlog waarop met landverraders zou worden afgerekend.
Bij verstek vonnis, veroordeling in afwezigheid van de verdachte; verstek laten gaan, als getuige  niet verschijnen.
Bijzonder Onderwijs, onderwijs dat door particulieren in stand wordt gehouden en betaald wordt, meestal met subsidie van de staat.
Wikipedia

Bilateraal, tweezijdig. Bilaterale hulp: een land steunt een ander land.
Bilderdijk, Willem (1756 - 1831), Nederlands schrijver.Floris V
Bill of Rights (1689), Engelse wet die de koninklijke macht beperkte en de grondslag legde voor het parlementaire stelsel.
Bin Laden, Osama (1957),  Saoedische  islamitische fundamentalist, leider van Al-Quaeda.  Waarschijnlijk verantwoordelijk voor aanslagen op Amerikaanse objecten waaronder het World Trade Center in New York (110901).
Binnenlandse Strijdkrachten (BS), (1944)  in de Bezetting Nederlandse militaire verzetsorganisatie onder bevel van prins Bernhard. 
Biografie, levensbeschrijving. [biograaf, biografisch]
Birma-spoorweg (1942 - 1943), de spoorlijn tussen Siam en Birma die door de Japanners met behulp van geallieerde krijgsgevangen en koelies werd aangelegd. Tienduizenden verloren daarbij het leven.
Bisdom, deel van een kerkprovincie, ambtsgebied van een bisschop.
Bismarck, Otto von (1815 - 1898), Duits conservatief politicus, minister president (1862 - 1871) en rijkskanselier (1871 - 1890). Architect van de Duitse nationale eenheid, grondlegger van het van het Tweede Keizerrijk. Voerde na 1871 een internationale verdragspolitiek die de isolatie van Frankrijk tot doel had.
Bisschop, hoofd van de geestelijkheid in een bisdom.
<<<
Black Panther beweging (1966), zwarte Amerikaanse groepering die de samenleving radicaal wilde veranderen.
Black Muslims (1930), zwarte Amerikaanse groepering, die de Islam belijdt en de zwarten superieur acht aan de blanken.
Black Power (1966), [ Eng.= zwarte macht], radicale zwartenbeweging in de VS die de opheffing van de rassendiscriminatie tot doel had. Hierbij werd geweld niet geschuwd .[ zie Black Panther en Black Muslims.]
Blanc, Louis (1818 - 1882), Frans socialistisch theoreticus. Oprichter van de ateliers nationaux.
Blair, Tony (1953), Brits socialistisch politicus, leider van de Labour Party (1994) en minister pesident (1997-2007).
Blanco stem, een gebruikt, maar oningevuld stembiljet . Levert wel een geldige stem op. Pas bij de eindtelling wordt de stem aan een partij toegekend.
Blauwhelm, bijnaam van de militairen van het VN leger.
Blitzkrieg, zeer snel verlopende veldtocht. In tegenstelling tot een loopgravenoorlog is de B. erg snel en beweeglijk. Lucht- en grondstrijdkrachten werken  nauw samen.camerascoop
Bloedbruiloft, zie.  Bartholomaeüsnacht
Bloedige zondag (1905), zondag waarop tsaristische troepen in St Petersburg een vreedzame demonstratie zeer hardhandig beëindigde.
Bloedraad, zie Raad van Beroerten.
Bloedwraak, oude gewoonte om de gewelddadige dood van een familielid te wreken op de moordenaar en diens familie.
<<<
Blokkade, het afsluiten van een land of plaats d.m.v. schepen en/of troepen om zo de toevoer van levensmiddelen en grondstoffen te verhinderen. [blokkeren. De kruiser blokkeerde de haven]
Blokvorming, aantal staten in twee of meer grotere verbanden. [Na W O II stonden het Oostblok en het Westen fel tegenover elkaar]
Blokzijl, Max (1884 - 1946), journalist en vooraanstaand NSB-er. Tijdens de Bezetting de officiële radiocommentator. Werd gefusilleerd.
Blücher, Gebhard von  (1742 - 1819), Pruisisch veldmaarschalk. Had een beslissend aandeel in de slag bij Waterloo (1815).
Blum, Leon (1872 - 1950), Frans socialistisch politicus. Leider van de eerste Franse Volksfrontregering (1936). 
Blutt und Boden, nazitheorie van raszuiverheid en bodemverbondenheid van de Duitse boeren.
Boccaccio, Giovanni (1313 - 1375), Italiaans dichter. Il Decamerone (De Decamarone).
Boecharin, Nikolaj (1888 - 1938), Russisch marxistisch theoreticus en politicus. Werd door Stalin terechtgesteld. 
Boeddha (ca. 480 v.C.), eigenlijke naam Siddharta Gautama, stichter van het van het Boeddhisme.
Boeddhisme, Oosterse levensbeschouwing die o.a. de reïncarnatie van de ziel leert totdat het Nirwana is bereikt.
<<<
Boedi Oetomo (1908), vereniging van Javaanse intellectuelen die het Javaanse volk wilde verheffen.
Boelganin, Nikolaj (1895 -1975), Russisch maarschalk en minister president (1955 - 1957).
Boeren, de, Nederlands sprekende Zuid Afrikaanse kolonisten.
Boerenoorlogen (1877 - 1881 en 1899 - 1902), strijd tussen de Nederlandstalige Zuid Afrikaanse boeren en de Engelsen. Inzet de onafhankelijkheid van de Boerenrepublieken ( Oranje Vrijstaat, de Zuid-Afrikaanse Republiek), waar goud en diamant waren gevonden. In 1902 verloren deBoeren hun zelfstandigheid. Zij gingen deel uitmaken van het Brits Imperium. [L]
Boerenpartij (BP), Nederlandse politieke partij opgericht door "boer Koekoek" als verzet tegen het Landbouwschap. In de zestiger jaren behaalde de BP als protestpartij 7 kamerzetels.
Wikipedia
Boerhave, Hermannus (1668 - 1738), nederlands geleerde en geneeskundige.
Boeteprediker, iemand die aanspoort tot boetedoening (o.a. het tonen van berouw).
Bohr, Niels (1885 - 1962), Deens scheikundige, grondlegger van de atoomfysica. Nobelprijs natuurkunde 1922. 
Bojaren, de vooraanstaanden in het oude  tsaristische Rusland, bekleedden hoge functies aan het hof (raad van Bojaren) en in het leger.
Bokassa, Jean-Bédel (1921-1998), officier, regeringsleider (1966) president (1972) en later keizer (1976 - 1979 ) van de/het Centraal Afrikaanse Republiek/Keizerrijk. B. werd berucht door zijn onmenselijk optreden.
Bokseropstand (1900), tegen de toenemende Westerse invloed gerichte gewelddadige Chinese beweging, die pas na tussenkomst van een internationaal leger door de Mansjoekeizer kon worden beëindigd.
Bol, Ferdinand (1616 - 1680), Nederlands schilder.
Bolivar, Simon (1783 - 1830), Zuid Amerikaans militair en politicus, die een groot aandeel had in de bevrijding van een aantal Spaanse koloniën in Zuid Amerika. Hij kreeg de bijnaam El Libertador (de bevrijder).
Böll, Heinrich (1917-1985), Duits schrijver. Nobelprijs letterkunde 1972. Die  verlorene Ehre des Katharina Blum (De verloren eer van Katharina Blum) .
Bolsjewiki, linker vleugel van de Russische socialistische partij. De B. splitsten zich in 1903 af . Zij bleven voorstander van de Marxistische revolutie. In 1917 kregen zij na de Oktoberrevolutie de macht in handen o.l.v. Lenin. (zie Mensjewieki en reformisme
Bolsjewisme, Russisch communisme.
Bolwerk, uitspringend verdedigingswerk.
Bond van Vrije Liberalen (1908), Nederlandse rechts liberale partij, tegenstander van het algemeen kiesrecht.
Bondsdag, volksvertegenwoordiging van de Duitse Bondsrepubliek.
Bondskanselier, minister-president in de Duitse Bondsrepubliek en Oostenrijk..
<<<
Bondsrepubliek (BRD), in 1949 ontstaan uit de Britse, Amerikaanse en Franse bezettingszone in Duitsland. Hoofdstad Berlijn (tot 2000 Bonn) . De BRD  is een federatie. In 1990 vond de hereniging plaats met de DDR.
Bondsstaat (federatie), samengaan van staten die ten opzichte van het buitenland als een eenheid optreden en in binnenlandse aangelegenheden een groot aantal zaken gemeenschappelijk regelen. (vb, de VS en de Bondsrepubliek)
Bonifatius (ca 674 - 754), Angelsaksisch zendeling die werkte onder de Friezen. Hij werd bij Dokkum vermoord.
Bonifatius VIII (1230 - 1303), paus (1294 - 1303), belangrijk middeleeuws kerkvorst. Kwam bij zijn machtsstreven vooral in conflict met de Franse koning Filips IV.
Bonkaart, tijdens de bezetting naam voor de distributiekaart.
Boon, Louis Paul (1912 - 1979). Vlaams schrijver. De Kapellekensbaan, Zomer te Ter-Muren.   
ontvluchten. Velen kwamen daarbij om.
Bordewijk, Ferdinand (1884 - 1965), Nederlands schrijver. Bint, Noorderlicht.  
Borgia, Italiaans adellijk geslacht dat in de late middeleeuwen grote invloed had op de Italiaanse politiek en veel bijdroeg aan de Renaissancecultuur.
Bormann, Martin (1900 - 1945), Duits nationaal socialist en de secretaris van Hitler. 
Boroboedor, groot Boeddhistisch tempelcomplex op Java.
<<<
Bos, Jeroen (ca 1450 - 1516), Nederlands schilder. 
Bosch, Johannes graaf van den (1780-1844), Nederlands koloniaal ambtenaar, gouverneur generaal (1830-1833) en minister van kolonien (1834-1839). Voerde het cultuurstelsel in.
 

Boston teaparty (1773) actie van Amerikaanse kolonisten tegen Engelse belastingheffing. Zij gooiden een partij thee van een Indiëvaarder in zee.
Botha, Pieter (1916 - 2006), Zuid-Afrikaans minister , regeringsleider (1978 - 1989), president (1984 - 1989) en voorzitter van de Nasionale Party
Botticelli, Sandro (1445 - 1510), Italiaans (renaissance) schilder. 
Boulanger, George (1837 -1891),  Frans militair en politicus, voorstander van de Revanche; speelde met de gedachte van een militaire dictatuur.
Boudewijn (1930 - 1993), van Saksen-Coburg-Gotha, Belgisch koning (1951 - 1993) .
Boumediène, Houari (1927 - 1978), Algerijns militair en politicus. Pleegde in 1965 een staatsgreep en plaatste zich aan het hoofd van de Revolutionaire Raad.
Bourbon , Europees vorstenhuis. Frankrijk 1589 - 1792 en 1814-1830. Spanje 1700 - 1931 en 1975-
Bourgeoisie, de bezittende, meestal behoudende middenstand (burgerij).
Bourgondiërs, Germaanse volksstam, die zich in de vroege middeleeuwen in Zuid Frankrijk vestigde.
Bourgondische Huis (1363-1477), Frans vorstengeslacht met als stamland Bourgondië
Bourguiba, Habib (1903 - 2000), Tunesisch politicus, minister president en staatshoofd sedert de onafhankelijkheid van zijn land (1956 - 1987)
Boutens, Pieter (1870 - 1943), Nederlands dichter. Beatrijs.
Bouterse, Desi (1945), Surinaams militair en staatshoofd (1982-1988).  
Boutros Ghali, Boutros (1922), Egyptisch politicus en diplomaat, secretaris-generaal van de VN ( 1992 -1997).
Wikipedia
Bouvines [West België], slag bij (1214), keizer Otto IV met zijn bondgenoten bedreigden tevergeefs de macht van de Franse koning Filips II Auguste.
Boven Digoel (1926) , Nederlands interneringskamp op Nieuw Guinea voor tegenstanders van het koloniale regime.
Boycotten, een staat of persoon uitsluiten van het maatschappelijk en of handelsverkeer. [De winkelier werd door zijn klanten geboycot]
Braak, Menno ter (1902 - 1940), Nederlands letterkundige. De absolute film.
Braak liggen, het onbezaaid laten van omgewerkte grond.Bij gebrek aan voldoende mest vroeger vaak toegepast.
Brabançonne, la, het Belgische volkslied.
Brahmaan, lid van de hoogste Indische kaste van priesters.
Brahms, Johannes (1833 - 1897), Duits componist. Symfonieën en pianomuziek.
Brain drain, emigratie van intellectuelen.[De Berlijnse Muur moest de braindrain tegengaan]
Braintrust, groep van deskundigen voor het geven van adviezen.
Brandt, Willy (1913 - 1992), Duits socialistisch politicus en bondskanselier (1969 - 1974). Ontwerper van de Ostpolitik. Nobelprijs voor de vrede 1971
<<<
Braque, George (1882 - 1963), Frans schilder (fauvisme, kubisme). 
Braun, Wernher von (1912 - 1977), Duitse rakettenspecialist (V-wapens), geëmigreerd naar de VS (1945) waar hij de grondslag legde voor de Amerikaanse ruimtevaart
Brazielhout, uit Brazilië afkomstige houtsoort die geraspt, voor het maken van rode verfstof werd gebruikt.
BRD, Duitse Bondsrepubliek.
Brecht, Bertolt (1898 - 1956), Duits (toneel)schrijver. Die Dreigroschenoper (De driestuiversopera).
Breitner, Georg (1857 - 1923), Nederlands schilder.
Brevier, katholiek gebedenboek.
Brezjnew, Leonid, (1906 - 1982), Russisch politicus, secretaris-generaal van de Communistische partij (1964-1982) 
of van buitenaf worden bedreigd.
<<< 
Briand-Kellogpakt (1928), een door een aantal staten ondertekend verdrag om oorlog als middel tot oplossing van internationale geschillen af te schaffen.
Briand, Aristide (1862-1932), Frans staatsman, minster president, ijverde voor een Frans-Duitse verzoening na W.O.I.
Briefgeheim, grondrecht: aan de post toevertrouwde poststukken mogen niet worden geopend.
Brits Imperium, het wereldrijk waarover Groot Brittannië  met name in de 19de eeuw regeerde. De basis van dit rijk werd gelegd in de Zevenjarige Zeeoorlog. W.O.I veranderde de relatie tussen het moederland en de dominions zodanig dat het imperium evolueerde in een Gemenebest. 
Wikipedia
Broeders des Gemenen Levens, middeleeuwse Noord Nederlandse leefgemeenschap van geestelijken. Zij hadden geen kloostergeloften afgelegd, maar wel hun leven in dienst van de geloofsgemeenschap gesteld.
Bronstijd, prehistorische periode waarin gebruiksvoorwerpen voornamelijk van brons werden gemaakt.
Brontë, Charlotte (1816 - 1855), Iers schrijfster. Jane  Eyre (Jane Eyre).
Brood en spelen, in het klassieke Rome moesten de magistraten het volk bezighouden om voor de hoge ambten in aanmerking te kunnen blijven komen.
Brückner, Anton (1824 - 1896), Oostenrijks componist. Symfonieën.
Brueghel, Pieter (ca 1525-1569), Zuid Nederlands schilder.
Bruinhemden, bijnaam voor de leden van de Duitse SA.  
Brüning, Heinrich (1885 - 1970), duits katholiek politicus en rijkskanselier (1930 - 1932).
Brutus, Marius (85 - 42 v.chr.), Romeins politicus en veldheer, betrokken bij de moord op Caesar. <<<
BTW,  Belasting op de Toegevoegde Waarde.
Buck, Pearl S., Amerikaans schrijfster. Nobelprijs voor de literatuur 1938. The good earth (De goede aarde).  
Buckingham palace, het Londense paleis van de Britse koningin.  
Bufferstaat (zone), kleine staat of een strook gebied, gelegen tussen twee (grote) staten waardoor wordt voorkomen dat deze staten direct met elkaar in conflict komen.
Buitengewesten, in Nederlandsch Oost Indië de eilanden buiten Java.
Buitenparlementaire acties, acties buiten de volksvertegenwoordiging en vaak gericht tegen gevestigde politieke en maatschappelijke instellingen. [De krakersbeweging is een buitenparlementaire actie]
Buitentarief, (invoer)rechten die voor het buitenland gelden. [De EU heeft een hoog buitentarief]
Bul, een officiële oorkonde van pausen, vorsten en universiteiten.
Bunker, op zich zelf staand betonnen verdedigingswerk. [De Maginotlinie bestond vooral uit bunkers] 
Burcht, versterkte plaats of kasteel. Het Gravesteen te Gent.
Bureaucratie, de macht van de ambtenaren. [bureaucraat, bureaucratisch]
Burgemeester de eerste burger van een gemeente, wordt benoemd door de Koningin. Hij is voorzitter van de gemeenteraad en van het college van B en W. Hij is het hoofd van de politie.
<<<
Burgemeester en Wethouders, college van,   (B en W) het uitvoerend orgaan van de gemeente.
Burgerij, de gezamenlijke burgers van een stad.
Burgerkoning, bijnaam van Louis Philippe van Orleans die vooral aanzien genoot onder de vooruitstrevende Franse burgerij.
Burgerlijk recht (civiel recht), rechtsregels die de betrekkingen tussen de burgers onderling regelen zoals de huwelijkswetgeving , het erfrecht en koop- en huurcontracten.
  Burgerlijke stand, gemeentelijk register voor geboorten, huwelijken en sterfgevallen, het tegenwoordige bevolkingsregister.
Burgerlijke ongehoorzaamheid, actie van protesterende burgers door niet mee te werken aan de uitvoering van wetten e.d.
Burgeroorlog, binnenlandse oorlog.
Burgerrechten, rechten die een burger in een staat krachtens de wet heeft.
Burgerwacht, op militaire leest geschoeide organisatie van inwoners van een stad , die het stadsbestuur kon helpen bij de ordehandhaving.
Burschenschaften (1815 - 1848), Duitse studentenorganisaties met een sterke liberaal nationalistische inslag.
Bush, George (1924), Amerikaans Republikeins vice-president (1981 - 1989) en president (1989 - 1993).
Bush, George W ( 1946), Amerikaans Repulikeins president (2000-      )
Buskruit, ontplofbaar mengsel van bepaalde stoffen.
Buskruit verraad (1605), complot van onderdrukte Engelse katholieken  om het parlementsgebouw op te blazen.
Buthelezi, Mangosuthu (1928), leider van de Zuid Afrikaanse Zoeloebeweging Inkatha  
Byron
, George,  Lord (1788 - 1824). Engels dichter. Childe Harold's pilgrimage.
Byzantium [West Turkije], het vroegere Constantinopel, hoofdstad van het Byzantijnse rijk.
Byzantijnse Rijk, voortzetting van het Oost Romeinse Rijk dat ontstond na de splitsing van het Romeinse Rijk in 395. Het B.rijk bleef tot 1453 bestaan . Toen werd de hoofdstad Byzantium door de Osmaanse Turken veroverd.
<<<
 

Wikipedia