ABCDEFGHIJKLM
NOPQRSTUVWXYZ
INDEX

Wikipedia

   

 

 

Paars kabinet, naam voor het kabinet dat PvdA,VVD en D66 in 1994 en 1998 (Paars II) vormden.
Paasopstand (1916), opstand van de Ieren in Dublin tegen het Britse gezag.
Pachten, het huren van onroerend goed (vooral grond). [pacht = huur, pachter. De boeren konden de hoge pacht niet meer opbrengen]
<<<
Pachtersoproer (1787), reeks onlusten in de Republiek n.a.v. de manier van verpachten van belasting en posterijen met als achtergrond de almacht van de regentenoligarchie. De onrust had het herstel van de stadhouderlijke macht tot gevolg.
Pachtstelsel, stelsel waarbij het (groot)grondbezit wordt verdeeld in stukken die aan derden worden verpacht.
Pacificatie, het, meestal met militaire middelen, orde en rust brengen in een kolonie of invloedssfeer. [pacificeren. Van Heutz pacificeerde Atjeh]
Pacifisme, het streven internationale conflicten geweldloos (dus zonder oorlog) bij te leggen, waardoor de noodzaak van een leger overbodig wordt. [pacifistisch]
Page, adellijke jongeman, die de persoonlijke dienaar van een edelman is.
Paisley, Ian (1926), Noord Iers geestelijke en politicus. Leider van de extreem rechtse protestanten in Ulster. 
<<<

Palaestrum in de Oudheid een soort sportschool.
Paleisrevolutie, opstand die binnen het paleis plaats vindt.
Paleografie, kennis van oude schriftsoorten
Paleolithicum, zie Oude Steentijd.
Paleontologie, wetenschap die zich bezighoudt met fossiele planten en dieren.
Palestrina, Giovanni da (1525-1594), Italiaans componist. kerkmuziek
Palingoproer (1886), oproer in de Amsterdamse Jordaan n.a.v. het verbieden van het zgn. palingtrekken. [[L]]
Palissade, omheining van meestal gepunte palen. 
Pallas Athene, Griekse mythologie: godin van de wijsheid.
Palme, Olaf (1927-1986), Zweeds socialistisch politicus en minister president (1969-1976,1982-1986). Werd vermoord.
Palmerston, Henry (1784-1865), Brits politicus (Tory, later Whig), minister president (1855-1865).
Palts, een residentie van de Frankische keizers. [paltsgraaf]
Pamflet, drukwerkje met meestal een actueel onderwerp. [De stakers deelden pamfletten uit]
Pan, Griekse mythologie: bosgod.
Pandora, Griekse mythologie: doos waaruit allerlei rampen (kunnen) ontsnappen.
Panafrikanisme, beweging die alle Afrikaanse volken wil verenigen.
<<<
Pan Arabisme, beweging die alle Arabische volken wil verenigen.
Paneelschildering, schildering op een vlak stuk hout (paneel). 
Panhellenisme, het streven naar een alle Grieken omvattend staatsverband.
Pankhurst, Emmeline (1858-1928) - met haar twee dochters - vooraanstaand Brits feministe. 
Panslavisme, beweging die alle Slavische volken wil verenigen.
Pantheon, bij de Romeinen een tempel voor alle goden.
Pantjasila, de vijf grondbeginselen van de Indonesische staat: geloof, nationalisme, menselijkheid, sociale rechtvaardigheid en volkssoevereiniteit.
Paola (1937), koningin , vrouw van koning Albert II van België.
Papadopoulos, Georgios (1919-1999), Grieks militair , politicus, minister president (1967-1973) en president (1973 - 1974). Een der leiders van het rechtse kolonelsbewind.
Papandreou, Georgios (1888-1968), Grieks democratisch politicus en minister president (1944,1963-1964).
Papen, Franz von (1879-1969), Duits katholiek politicus en rijkskanselier  (1933).
Papyrus, aan de Nijloevers groeiend riet , waarvan men 'papier' maakte.
Parade, (militaire) optocht. (paraderen. In 1940 hielden de Duitsers in Parijs hun overwinningsparade). 
Wikipedia
Paria, onreine, onaanraakbare. De hindoe die tot geen enkele kaste behoort.
Parijse Commune (1871), ontevredenheid over het verloop van de Frans Duitse Oorlog bracht Parijse arbeiders in opstand. Gedurende een aantal maanden regeerde de Parijse gemeenteraad (Commune). Veel revolutionaire besluiten kwamen tot stand. Het optreden van zowel de Communards als de regeringsgezinden was zeer wreed. Met behulp van de Duitsers werden  de opstandelingen uiteindelijk bedwongen. Duizenden Communards werden gefusilleerd. [[L]]
Paris, Griekse mythologie: Trojaanse koningszoon, indirect de veroorzaker van de Trojaanse oorlog.
Parket, het bureau van de leden van het Openbaar Ministerie.
Parlement, 1) volksvertegenwoordiging 2) in Frankrijk voor 1789 hoger gerechtshof.
Parlementair kabinet, kabinet dat in overleg met de fracties van de Tweede Kamer tot stand is gekomen.
Parlementaire onschendbaarheid, voor hetgeen een vertegenwoordiger in het parlement zegt kan hij niet rechterlijk worden vervolgd.
Parlementaire stelsel, politiek stelsel waarin de ministers verantwoording dienen af te leggen aan en het vertrouwen dienen te hebben van de volksvertegenwoordiging.
Parlementaire democratie, democratie waarin de volksvertegenwoordiging niet alleen bij de wetgeving is betrokken , maar ook de regering controleert en tot aftreden kan dwingen.
<<<
Parma, Allessandro van (1545-1592), Italiaans  veldheer en landvoogd van de Nederlanden (1578- 1592)
Parma, Margaretha van (1522-1588- Italiaanse)  landvoogdes van de Nederlanden (1559-1567)
Parnassus, berg in midden Griekenland, in de Oudheid de woonplaats van Apollo en de Muzen.
Parnell, Charles (1846-1891), Iers politicus en nationalist.
Parochie, kleinste deel van een bisdom. Aan het hoofd van een P. staat een pastoor.
Parthen, ruitervolk uit Voor Azië dat lange tijd de Romeinen weerstond.
Parthenon, belangrijkste tempel op de Atheense acropolis. 
Particularisme, het stellen van het eigene boven het algemene.
Partijcongres, officiële bijeenkomst van een politieke partij. Op een P. worden meestal principiële partijzaken ( verkiezingsprogramma) besproken en belangrijke partijfunctionarissen benoemd.
Partijdictatuur, situatie waarin één  partij het politieke leven beheerst en overheerst ( Nazi-Duitsland, USSR, Rood China)
Partijprogramma, door een politieke  partij officieel goedgekeurd stuk dat de grondslagen bevat van de partij.
<<<
Partijsecretaris, in de communistische partij de belangrijkste functionaris. Beheerst feitelijk het hele partijapparaat.
Partizaan, verzetsstrijder, lid van een ongeregeld leger. [Tito leidde de Joegoslavische partisanen.
Pascal, Blaise (1623-1662), Frans wis-en natuurkundige. Wet van Pascal, rekenmachine.
Pasja, Turkse titel.
Pasjeswet, omstreden Zuid-Afrikaanse wet die kleurlingen alleen op een pas toeliet in bepaalde blanke woongebieden.
Passief kiesrecht, het recht om zich kandidaat te mogen stellen. Vereisten in Nederland, Nederlanderschap en 18 jaar.
Pasternak, Boris (1890-1960), Russisch schrijver en Nobelprijswinnaar. Dokter Zjivago.
Pasteur, Louis (1822-1895), Frans biochemicus, grondlegger van de bacteriologie.
Pastoor, katholiek geestelijke, hoofd van een parochie.
Pater noster, het Onze Vader ( christelijk gebed).
Pater familias , (Lat.) huisvader.
Paternalisme, bevoogding, zich als een vader gedragen. [paternalistisch]
Pathet Lao (1950), Laotiaanse communistische beweging.
Wikipedia
Patriarch 1) aartsvader, stamvader 2) rang in de Grieks Katholieke kerk, hoger dan aartsbisschop
Patriarchaat, samenlevingsvorm waarin kinderen tot de stam van hun vader blijven behoren, die tot zijn dood zeggenschap over hen houdt. Afstamming gebeurt via de manlijke lijn (zie matriarchaat)
Patriciaat, de vooraanstaanden van burgerlijke afkomst in de maatschappij. [Het Amsterdamse koopliedenpatriciaat had grote politieke invloed]
Patriciërs, in het klassieke Rome degenen die zich tot de oudste geslachten konden rekenen. Zij hadden daardoor grote macht en invloed.
Patrimonium , 1) Latijn = erfdeel der vaderen, 2) de eerste protestantse arbeidersvereniging (1877).
Patrimonium Petri, het door Pippijn de Korte in 754 aan de paus geschonken gebied. Rome en het omliggende gebied waaruit later de Kerkelijke Staat zou groeien.
Patriotten, de in de 18de eeuw op Frankrijk georiënteerde Nederlanders.
Patriottisme, vaderlandsliefde. [patriot, patriottisch. De patriotten staken de vlag uit]
Patton, George (1885-1945), Amerikaans generaal, onderscheidde zich in W.O.II.
Paulus, Friedrich von (1890-1957), Duits commanderend generaal bij Stalingrad, waar hij in 1943 moest capituleren.
Paulus, vroeg christelijke zendeling, bekend door zijn zendbrieven, opgenomen in de bijbel.
Paulus VI (1897-1978), paus (1963-1978).
<<<
Pauperisme, blijvende, diepe armoede. [pauper, verpauperd. Door de werkeloosheid verpauperde de arbeiders]
Paus, bisschop van Rome; opperste leider van de rooms katholieke kerk.
Pax Christi (1944), internationale katholieke vredesbeweging.
Pausanias (ca 480 v.chr.), Spartaans koning, overwon de Perzen bij Plataeae.
Pax Romana, Latijn = Romeinse vrede; met name de periode van orde en rust tijdens de regering van Augustus.
PBO, Publiekrechtelijke Bedrijfs Organisatie. Andere organen dan de Staten Generaal hebben het recht bindende regels op te stellen. (SER, bedrijfschap, produktschap).
Pearl Harbour, Amerikaanse vlootbasis op Hawaii. De Japanse luchtaanval op de basis (7-12-1941) betrok de VS bij W.O.II. , camerascoop
Pedagogie, opvoedkunde. [pedagoog, pedagogisch]
Peel, Robert (1788-1850), Brits conservatief politicus en minister president (1841-1846).
Peer, Engels = erfelijk adellijk lid van het Hogerhuis.
Pegasus, in de Griekse mythologie een gevleugeld paard.
Pelgrimage, bedevaart. [pelgrim]
<<<
Peloponnesische Oorlog (431- 404 v chr.), machtsstrijd tussen de stadsstaten Athene en Sparta. Het democratische Athene, dat een machtig zee-imperium had opgebouwd, werd door de legers van het oligarchische Sparta verlagen.
Pen, Jean Marie le, (1928), leider van het Franse Front National.
Penates, de Romeinse huisgoden.
Penelope, Griekse mythologie, vrouw van Odysseus
Penetratie, het doordringen. [penetreren, penetrant. De granaat had een groot penetratievermogen]
Pensionaris, in de Republiek een rechtskundige in dienst van een stad.
Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie (eigenlijk het gebouw) .
Peplos, in het klassieke Griekenland een wollen vrouwenkleed. 
Perestroika (Russisch = hervorming), door Gorbatsjov gelanceerde politiek het sovjetsysteem drastisch te hervormen.
Peres, Shimon (1923), Israelisch socialistisch politicus, minister en premier (1984-1986;1995-1996), president (2007)
Perez de Cuellar, Javier (1920), Peruaans diplomaat, Secretaris Generaal van de VN (1982-1992).
Pericles (495-429 v.chr..), Atheens politicus, grondlegger van Athene's macht en bloeiperiode.
Wikipedia
Perioiken, Grieks = de omwonenden, met name die van Sparta.
Peristyle, zuilengang; een met zuilen omgeven binnenplaats. 
Perk, Jacques (1859-1881), Nederlands dichter. Gedichten.
Perkament, de glad gemaakte huid van o.a. schapen en geiten, waarop men dan kon schrijven.
Permanent Hof van Arbitrage (1899), arbitrage-college voor volkenrechtelijke geschillen.
Permanent, blijvend. [De Veiligheidsraad heeft 5 permanente leden]
Permanent Hof van Internationale Justitie (1922-1946), rechterlijk orgaan van de Volkenbond voor de Internationale rechtspraak.
Permitteren, zich veroorloven. [permissie = toestemming. Ik kan mij dat niet permitteren]
Peron, Juan (1895-1974), Argentijns politicus en president ( 1946-1955, 1973 - 1974) .Autoritair regime steunend op leger en vakbonden.
Peron, Eva (Evita) (1919-1952), de bij de sociaal zwakken zeer populaire vrouw van Juan Peron.
Peronisme, Argentijnse politieke stroming geactiveerd door Juan Peron, die zijn basis vindt in de vakbeweging.
<<<
Perron, Edgar du (1899-1940), Nederlands schrijver. Het land van herkomst.
Perry, Matthew (1794 - 1858), Amerikaans zeeofficier. Had een groot aandeel in de openstelling van Japan voor de VS (1854).
Persephone, Griekse mythologie: koningin van de onderwereld.
Persona non grata,( Latijn = ongewenst persoon). In de diplomatie gebruikte term om aan te geven dat een bepaalde diplomaat het land dient te verlaten.
Personele unie, samengaan van twee of meer geheel zelfstandige staten, die in de persoon van dezelfde koning met elkaar zijn verbonden. [Groot Brittannië en Canada vormen een personele unie]
Personele belasting, directe belasting geheven op de woning en de inboedel.
Personificatie, het als een persoon voorstellen van iets dat dat niet is. [personifiëren. Hij was de personificatie van het kwaad]
Persoonsbewijs, een tijdens de Bezetting door de Duitsers verplicht identiteitsbewijs.
Persoonsverheerlijking, een persoon mateloos verheerlijken. [In communistische landen ziet men vaak persoonsverheerlijking] 
Perspectief, diepte (werking). Een onderwerp in het platte vlak zodanig afbeelden dat van een bepaald punt gezien er dieptewerking aanwezig is. 
Perzen, Iraans ruitervolk. Beheerste een groot deel van het Oosten (6de - 4de eeuw v.chr..); werd door Alexander de Grote verslagen.
Perzische oorlogen (490 - 449 v.chr.), reeks conflicten tussen Perzië en de vrije Griekse stadsstaten. Aanleiding was Athene's hulp aan de tegen de Perzen in opstand gekomen Grieken in Klein Azië. Bij Marathon (490 v.chr.), Salamis (480 v.chr.) en Plataeae (479 v.chr..) werden de Perzen verslagen.
Pest, plotseling optredende, snel verlopende besmettelijke ziekte.
<<<

Pétain, Henri (1856 -1951), Frans maarschalk en politicus. Verdediger van Verdun (1916). Regeringsleider van de Duitsgezinde Vichyregering (1940-1944).
Peter de Grote  (Romanow 1672-1725), Russisch tsaar (1694). Legde contacten met het Westen o.a. de Republiek, betwistte Zweden de hegemonie over de Oostzee en stichtte St. Petersburg. 
Petitie, verzoekschrift. Het recht van petitie (een grondrecht), het recht van de burger het parlement een P. te mogen aanbieden.
Petrarca, Francesco (1304-1374), Italiaans dichter-schrijver. Africa.
Pétroleuses, les, vrouwen die tijdens de Parijse Commune brand stichtten met petroleum.
Petrus van Amiens (ca 1050-1115), Augustijner monnik , kruistochtprediker en -leider.
Petrus, apostel van Jezus.
Phalanstères, grote sociaal-economische leefgemeenschappen bedacht door Fourier.
Phidias (ca 450 v.chr.), Atheens beeldhouwer, maakte o.a. werk voor het Parthenon.
Philippus van Macedonië (ca 382 - 336 v. chr.), koning van Macedonië. Onderwierp Griekenland en bereidde een tocht tegen de Perzen voor. Werd vermoord.
Phoenix, Griekse mythologie, vogel die verbrandt en uit zijn as levend herrijst.
Picasso, Pablo (1881-1973), Spaans schilder. Guernica.  
Wikipedia
Pichegru, Charles (1761-1804), Frans generaal, trok met zijn leger de Republiek binnen (1795).
Pieta, in de beeldende kunst Maria met op schoot. het lichaam van Jezus, na diens kruisdood. 
17de eeuw..
Pilgrimfathers, groep protestantse Engelsen die in 1620 met hun schip de Mayflower vanuit Delfshaven (Rotterdam)  naar Noord Amerika emigreerden.
Pilsudski, Jozef (1867-1935), Pools generaal, politicus en president (1918- 1922) en dictator (1926-1935).
Pinochet, Augusto (1915 -2006). Chileens militair, betrokken bij staatsgreep tegen Allende, president (1974-1989) en leider van een militaire junta berucht door zijn inhumane optreden.
Pionier, 1) baanbreker; 2) in het leger lid van de afdeling "bruggenbouwers".
Pippijn, naam van Merovingische hofmeiers. Pippijn van Landen (ca 625), Pippijn van Herstal ( ca 700) en Pippijn de Korte (714-768) die in 751 tot Frankisch koning werd gekozen.
Piraat, zeerover.
Piramide 1) wiskundige figuur, 2)Egyptisch koningsgraf in de vorm van een piramide. 
<<<
Pirandello, Luigi (1867-1936), Italiaans (toneel)schrijver en Nobelprijswinnaar. Enrico IV (Hendrik IV)
Pissarro, Camille (1830-1903), Frans schilder (impressionisme). 
Pisistratus (ca 560 v.chr..), Atheens tiran.
Pitt, William (de jongere 1759-1806), Engels politicus, eerste minister (1783-1801;1804-1806) Bekwaam financieel economisch expert, felle tegenstander van Napoleon.
Pitt, William (de oudere 1708-1778), Engels politicus, eerste minister (1756-1761; 1766-1768). Reorganisator van leger en vloot, krachtige koloniale politiek (Noord Amerika, Voor Indië)
Pius XII (1876-1958), paus (1939-1958).
Pizarro, Francisco (1475-1541), Spaans ontdekker en veroveraar. Onderwierp de Azteken in Peru.
PKK, Turks Koerdische arbeiderspartij; streeft naar autonoom Koerdië, sinds 1984 guerrilla tegen Turkse regering.
Placet, het recht van , het recht van de vorst officiële pauselijke en bisschoppelijke besluiten en verordeningen al of niet te laten doorgaan.
Plakkaat, vroeger een officieel vorstelijk besluit. [De edelen vroegen verzachting van de plakkaten]
Plan van de Arbeid (1935), in het kader van het plansocialisme door NVV en SDAP opgesteld plan ter bevordering van (openbare) werken.
<<<
Planck, Max (1858-1947), Duits natuurkundige, opsteller van de quantumtheorie (Nobelprijs 1918).
Planeconomie, geleide economie d.m.v. jarenplannen. Een productiedoel wordt voor een periode van 4 of 5 jaar gepland.
Planeet, om de zon draaiend hemellichaam
Plantage, zeer uitgestrekte tuin in de tropen voor het kweken van bepaalde gewassen.
Plantagenet, middeleeuwse Engelse dynastie  (1154-1485).
Plataeae [Griekenland], slag bij (479 v.chr..), de Grieken o.l.v. Pausanias vesloegen de Perzen.
Plato (427-347 v. chr.), Grieks wijsgeer.Politeia (De staat)
Plaveien, bestraten. [plaveisel]
Plebejer, in het klassieke Rome iemand die tot een jonger geslacht behoorde en aanvankelijk minder politieke rechten had dan een patriciër.
Plebisciet, Latijn = volksstemming.
Plebs, in het klassieke Rome de plebejers; gepeupel. [De politie schoot op het plebs)
Pleidooi, verdedigingsrede. [De advocaat hield een gloedvol pleidooi]
Plein van de Hemelse vrede (Tsjien Aminhplein), plein in Peking  waar in 1989 een studentendemonstratie bloedig onderdrukt werd.
Pleiter, advocaat.
Wikipedia
Plinius, Gaius (62-114), Romeins schrijver van o.a. brieven van grote historische waarde.
PLO  (Palestinian Liberation Organisation) (1964). overkoepelende organisatie van Palestijnse  guerrilla-organisaties. Sinds 1969 geleid door Yasser Arafat..
Plutarchus (46-120), Grieks wijsgeer en schrijver.
Pluto, Griekse mythologie: god van de onderwereld.
Plutocratie, Grieks = regering van de rijken.
PNI (Partai Nasional Indonesia 1927-1973 ), door Soekarno  opgerichte politieke partij met als doel de onafhankelijkheid van Nederlands  Oost Indië.
Podgorny, Nikolai (1903 - 1983), Sovjetrussisch politicus en president (1965 - 1977).
Poesjkin, Aleksandr (1799-1837), Russisch schrijver. Jevgeni Onegin
Pogrom (Russisch = relletje) , voorbereide , hevige jodenvervolging in Oost Europa.
Poincaré, Raymond (1860-1934), Frans politicus en president (1913-1920).
Poitiers
(Fr.), slag bij (732), Karel Martel versloeg de Arabieren en en  voorkwam zo islamisering van West Europa.
Polariseren, door toespitsing politieke tegenstellingen zichtbaar maken. [polarisatie. De tegenstellingen werden door de aanslag gepolariseerd]
Poldermodel, naam voor  het overleg  in Nederland , eind twintigste eeuw, tussen de sociale partners volgens het harmoniemodel.
Polemologie, wetenschap die zich bezighoudt met het verschijnsel oorlog. [polemoloog]
<<<
Polis (Grieks = stadsstaat),. een onafhankelijke stad met omringend gebied.
Polisario (1975), bevrijdingsbeweging van het vroeger Spaanse  Westelijke Sahara.
Politburo, het hoogste orgaan van de Sovjetrussische communistische partij. Werd  gekozen door het Centraal Comité. Het Politburo was het dagelijks bestuur van de partij en oefende de feitelijke macht over de USSR uit.
Politiek delinquent, iemand die een misdrijf heeft begaan tegen de staat ( vb. landverraad).
Politieke grondrechten , grondrechten die de individuele rechten tegenover de staat omvatten zoals o.a. vrije meningsuiting en het recht van vereniging en vergadering.
Politiestaat, staat waarin de (geheime) politie een overheersende rol heeft.
<<<
Politionele actie, naam voor de beide Nederlandse legeracties in 1947 en 1948 tegen de Indonesische Republikeinen.
Polo, Marco, zie Marco Polo
Pol Pot (1928-1998), Cambodjaans politicus, leider van de Rode Khmer, premier (1976-1979).
Polycentrisme (Grieks = veel centra). Term voor het naoorlogse wereldcommunisme dat meer geaccepteerde richtingen kreeg dan de tot Stalins dood geaccepteerde monolithische Moskou lijn. [Eurocommunisme, Titoïsme Maoïsme]
Polygamie, huwelijk van een man met meer dan één vrouw. (zie monogamie)
<<<
Polytheïsme, godsdienst met meerdere goden. [polytheïstisch] (zie monotheïsme)
Pompadour, Jeanne  de (1721-1764), invloedrijk maîtresse van Lodewijk XV.
Pompeii, Italiaanse stad beroemd door zijn opgravingen na de uitbarsting van de Vesuvius (79).
Pompeus (106-48 v.chr..), Romeins generaal, leider van de Senaatspartij, tegenstander van Caesar.
Pompidou, Georges (1911-1974), Frans politicus , minister president (1962-1968) en president (1969-1974). Pontifex, Latijn = priester.
Pontifex Maximus, hoogste priester bij de Romeinen.
Pontius Pilatus zie Pilatus.
Pools-Russische Oorlog (1919-1920), grensoorlog tussen de jonge USSR en Polen.
Poolse delingen (1772,1793,1795), Rusland, Oostenrijk en Pruisen verdeelden in drie overeenkomsten het koninkrijk Polen onder elkaar.
Poolse landdag,   1) Poolse standenvergadering , 2) zegswijze, een ordeloze en chaotische vergadering.
Wikipedia
Poolse Corridor (1919), strook land, die Polen verbond met de Oostzee en Duitsland in tweeën deelde.
Poorter, inwoner van een middeleeuwse stad.
Pop art (afk. Popular Art), kunststroming (ca 1960), geinspireerd door de verschijnselen van de geindustrialiseerde massacultuur. 
Pope, Grieks Orthodox priester.
Populair, bij allen geliefd. [populariteit. Madonna is zeer populair.]
Populares, In de eerste eeuw v chr aanhangers van de Romeinse volkspartij, tegenstanders van de Optimaten.
Populisme, in het algemeen politieke stroming die zich op de brede volksmassa richt. Een populaire volksleider speelt daarbij een belangrijke rol. Afkeer van bureaucratie en (partij)organisatie is vaak een kenmerk evenals een versimpeling van complexe problemen.
Portefeuille, in de Nederlandse politiek de taak van een minister.
Porno(grafie), boeken, films, afbeeldingen met een zinnenprikkelende inhoud.
Portefeuillekwestie, de minister stelt zijn portefeuille ter beschikking (treedt af) als het parlement tegen zijn zin beslist.
Poseidon, Griekse mythologie: god van de zee.
Positief, stellig, zeker , gunstig. [Ik heb alleen maar positieve berichten]
<<<
Post, Pieter Jansz (1608-1669), Nederlands architect . Huis ten Bosch, stadhuis Maastricht.
Potemkin, Grigorij (1739-1791), Russisch veldheer en politicus. Vertrouweling van Catharina de Grote.
Potgieter, Everhardus (1808-1875), Nederlands schrijver. Gedroomd  paardrijden.
Potsdam, conferentie van (1945), geallieerde conferentie over de bezetting van Duitsland. ChurchillAttlee, Stalin en Truman  kwamen overeen Duitsland te verdelen in drie bezettingszones. Gedeelten van het oosten van Duitsland kwamen aan  Polen en Rusland. Een geallieerde Bestuursraad zou toezien op de denazificatie en democratisering van Duitsland en de berechting van oorlogsmisdadigers. Niet alle tussen de geallieerden gerezen geschillen werden opgelost.
Poujade, Pierre (1920 - 2001), Frans politicus, verzette zich o.a. tegen het belastingstelsel, verwierf met zijn poujadisme in (1956) 52 kamerzetels .
PPR
(1968), Politieke Partij Radicalen. Radicale christelijke  partij, afsplitsing van de KVP. In 1989 opgegaan in Groen Links.
Praagse Lente (1968), beweging in het Tsjecho-Slowaakse communisme. Liberalisering en vermenselijking van de communistische maatschappij stonden daarbij centraal. De beweging o.l.v. Dubçeck werd, na formulering van de Brezjnewdoctrine door het Warschaupact hardhandig
onderdrukt. , kaleidoscoop
<<<
Pragmatieke Sanctie (1713), stuk waarin vrouwelijke erfopvolging in de Oostenrijkse Habsburgse dynastie werd mogelijk gemaakt.
Pravda ( Russisch = waarheid) officieel dagblad van de communistische partij.
Predestinatie  ( Latijn = uitverkiezing), calvinistisch leerstuk dat zegt dat God het eeuwig lot van de mens voor diens geboorte reeds heeft bepaald.
Prefect  (Latijn = ambtenaar), opzichter. In Frankrijk de bestuurder van een departement.
Preferentiële rechten, bij de invoer speciale voorkeursrechten genieten.
Prehistorie, dat gedeelte van het menselijke verleden waarover geen schriftelijke mededelingen bestaan. [prehistorisch]
Prelaat, hoge geestelijke.
Presbyteriaanse Kerk, Engelstalige calvinistische kerk.
Presidentieel bewind, zie presidentiële democratie.
Presidentiële democratie, democratie waarin de president niet door de volksvertegenwoordiging ter verantwoording kan worden geroepen. Hij heeft voor een aantal jaren via verkiezingen volmachten gekregen van de kiezers.De president benoemt en ontslaat de ministers die alleen aan hem verantwoording zijn verschuldigd. De president heeft dan ook grote macht (VS).
Wikipedia
Presidium, algemeen:. voorzitterschap. In de USSR het dagelijks bestuur van de Opperste Sovjet. De voorzitter van het presidium is tevens president van de USSR.
Presley, Elvis ( 1935 - 1977), Amerikaans popzanger en filmster. Rock 'n roll.
Pressiegroep,  belangengroep (bijv. vakbond, milieugroep) die door speciale acties invloed tracht uit te oefenen op het overheidsbeleid.
Pressure group, zie pressiegroep.
Presteren, verrichten, tot stand brengen. [prestatie. Beloning naar behoefte en niet naar prestatie]
Pretendent, iemand die aanspraak maakt op iets bijv. een troonpretendent.
Pretentie, aanspraak. [pretentieus. Hij heeft nogal veel pretenties]
Pretor, Romeins magistraat belast met de rechtspraak.
Pretorianen,  in het klassieke Rome de keizerlijke lijfgarde
Preventie, het voorkomen [preventief, preventieve geneeskunde].
Preventieve censuur, censuur vooraf. [ De commandant stelde censuur in]
Preventieve oorlog, een oorlog, bedoeld om een aanval van de tegenstander te verhinderen. [Israël begon een preventieve oorlog]
Primary, in de VS een voorverkiezing tussen presidentskandidaten van dezelfde partij.
Primo de Rivera, Miguel (1870-1930), Spaans politicus en militair dictator (1923-1930). Primogenituur, in het erfrecht het voorkeursrecht van de oudste zoon.
Princeps (Latijn = de eerste), eretitel van de Romeinse keizer.
<<<
Principaat (17 v.chr..- 14), eerste periode van het Romeinse keizerschap waarin een aantal republikeinse instellingen bleven bestaan.
Principe, grondbeginsel, uitgangspunt. [principieel. Hij heeft hoogstaande principes]
Prinses Irene Brigade, in WO II geallieerd  Nederlands legeronderdeel .
Prinsgezinden, in de 18de eeuw de aanhangers van de prins van Oranje.
Prinsjesdag, de derde dinsdag in september, waarop de koning de gewone zitting van de Staten Generaal opent.
Privaatrecht, rechtsregels die de verhouding regelen tussen de burgers onderling. (zie ook publiekrecht)
Privatisering, het in particuliere handen brengen van staatseigendommen.[De spoorwegen zijn geprivatiseerd]
Privilege, voorrecht. [geprivilegieerd. De vorst gaf de stad enkele privileges]
Processie, plechtige kerkelijke optocht. [Het Mariabeeld werd in de processie meegedragen]
Proclamatie, officiële afkondiging of bekendmaking. [ proclameren. De heraut las de proclamatie voor]
Proconsul, in het klassieke Rome een oud consul die als stadhouder optrad in de provincie.
Procrustes, Griekse mythologie: rover die zijn gasten in een te klein of te groot bed legde en dan hun ledematen aanpaste. [procrustesbed]
<<<
Procureur Generaal, de vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie bij de Hoge Raad.
Procureur, jurist die in burgerlijke rechtszaken mag optreden.
Pro deo , gratis. [Voor de bijstandsmoeder werkte de advocaat pro deo]
Produktiemiddelen, middelen die nodig zijn om de produktie mogelijk te maken (arbeid, grond, kapitaal).
Produktschap, In de PBO verticale organisatie (van grondstof naar eindprodukt) die zich vooral met economische problemen bezighoudt. [Produktschap voor Vee en Vlees]
Proeftijd, tijdvak waarin een veroordeelde zich aan bepaalde voorwaarden dient te houden. [De man werd voorwaardelijk vrijgelaten met een proeftijd van twee jaar]
Profeet, een godsgezant, doet vaak voorspellingen.
Programcollege, een bestuurscollege (o.a. B en W) dat is samengesteld op basis van een programma van twee of meer partijen. (zie afspiegelingscollege)
Progressief, vooruitstrevend. [Hij stemde op een progressieve partij]
Prohibition ( Drooglegging ,1920-1933) tijd waarin in de VS een drankverbod gold.
Projectiel, voorwerp dat door een slingerwerktuig of vuurwapen wordt weggeschoten. [Het projectiel trof doel]
Prokofiev, Sergej (1891-1953), Russisch componist. Orkestmuziek, pianoconcerten.
Wikipedia
Proletariaat, bij de Romeinen de bezitlozen, zij die alleen maar kinderen (proles) hadden. In de 19de eeuw : klasse van bezitloze arbeiders. [proletariër. Marx kwam op voor het arbeidersproletariaat]
Prometheus, Griekse mythologie, Titaan die het vuur uit de hemel naar de aarde bracht.
Promoveren, aan de universiteit de doctorstitel behalen. [promotie, promovendus]
Pronunciamento, In Spaanstalige landen openlijke demonstratie van legerofficieren tegen de regering.
Protectionisme, stelsel van beschermende invoerrechten. [protectie]
Protectoraat, land dat onder toezicht is gesteld van een staat die meestal de buitenlandse betrekkingen van dat land regelt. [Egypte was een Brits protectoraat]
Protestanten, al die christenen die behoren tot de kerken en genootschappen die door en na de Hervorming zijn ontstaan. [Protestantisme]
Protestantisme, verzamelnaam van kerken die uitgaan van de 16de eeuwse hervormingsbeweging. (o.a. Lutherse, Calvinistische en Anglicaanse kerken)
Protocol, het geheel van regels betreffende de etiquette, de kleding en het ceremonieel in de diplomatie.
Proudhon, Pierre (1809-1865), Frans socialist. Bekende uitspraak: eigendom is diefstal. Voorloper van het anarchisme.
<<<
Proust, Marcel (1871-1922), Frans schrijver. À la recherche du temps perdu (Op zoek naar de verloren tijd)
Provinciale Staten, wetgevend orgaan van de provincie. De Statenleden worden  door de inwoners van de provincie voor een periode van vier jaar bij algemeen kiesrecht gekozen. De P. kiezen de Eerste Kamer (getrapte verkiezing).
Provincie, deel van een staat. [provinciaal]
Provo's, naam van politiek bewuste jongeren uit de jaren zestig. Zij verzetten zich tegen de autoritaire, milieu-onvriendelijke consumptiemaatschappij.
Provoost, vroeger bij de land- en zeemacht de man die was belast met de gevangenneming van verdachten.
Pruisisch Oostenrijkse Oorlog (1866), machtsstrijd tussen Oostenrijk en Pruisen om de hegemonie in centraal Europa. De Oostenrijkers verloren. I.p.v. de Duitse Bond werd nu de Noord Duitse Bond opgericht.
<<<
Psalm, in oorsprong joods religieus lied, verzameld in het boek der Psalmen in het Oude Testament.
PSP, Pacifistisch Socialistische Partij (1957), Nederlandse radicale socialistische partij, afsplitsing van de PvdA. In 1989 opgegaan in Groen Links.
Psychoanalyse, onderzoeksmethode om het onderbewustzijn bloot teleggen.
Psychologie, wetenschap die zich bezighoudt met de verschijnselen van de geest. [psycholoog, psychologisch]
<<<
Ptolemaeus, 1) naam van Egyptische koningen; 2) P.Claudius (87-150), Grieks sterrenkundige en kaartenmaker.
Publiek recht, alle rechtsregels die betrekking hebben op de ordening van de gemeenschappelijke belangen. (zie privaatrecht)
Publieke opinie, openbare mening. [De krant verwoordde de publieke opinie]
Puniërs, Romeinse naam voor de bewoners van Carthago.
Punische Oorlogen, de drie oorlogen tussen de Romeinen en de Carthagers over de vraag wie het Westelijk deel van de Middellandse Zee zou beheersen. Na de eerste P. oorlog (264-241 v chr.) moesten de Carthagers Sardinië en Sicilië afstaan. Na de tweede P. oorlog (218-201 v chr.) alle bezittingen buiten Carthago. Na de derde P. oorlog (149-146 v chr) werd Carthago volledig verwoest.
Purcell ,Henry (1659-1695), Engels componist. o.a. kerkmuziek
Puriteinen, zij die de Anglicaanse kerk wilden ontdoen van alle katholieke invloeden. [puriteins]
Purper, verfstof in de oudheid, gemaakt van de purperslak.
Putten, Veluws dorp waar in 1944 een aanslag op Rauter werd gepleegd. Als vergelding  werden 600 mannen naar concentratiekampen gebracht en werd het dorp verwoest.
PVDA (1945), Partij van de Arbeid, Nederlandse sociaal democratische partij. Aanvankelijk opgericht om een doorbraak in  het verzuilde  politieke bestel mogelijk te maken.
Pyrrhus (329-272 v.chr.), koning van Epirus. Overwon de Romeinen (280/279 v.chr.) maar ten koste van zeer grote verliezen. Vandaar het gezegde : het was een Pyrrhusoverwinning.
Pythagoras, (ca 575 v.chr.), Grieks geleerde, ontwerper van de naar hem genoemde stelling.
Wikipedia