ABCDEFGHIJKLM
NOPQRSTUVWXYZ
INDEX
Wikipedia

   

 

 

 


C-14 methode, radiokoolstofdatering. Door het meten van de radioactiviteit in de aanwezige koolstof kan de ouderdom van zeer oud fossiel materiaal worden vastgesteld.
Cabral, Pedro (1460 - 1526), Portugees ontdekkingsreiziger, bereikte in 1510 Brazilië dat een Portugese kolonie werd.
Cadet, leerling-officier.
Caesar (100 - 44 v.chr.), Romeins staatsman. Veroverde Gallië en bekleedde vele hoge ambten. Werd in 44 v.chr. op de Idus van Maart door een aantal senatoren vermoord, op verdenking de Republiek te willen afschaffen.
Caetano, Marcello (1906 - 1980), Portugees politicus en dictator (1968 - 1974). Werd in 1974 afgezet (Anjerrevolutie).
Caligula (12 - 41), Romeins keizer berucht om zijn tiranniek bewind.
Callaghan, James (1912 - 2005), Brits socialistisch politicus en minister president (1976 -1979).
Cals, Joseph (1914 - 1971), Nederlands katholiek politicus en minister van Onderwijs (1952-1963), minister president (1966) . Architect van de Mammoetwet. Werd in de Nacht van Schmelzer (1966) ten val gebracht.
Calvijn, Johannes(1509 - 1564), Protestants theoloog.van het Calvinisme.
<<<
Calvinisme, Protestantse levensbeschouwing die uitgaat van de soevereiniteit God's, de Bijbel als enige grondslag ziet van het geloof en sterk de nadruk legt op de praktische toepassing van het geloof in het dagelijks leven
Camara, Helder (1909 - 1999), Braziliaanse aartsbisschop. Streefde met zijn bevrijdingstheologie naar een geweldloze revolutie om de Zuid Amerikaanse samenleving fundamenteel te veranderen.
Cambyses (555 - 522 v.chr.), Perzisch koning, veroverde in 525 v.chr. Egypte.
Camisards, protestantse boeren in de Franse Cevennes die zich vergeefs verzetten (1702 -1711) tegen de vervolgingen onder Lodewijk XIV.
Camorra, Italiaans geheim crimineel genootschap.
Camoufleren, onzichtbaar of onopvallend maken. [camouflage. De soldaten waren goed gecamoufleerd] 
Camp David, akkoorden van (1978), basisovereenkomst tussen Egypte en Israël voor een te sluiten vredesverdrag. De Amerikaanse president Carter speelde hierbij een bemiddelaarsrol.
<<<
Campen, Jacob van, (1595 -1657), Nederlands architect en schilder. Paleis op de Dam, en het Haagse Mauritshuis.
Campoformio, vrede van (1797), Oostenrijk ruilde met Frankrijk de Zuidelijke Nederlanden  tegen Venetië.
Cannae [Zuid Italië], slag bij (266 v.chr.), Carthago versloeg o.l.v. Hannibal de Romeinen.
Canossa [Noord Italië] , tocht naar (1073), boetetocht van Keizer Hendrik IV naar C. om daar de paus te vragen de ban op te heffen.
 
Capet, Hugo (ca 996), stamvader van het Capetingische huis.
Capetingen (927 - 1328), Frans vorstenhuis.
Capitool, 1) een van de zeven heuvels van Rome; 2) In de VS het gebouw van het Congres.
Capitulatie, overgave. [ capituleren, Na het bombardement op Rotterdam werd de capitulatie-overeenkomst getekend)
Capone, Alfonso (Al) (1895 - 1947), Amerikaans gangsterleider. Vooral berucht geworden tijdens de Drooglegging
Capucijners, rooms katholieke kloosterorde.
Caravaggio, Michelangelo da (1573-1610), Italiaans barokschilder.
Carbonari, geheim Italiaans genootschap, dat zich in de 19de eeuw verzette tegen buitenlandse overheersing.
Carillon, klokkenspel.
Carlisten, 19de eeuwse Spaanse politieke beweging. Voorstanders van een streng katholieke conservatieve monarchie.
Carmichael, Stokeley (1941), Amerikaans negerleider van de Black Panther beweging.
Wikipedia
Carnavon, George (1866 - 1923), Engels amateur archeoloog, bekend door de vondst an het graf van Toet anc Amon.
Carnegie, Andrew (1835 - 1919), Amerikaans staalmagnaat en filantroop. Schonk een enorm bedrag voor de bouw van het Haagse Vredespaleis.
Carpe diem, Latijn = pluk de dag.
Carpetbaggers, Amerikaanse avonturiers en gelukzoekers uit het Noorden die tijdens de Reconstructieperiode naar het Zuiden trokken.
Carré, slagorde waarbij de soldaten in een compact vierkant staan opgesteld. 
Carrière , loopbaan. [Hij had een prachtige carrière gemaakt]
Carstens, Karl (1914 - 1992), president Duitse Bondsrepubliek (1979 - 1984).
Carter, Jimmy (1924 - ), Amerikaans democratisch politicus en president (1976 - 1980).(zie Camp David
Carter, Howard (1873 - 1935), Brits Egyptoloog. Ontdekte in 1922 het graf van Toet anc Amon.  
Carthago, Noord-Afrikaanse stad. In de tweede en eerste eeuw v chr. de grote tegenspeler van het opkomende Rome. De strijd om de hegemonie in en rond de Middellandse Zee werd door de Romeinen gewonnen. Carthago werd in 146 v chr. geheel verwoest.(zie Punische oorlogen)
Cassatie, het vernietigen van een vonnis of arrest van een lagere rechter. In Nederland heeft alleen de Hoge Raad het recht van C.
Castellum, Romeinse legerplaats of  waterbouwwerk.
Castreren, onvruchtbaar maken door het wegnemen van de zaadballen.
Castro, Fidel (1927-), Cubaans communistisch dictator. Kwam na een guerrillastrijd in 1958 aan de macht en veranderde de Cubaanse maatschappij grondig. , kaleidoscoop
Catacomben, onderaardse gangen, die door de vroeg-christenen als  schuil- en begraafplaats werden gebruikt. 
Catechismus, leerboek dat in vraag - en antwoordvorm de leer van de christelijke kerk behandelt. [catechisatie, catechisant]
Catharina van Aragon (1485 - 1526), eerste vrouw van Hendrik VIII die zich in 1534 van haar liet scheiden.
Catharina de Medicis (1519 - 1589), invloedrijke en sluwe Franse koningin en koningin-moeder. Zij was medeverantwoordelijk voor de Bartholomaeüsnacht.
<<<
Catharina II (de Grote) (1729 - 1796), Russische tsarina. Stond open voor Westerse denkbeelden. Zij veroverde grote gebieden op de Turken.
Cato, Marcus(234 - 149 v.C.), Romeins politicus en schrijver, bekend om zijn felle haat jegens Carthago.
Cats, Jacob, (1577 - 1660), Nederlands magistraat en dichter.
Caudillo, Spaans = leider. Titel van generaal Franco.
Cavalerie, ruiterij.
Cavour, Camillo (1810 - 1861), Italiaans liberaal staatsman, minister van het koninkrijk Sardinië. Grondlegger van de Italiaanse eenheidsstaat.
CHUen KVP.
CDU, Christlich Demokratische Union, grote politieke partij in de BRD.
Ceausecu, Nicolae (1918 - 1989), partijsecretaris van Roemeense Communistische partij (1965) en president (1974), werd na volksopstand geexecuteerd.
Celibaat, het ongehuwd zijn. [celibatair]
Censor, hoogste ambt in het klassieke Rome. De censor hield toezicht op de levenswandel van de aanzienlijken en verzorgde de census.
Census, schatting. De censor maakte een schatting van het vermogen van de Romeinen om hen op grond daarvan iemand belasting op te leggen.
Censuskiesrecht, kiesrecht dat gebaseerd is op de hoogte van de jaarlijkse belastingbijdrage.
Censuur, toezicht van de staat of de kerk op wat gepubliceerd wordt. [censor, ongecensureerd]
Centaur [Griekse mythologie], paard met bovenlichaam van een man.
CENTO, Central Treaty Organization (1955), militair verdrag tussen de VS, Engeland en een aantal staten in het Midden- en Verre Oosten.
Centraal Comité, in de USSR het door het Partijcongres gekozen uitvoerend orgaan van de Communistische partij.
Centraal Plan Bureau, Nederlands adviesorgaan van de regering op economisch gebied. Het CPB. rekent ook allerlei economische plannen door en stelt prognoses op.
Wikipedia
Centralen, naam voor de Duitsers, de Oostenrijkers en de Turken en hun bondgenoten tijdens W.O.I.
Centralisatie, het samentrekken in één punt, meestal van een bestuur. [centraliseren, centralistisch. Karel V centraliseerde zijn regering]
Centrum Partij, Nederlandse uiterst rechtse partij met fascistoïde trekken (1980-1986)
Centrumpartij, politieke partij die zich opstelt in het midden van het politieke krachtenveld, niet links maar ook niet rechts.
Centurio, Romeins commandant van een centuria (afdeling van 100 man).
CENVO (1955 - 1979), Centrale Verdragsorganisatie. Defensief militair verbond met o.a. Turkije, Irak, Perzië, Groot Brittannië en Pakistan.
Cerberus [Griekse mythologie], wezen dat de ingang van het dodenrijk bewaakt
Ceremonie, plechtigheid. [ceremonieel.De ceremonie werd afgesloten met het Wilhelmus]
Cervantes, Miguel de (1547 - 1606), Spaans schrijver. Don Quichotte.
<<<
Cesaropapisme, samenvoeging van geestelijke en wereldlijke macht in één persoon.
Cézanne, Paul (1839 - 1906), Frans impressionistisch schilder. 
Chagall, Marc(1887 - 1985), Russisch/Frans schilder.
Chaldeeën, Aramese stam die zich ca. 1000 v.chr. in Mesopotamië vestigde.
Chamberlain, Neville (1869 - 1940), Brits Conservatief politicus en premier (1937 -1940). Onderhandelde in München met Hitler (1938) over het lot van Tsjecho Slowakije.
Champollion, Jean (1790 - 1832), Frans Egyptoloog. Ontcijferde met behulp van de steen van Rosette het hiërogliefenschrift.
Chaos, ordeloze massa, warboel. [chaotisch. Er heerste chaos in de klas]
Chaplin, Charles (1889 -1977), Brits filmacteur en regisseur. Gold Rush, The great dictator.
<<<
Charon [Griekse mythologie], de veerman die de schimmen over de dodenrivier (de Styx) zette.
Charta 77, in 1979 opgerichte Tsjecho-Slowaakse beweging voor de mensenrechten.
Charter, oorkonde waarbij bepaalde (voor)rechten worden toegekend.
Chatham, tocht naar, actie van de Ruyter naar Londen tijdens tweede Engelse zeeoorlog.
Chauvinisme,overdreven vaderlandsliefde. [chauvinistisch. De Fransen zijn zeer chauvinistisch]
Chartisten, aanhangers van het Engelse Chartisme (1848) dat streed voor politieke en sociale rechten voor de arbeiders.
Chefren (ca.2600 v.chr.), Egyptische koning van het Oude Rijk. Bouwer van een grote piramide en de sfinx van Gizeh.
Cheops (2723 - 2653 v.chr.), Egyptische koning. Bouwer van de piramide bij Gizeh.
Tung. De communisten verdreven hun tegenstanders naar het eiland Taiwan.
Chinees Japanse Oorlog (1894 -1895), machtsstrijd om Korea. China werd verpletterend verslagen en moest o.a. Formosa aan Japan afstaan, terwijl Korea binnen de Japanse invloedssfeer kwam. Tweede Chinees Japanse Oorlog (1937-1945) .
Chinese Muur, een meer dan 2000 jaar oude en 2450 km lange muur, die het Noorden van China moest beschermen tegen vijandelijke invallen. 
Chinese Revolutie (1911 - 1912), o.l.v. Soen yat sen.  De keizer werd verjaagd en de republiek werd uitgeroepen.
<<<
Chirac, Jacques (1932), Frans Gaullistisch politicus, minister en premier ( 1974 -1976, 1986 - 1988), president (1995 - 2007).
Cholera, besmettelijke darmziekte.
Chopin, Frédéric(1810 - 1849), Pools componist en pianist .pianomuziek.  
Christendom, wereldgodsdienst. Tot ontwikkeling gekomen in de eerste eeuw n.chr.. Kenmerken: bij berouw vergeving van zonden door de dood van Jezus Christus waarna een eeuwig leven de gelovige ten deel valt. De Bijbel, Gods woord, is de grondslag van het geloof. Het C. is georganiseerd in vele soms sterk van elkaar verschillende kerken en sekten.
Christus (de gezalfde), bijnaam van Jezus van Nazareth.
Chroetsjew, Nikita (1894 - 1971), Russisch communistisch politicus en partijsecretaris (1953 - 1964). Was de initiatiefnemer van de destalinisatie en de vreedzame coëxistentie. Werd in 1964 ten val gebracht (landbouw- en buitenlandse politiek)., kaleidoscoop
Wikipedia
Chronologie, tijdrekenkunde [chronologisch = opeenvolging van gebeurtenissen in de tijd. Hij rangschikte de feiten chronologisch]
CHU (1908-1973), Christelijk- Historische Unie, protestantse politieke partij ,opgegaan in het CDA.
Churchill, Winston (1874 - 1965), Brits Conservatief staatsman en premier (1940 -1945; 1951 - 1955). Vooral bekend door zijn leiderschap tijdens W.O.II. Schreef een groot aantal historische werken. [[L]]
CIA ,( Central Intelligence Agency),   geheime buitenlandse inlichtingendienst van de VS.
Circus Maximus, de U-vormige renbaan in het klassieke Rome.
Cisterciënzers, R.K. kloosterorde gesticht in 1098.
Citadel, vesting bij of in een stad.
Civiel recht = burgerlijk recht.
Civil Rights,  Amerikaans =burgerrechten. Gebruikt met betrekking tot de rechten van de zwarten in de VS.
Civilis, Claudius, leider van de opstand van de Bataven tegen de Romeinen (69 - 70).
Clandestien, heimelijk, verboden bij de wet. [In de oorlog waren er veel clandestiene radio's]
Classicisme , 17de eeuwse stroming in de Italiaanse en Franse schilderkunst  geïnspireerd  door de klassieke oudheid.
Claus, prins, van Amsberg (1926), echtgenoot (1966) van koningin Beatrix.
Clemenceau, George (1841 - 1929), Frans staatsman en premier (1906 - 1909;1917 - 1920). Oorlogsleider tijdens W.O.I. Bijnaam "le tigre". 
Cleveringa, Rudolph,  (1894-1980), Leids hoogleraar (rechten), hield in 1940 een rede tegen de discriminatie van joden  tijdens de bezetting, waarop vele (studenten)demonstraties volgden.
Cleopatra (69 - 30 v.ch), Egyptische koningin uit het huis der Ptolemaeën. Was de geliefde van Caesar en later de vrouw van Antonius.
Clerus [Latijn] , de geestelijkheid.
Clinton, Bill (1947), Amerikaans Democratisch president (1993-2001).Raakte verstrikt in een  aantal (sex)affaires met de daarmee verbonden impeachmentdreiging.
Clisthenes (6de eeuw v.C.), Grieks staatsman. Grondlegger van de Atheense democratie.
Clive, Robert (1725 - 1774), Brits generaal. Grondlegger van de Britse macht in Voor Indië.
Clodewech, zie Clovis.
Clovis (466 - 511), Frankisch koning (481 - 511). Ging met zijn volk over tot het christendom. Versloeg de West Goten en was de grondlegger van de Frankische macht in West Europa.
Cluny [Midden Frankrijk], hervorming van (10de en 11de eeuw), hervormingsbeweging binnen de christelijke kerk uitgaande van het Benedictijnerklooster van Cluny
CNV (1908), Christelijk Nationaal Vakverbond, protestants christelijke vakcentrale.
<<<
Coalitie, verbond van twee of meer staten of partijen. In Nederland voor 1940 het samengaan van de Christelijke partijen (RKSP,ARP,CHU).
Coalitie-oorlogen (1791 - 1815), de oorlogen die werden gevoerd tussen Napoléon en zijn gezamenlijke tegenstanders ( o.a. Engeland, Rusland, Pruisen en Oostenrijk).
Cobden, Richard (1804 - 1865), Brits fabrikant en politicus. Voorvechter van vrijhandel.
Cobra (1948 - 1951), internationale groep kunstenaars die, uitgaand van de primitieve kunst en de kindertekening, nieuwe wegen insloeg. 
Code Napoléon (1804), ook Code Civil, Napoleontisch wetboek over het burgerlijk recht.
Codex [Latijn = wetboek], verzameling van wetten.
Codex Justinianus (529), gedeeltelijke codificatie van het Burgerlijk recht door keizer Justinianus.
Codificatie, het samenstellen van wetboeken. [codificeren. Justinianus en Napoleon codificeerde het recht]
Coen, Jan Pietersz (1587 - 1629), Nederlands gouverneur generaal van de VOC (1617 -1623). Grondlegger van de Nederlandse koloniale macht in Indië en stichter van Batavia.
Coëxistentie, het gelijktijdig samen bestaan van verschillende overtuigingen. [Chroetsjew lanceerde de Vreedzame Coëxistentie]
Wikipedia
Cohabitation (Frans = samenwoning) naam voor de gedwongen samenwerking (1987 - 1989) tussen de socialistische president Mitterrand en de gaullistische premier Chirac.
Cohort, Romeinse legerafdeling van 600 man.
Colbert, Jean-Baptiste (1614 - 1683), Frans politicus en minister van Lodewijk XIV (1665 - 1683). Hield zich vooral bezig met de financiën, handel en marine.
Colbertisme, een tot in de perfectie door Colbert doorgevoerde mercantilistische politiek.
Coligny, Caspar  de (1519 - 1572), leider van de Hugenoten. Werd in de Bartholomaeüsnacht vermoord.
Coligny, Louise de(1555 - 1620), vierde vrouw van Willem van Oranje. Moeder van Frederik Hendrik.
Colijn, Hendrikus (1869 - 1944), Nederlands Anti-Revolutionair politicus. Was een aantal malen minister en leidde 5 kabinetten (1925 -1926;1933 - 1935;1935 -1937; 1937 - 1939;1939), wilde ondanks de Wereldcrisis, de goudstandaard zo lang mogelijk handhaven (gave gulden).
Collaborateur, iemand die samenwerkt met de vijand. [collaboreren. Veel Nederlanders collaboreerden met de Duitsers]
Collectief, gezamenlijk [De leerlingen protesteerden collectief]
<<<
Collectivisatie, met name in de S.U. de opheffing van het particuliere boerenbedrijf en de stichting van grote bedrijven (sovchozen, kolchozen), waardoor de boeren hun zelfstandigheid kwijtraakten.  
Collectivisme, politiek denken dat het individu ondergeschikt maakt aan de gemeenschap.
College, 1) overheidslichaam [college van B en W]; 2) les van een hoogleraar [Het hoorcollege was slaapverwekkend]
Colon, naam voor een in Frans Algerije wonende Fransman.
Colonnade, zuilengalerij. 
Colosseum,groot openluchttheater in het Klassieke Rome. 
Columbus, Christophorus(1451 - 1506), Italiaans-Spaans ontdekkingsreiziger. Zette in 1492 als eerste Europeaan voet aan wal op de eilanden in de Caribische Zee.  Zelf meende hij via de westelijke route Azië te hebben bereikt. 
Comecon (1949 - 1989), economisch samenwerkingsverband van een aantal Oost Europese communistische landen.
Comité de Salut Public (1793 - 1795), het uitvoerend bewind tijdens de Franse Revolutie. Het bezat dictatoriale bevoegdheden en liquideerde alle tegenstanders van de Revolutie.
<<<
Comitia, in het klassieke Rome de volksvergadering.
Commentaar, uitleg, nadere verklaring. [commentator, becommentariëren. De sportverslaggever gaf een enthousiast commentaar]
Commissaris van de Koningin, vertegenwoordiger van de Regering in de provincie. Hij wordt voor 6 jaar benoemd. Vormt samen met GS het dagelijks bestuur van de provincie. Is voorzitter van de Provinciale Staten.
Commonwealth , gemeenschap van Engelssprekende landen. The British Commonwealth of Nations (1931) en de Commonwealth of Nations (1947).
Communauté Française (1958), samenwerkingsverband tussen Frankrijk en veertien onafhankelijk geworden Afrikaanse koloniën.
Commune, 1) Frans = gemeenteraad. 2) leefgemeenschap waarin huwelijks- en gezinsbanden veelal zijn losgelaten en waarin vele zaken gemeenschappelijk worden geregeld. [De jonge mensen stichtten een commune]
Commune van Parijs (1871), opstand van Parijzenaars, teleurgesteld over de nederlaag in de Frans Duitse oorlog, tegen de wettige regering. Aan beide zijden werd met grote felheid gestreden. Minister president Thiers bedwong, met hulp van de Duitse bezetters, de communards.
Communie, rooms katholiek sacrament waarbij de gelovige uit handen van een priester de hostie ontvangt.
<<<
Communisme, 1) maatschappijvorm waarin de produktiemiddelen gemeenschappelijk worden beheerd en het particulier bezit niet bestaat of vrij beperkt is; 2) politieke beweging die op basis van het Marxisme streeft naar een klassenloze maatschappij.
Communistisch Manifest (1848), een door Marx en Engels opgesteld geschrift waarin o.a. de arbeiders werden opgeroepen zich internationaal te organiseren. [Proletariërs aller landen verenigt U]
Compagnie 1) onderdeel van een bataljon; 2) handelsgenootschap. [De Verenigde Oost Indische Compagnie]
Compagnie van Verre, handelsonderneming gericht op Indië, voorloper van de VOC.
Compensatie, vergoeding, schadeloosstelling. [compenseren. Als compensatie kreeg hij een vliegreis aangeboden]
Compromis, overeenkomst, vergelijk, schikking. [De felle tegenstanders sloten een compromis]
Concensus, [Latijn = overeenstemming van gevoelens]. [Het Nederlandse poldermodel is gebaseerd op concensus]
Concentratie, het samentrekken op een punt. [In Noord Frankrijk was een grote troepenconcentratie]
Wikipedia
Concentratiekamp, kamp waarin een groot aantal mensen bijeengebracht zijn. De levensomstandigheden zijn doorgaans beneden alle peil. De Britten waren de eersten die tijdens de Boerenoorlog dergelijke kampen aanlegden. In landen met een dictatoriaal regime bestaan vaak concentratiekampen.
Concern, bundeling van groot aantal bedrijven die meestal nog vrij zelfstandig opereren.
Concessie, vergunning, inwilliging. [De regering gaf concessies uit voor het winnen van olie.]
<<<
Concilie, vergadering van de bisschoppen van de R.K. kerk o.l.v. de paus
Conclaaf, vergadering van kardinalen, die bijeen zijn om een nieuwe paus uit hun midden te kiezen.
Conclusie, slotsom, gevolgtrekking. [concluderen. Hij trok de goede conclusie uit het gesprek]
Concordaat, overeenkomst tussen de paus en de wereldlijke macht. [De paus en Mussolini sloten een concordaat]
Concreet, werkelijk bestaand, tastbaar.[ Zij gaf een concreet voorbeeld]
Concurreren, wedijveren, meedingen. [concurrent, concurrentie. De winkeliers beconcurreerden elkaar fel]
Condottiere, legeraanvoerder tijdens de Italiaanse Renaissance.
Confederatie, statenbond. Samenwerkingsverband van staten die echter onder alle omstandigheden hun zelfstandigheid behouden .Zie ook federatie.
Conferentie, beraadslaging, samenkomst. [confereren. De conferentie ging over vredesvraagstukken]
Confessie, geloofsbelijdenis.
Confessioneel, op basis van de geloofsbelijdenis. [Confessionele politieke partijen willen hun politiek handelen baseren op de bijbel.]
Conflict, botsing, verschil van mening. [Tussen de beide politici bestond een groot conflict] (zie harmoniemodel)
<<<
Conflictmodel, opvatting die ervan uitgaat dat problemen het best kunnen worden opgelost door uit te gaan van de tegenstellingen.
Confrontatie, het tegenover elkaar stellen van iets. [confronteren. De confrontatie van de twee getuigen was verhelderend]
Confucianisme, wijsgerige Chinese stroming. Leer vooral gericht op de praktische staatkunde en daardoor vooral aangehangen door de bovenlaag van de Chinese maatschappij. Voor de vorst moest deugdzaamheid belangrijker zijn dan machtsbegeerte.
Confucius (551 - 475 v.C.), Chinees wijsgeer, grondlegger van het Confucianisme.
Congregatie, katholieke leefgemeenschap die een gelofte heeft afgelegd en leeft onder een bepaalde regel.
Congres(s) 1) bijeenkomst van bijv. politici of geleerden om met elkaar van gedachten te wisselen; 2) Amerikaanse volksvertegenwoordiging, zetelend in Washington en bestaand uit de Senaat en het Huis van Afgevaardigden.
Congrespartij (1885), eerste politieke organisatie in Brits Voor Indië. Na aanvankelijke samenwerking tussen moslims en hindoes, werd de partij later een zuivere hindoepartij
Congres-Polen, de door het Wener Congres doorgevoerde regeling voor Polen. Het grootste deel, het koninkrijk Polen , werd in een personele unie met Rusland verbonden.
Conjunctuur, de op en neergaande beweging van het economisch gebeuren. Hausse is een opgaande beweging (stijgende welvaart). Baisse is een neergaande beweging (stilstand of achteruitgang van de economie)
<<<
Conquistador [Spaans = veroveraar]. De Spanjaarden die in de 16de eeuw Midden- en Zuid Amerika in bezit namen.
Conscriptie, inschrijving van Franse jongemannen voor de ingevoerde dienstplicht (1798).
Conservatief, behoudend, vasthoudend aan bestaande politieke en maatschappelijke denkbeelden en situaties. [Zijn ouders waren buitengewoon conservatief]
Conservatieve Partij, in Engeland de 19de eeuwse voortzetting van partij van de Tories.
Conservatisme, in de 19de eeuw politieke stroming die zich uitsprak voor een sterk koninklijk gezag en geringe volksinvloed.
Constable, John(1776 - 1837), Engels (landschap)schilder. 
Constantijn II (1940), Grieks koning (1964 - 1973). Verliet in 1967 na een mislukte staatsgreep zijn land.
Constantijn de Grote (ca 280 - 337), Romeins keizer. Gaf de Christenen godsdienstvrijheid.
Constantinopel, hoofdstad van het Oost Romeinse Rijk.
Constituante (1789), in Frankrijk de vergadering die de opdracht had de eerste Franse grondwet op te stellen.
Wikipedia
Constitutie, grondwet. [constitutioneel. De koning gaf zijn volk een constitutie]
Constitutionele Monarchie, een koninkrijk gebaseerd op een grondwet. De macht van de koning is daarom beperkt.
Consul, 1) een van de hoogste ambten in het klassieke Rome. Elk jaar werden er 2 consuls gekozen. Zij werden belast met het opperbestuur in Rome en het opperbevel buiten Rome; 2) In Frankrijk lid van het Consulaat ,3) ambtenaar in de buitenlandse dienst belast met de behartiging van met name de economische belangen van een land.
Consulaat (1799-1804), in Frankrijk een uit drie personen bestaande militaire dictatuur dat de uitvoerende macht had. Napoleon was de belangrijkste consul. In 1802 werd hij voor het leven benoemd.
Consumptiemaatschappij, samenleving die geheel gericht is op het verbruik van materiële goederen en het verkrijgen van zoveel mogelijk comfort. [De Provo's verzette zich tegen de consumptiemaatschappij]
Containmentpolitiek, na W.O.II tijdens de Koude Oorlog door de Amerikanen gepropageerde politiek. Het opdringende communisme moest worden ingedamd door bijv. een reeks van militaire verdragen (NAVO, CENVO, ZOAVO).
Continent, vasteland van zeer grote omvang (Eurazië, Afrika, Amerika). [Vanuit het ruimteschip waren de continenten goed te zien]
Continentaal Stelsel (1806), een door Napoléon afgekondigd blokkadestelsel. De invoer van Engelse producten in Europa werd verboden om zo Engeland economisch op de knieën te krijgen.
<<<
Contingent, bijdrage, legergroep. [Het Nederlandse contingent bij de VN- troepen]
Contingentering, het regelen van de in- en uitvoer door het vaststellen van bepaalde hoeveelheden voor een produkt. [In de Crisisjaren besloot de regering tot contingentering]
Contra Reformatie (ca.1550), tegenhervorming. De door de R.K.kerk genomen maatregelen om de Hervorming terug te dringen. Het concilie van Trente deed een aantal uitspraken die tezamen met de nieuwe Jezuïetenorde het katholicisme veel van het verloren terrein deden terugwinnen.
Contra Remonstranten, 17de eeuwse Hollandse  orthodoxe calvinisten.
Contra Revolutie, tegenrevolutie, beweging om een revolutie ongedaan te maken.
Contra's , de tegenstanders van het Sandinistische  (1979-1990) bewind in Nicaragua. De Contra's werden lange tijd gesteund door de VS.
Contrabande, door of voor de vijand vervoerde producten, smokkelwaar. [De kruiser doorzocht de vissersboot op contrabande]
Contraseign, medeondertekening van de verantwoordelijke minister. In Nederland is de Koning onschendbaar, vandaar dat naast de koninklijke handtekening (Sanctie) het contraseign dient te staan. Zo weet men altijd wie verantwoordelijk kan worden gesteld.
Contrat Social, maatschappelijk verdrag. Theorie die er vanuit gaat dat de van nature vrije mensen met elkaar een verdrag hebben gesloten om elkaars belangen te behartigen en te beschermen, o.a. door het aanstellen van een regering.
 <<<
Conventie, overeenkomst, verdrag. In Frankrijk de Nationale Conventie (1792 - 1795), de volksvertegenwoordiging. In de VS de nationale partijbijeenkomsten van Democraten en Republikeinen waar de presidentskandidaat wordt gekozen.
Conventionele wapens, alle niet kernwapens.
Cook, James (1728 - 1779), Engels ontdekkingsreiziger (Oostkust van Australië en Nieuw Zeeland).
Coolidge, Calvin (1872 - 1933), Amerikaans republikeins politicus en president (1923 - 1929).
Coöperatie, samenwerking. [coöperatief. De boeren stichtten een landbouwcoöperatie]
Coöptatie, het aanvullen van opengevallen plaatsen in een bestuur door de bestuursleden zelf.
<<<
Copernicus, Nicolaus (1473 - 1543), Pools sterrenkundige. Stelde dat de aarde om de zon draait en niet andersom zoals de Kerk leerde.
Cordon Sanitaire, veiligheidsband. Een gordel van staten of vestingen ter bescherming van eigen grondgebied.
Corot, Jean-Baptiste  (1796 - 1875), Frans schilder (landschappen, portretten). 
Corporatie, vereniging van werkgevers en werknemers ter behartiging van gezamenlijke economische belangen.
Corporatieve staat, staat waarin corporaties niet alleen economisch van belang zijn maar ook in politiek opzicht macht uitoefenen.
Corpus Juris, de verzameling wetboeken door keizer Justinianus bijeengebracht.
Correggio, Antonio, (ca 1489 - 1534), Italiaans (renaissance) schilder.
Corridor [Frans = gang]. [Hitler wenste een doorgang door de Poolse Corridor]
Corruptie, omkoping. [corrupt. De ambtenaar werd verdacht van corruptie]
 Wikipedia
Cort v.d. Linden, Pieter (1846 - 1935), Nederlands liberaal politicus en minister president (1913-1918).
Cortes, de Spaanse volksvertegenwoordiging.
Cortez, Hernan (1485 - 1547), Spaans veroveraar van Mexico.
Corvee, verplichte werkzaamheden voor de heer, herendiensten.
Coty, René (1882 - 1962), Frans politicus en president (1953 - 1958).
Coubertin, Pierre de (1863 - 1937), Fransman. Grondlegger van de moderne Olympische Spelen (1894).
County [Engels = graafschap].
Coup (Frans  coup d'état) , staatsgreep.
Couperus, Louis, (1863 - 1923), Nederlands schrijver. Eline Vere, De stille kracht. 
Couzijn, Wessel (1912 - 1984), Nederlands beeldhouwer.
CPN  (1918-1989)  Communistische Partij van Nederland  in 1989 opgegaan in Groen Links.
Craque, middeleeuwse kruisvaardersburcht in Palestina en Syrië. 
Crassus, Marcus (115 - 53 v.chr.) Romeins financier en politicus. Lid van het eerste Driemanschap. Sneuvelde in de oorlog tegen de Parthen.
Cremeren, verbranden van een lijk of kadaver. [crematie]
Creool, in Latijns Amerika geboren afstammeling van Europeanen.
Crick, Francis, (1916 - 2004), Engels biochemicus, fundamenteel onderzoek naar de structuur van het DNA. Nobelprijs scheikunde 1962.
Crinoline, wijd uitlopende (onder)rok, hoepelrok. (19de eeuw). 
Crisis, ernstige toestand, beslissende wending. [De volksvertegenwoordiging stortte de regering in een crisis]
 <<<
Crisisjaren, de dertiger jaren van de 20ste eeuw die werden gekenmerkt door de gevolgen van de economische wereldcrisis 
Cro-Magnon-mens, eerste vertegenwoordiger van de moderne mens.
Croix de Feu (1927-1936), Franse vooroorlogse semifascistische sterk antisemitische beweging.
Cromwell, Oliver (1599 - 1658), Engels militair en politicus. Versloeg tijdens de Engelse Burgeroorlog Karel I, die hij in 1649 liet onthoofden. Engeland werd een republiek met C. als Lord Protector.
Crucifix, kruisbeeld.
Cruise missile, kruisraket
Crypte, keldergewelf onder kerk of kapel. 
CSU, Christlich Soziale Union, Beierse zusterpartij van de CDU.
CSE-verdrag (1990), verdrag tussen de NAVO en het Warschaupact over de regulering van de conventionele bewapening.
Cubacrisis (1962), confrontatie tussen de USSR en de VS n.a.v. de aanleg van raketbases op Cuba. Kennedy dwong Chroetsjew deze bases te ontmantelen. Wereldoorlog III scheen een ogenblik zeer nabij.kaleidoscoop
Cuius regio, eius religio [Latijn = wiens gebied, diens godsdienst], de landsheer bepaalt de godsdienst in zijn gebied.
Culturele Revolutie (1966 -1969), beweging in China gericht tegen burgerlijke elementen in de samenleving. Het Rode Boekje van Mao inspireerde vooral de jeugd (Rode Garde) tot soms zeer radicale en gewelddadige acties. Door deze ideologische strijd leed China economisch erg veel schade.kaleidoscoop
<<<
Cultuur, beschaving.
Cultuurmaatschappij, maatschappij die tropische gewassen verbouwt en verhandelt.
Cultuurstelsel (1830 - 1915), een door Gouverneur Generaal Van den Bosch ingesteld exploitatiestelsel in Nederlands Oost Indië. De Inlanders werden verplicht bepaalde producten te verbouwen voor de Europese markt en herendiensten te verrichten.kaleidoscoop
Curie, Madame Marie (1867-1934), Pools Frans natuurkundige (röntgenstralen), ontdekker van het element radium. Nobelprijs natuurkunde 1903
.Curie, Pierre (1859-1906), Frans natuurkundige, onderzocht het verband tussen radioactiviteit en magnetisme; samen met zijn vrouw Marie Curie ontdekker van het element radium. Nobelprijs natuurkunde 1903.
Curie, alle bestuursorganen in Rome die de paus bijstaan bij het besturen van de Rooms Katholieke kerk.
Cursus honorum [Latijn], rangorde van Romeinse magistraatsambten. Van laag naar hoog: aediel, quaestor, praetor, consul.
Curzonlijn (1920), vastgestelde grenslijn tussen Polen en de USSR.
Cuypers, Petrus (1827 - 1921), Nederlands architect. Rijksmuseum en Centraal Station te Amsterdam.
CVP, [Christelijke Volkspartij], Belgische politieke partij (1969).
CVSE, Conferentie voor Europese Veiligheid en Samenwerking (1973 - 1975).Een groot aantal staten sloot de akkoorden van Helsinki  waarin o.a. de onschendbaarheid van de Europese grenzen is vastgesteld en waarin naleving van de mensenrechten wordt beloofd. De onderhandelingen tussen Oost en West werden voorgezet in Belgrado. Madrid, Stockholm, Wenen en Parijs.
Cycloop [ Griekse mythologie], eenogige reus.
Cyns, schatting, belasting.
Cyprus, Engelse kolonie. In  1959 werd dit eiland onafhankelijk. De Grieks-Turkse bevolking was aanleiding tot vele, soms gewelddadige botsingen.
Cyrillisch schrift, schrift van Russen, Serviërs en Bulgaren.  
Cyrus (576 - 529 v chr.), Perzisch koning. Groot organisator van het Perzische wereldrijk.
Wikipedia<<<