HABSBURGERS
de Spaanse Habsburgers
de Oostenrijkse Habsburgers
<

de Spaanse Habsburgers
Ondanks de enorme toevloed van edel metaal uit de   koloniŽn hadden de eindeloze oorlogen Spanje totaal verarmd ,uitgeput en bijna bankroet gemaakt. De Tachtigjarige Oorlog bezegelde het verlies van de Noordelijke Nederlanden (1648). De Spaanse Successie Oorlog (1700-1713) - die uitbrak na het uitsterven van de Spaanse Habsburgers en die een Franse Bourbon op de troon bracht - veroorzaakte het verlies van de Zuidelijke Nederlanden aan Oostenrijk.
De Spaanse koninklijke macht ontwikkelde zich in de zeventiende eeuw naar het absolutisme. De Cortes kreeg steeds minder te vertellen. Economisch bleef het land sterk achter. De feodale machten van geestelijkheid en adel hadden grote invloed.
<<<

de Oostenrijkse Habsburgers 
De Oostenrijkse Habsburgers waren ook keizer van het Duitse Rijk. In die functie lagen zij nog al eens overhoop met de Duitse Rijksvorsten, die de keizerlijke macht zo klein mogelijk wilden houden. Daarnaast speelde het geloof een belangrijke rol. Godsdienst en machtspolitiek vormden de oorzaken van de Dertigjarige Oorlog (1618-1648), die een Europees karakter kreeg toen achtereenvolgens Denemarken, Zweden en Frankrijk partij kozen. De Vrede van Westfalen (1648) betekende het einde van de macht van de Duitse keizer. De Rijksvorsten waren nagenoeg zelfstandig geworden. De macht van de Oostenrijkse Habsburgers was dus in de zeventiende eeuw een stuk minder groot geworden. Maar gezag en aanzien wisten de Oostenrijkers weer te verwerven door hun succes in de strijd tegen de Turken.Op het eind van de eeuw was geheel Hongarije heroverd. Ook werden de Habsburgers geduchte tegenstanders van Lodewijk XIV in diens streven Europa te overheersen. Met de Republiek, Engeland en Spanje vormden zij een belangrijke macht.
<<<  >

 

DE BOURBONS
<

Het vorstelijk absolutisme vond zijn volle ontwikkeling in Frankrijk. De godsdienstoorlogen kwamen tot een goed eind met de afkondiging van het Edict van Nantes (1598). De Hugenoten kregen godsdienstvrijheid en een aantal politieke voorrechten. Met Hendrik IV kwamen de Bourbons op de troon. Meer en meer werd Frankrijk een gecentraliseerde eenheidsstaat. Vooral de ministers de Richelieu en Mazarin (ca.1625) verstevigden het koninklijk gezag. Zij kortwiekten de macht van de adel, de parlementen en de Hugenoten.
<<<

Lodewijk XIV
Lodewijk XIV (1638-1715) was de verpersoonlijking van de absolute vorst. In Frankrijk was zijn wil wet. L'ťtat c'est moi: Ik ben de staat. Hij wilde twee dingen. Zijn land natuurlijke grenzen (Rijn en PyreneeŽn) geven en een leidende rol in Europa.
Op het Europese toneel vond de Zonnekoning een geducht tegenstander in koning-stadhouder Willem III. Diens doel was een Europees machtsevenwicht. Hij smeedde steeds weer nieuwe bondgenootschappen om Lodewijks machtsstreven te dwarsbomen. In het kader van het vorstelijk absolutisme werd het Edict van Nantes herroepen (1685). De koning bepaalde de godsdienst. De Hugenoten hadden geen godsdienstvrijheid meer. De Staten Generaal kwamen vanaf 1614 niet meer bijeen. De koning regeerde met zijn burgerambtenaren. De eens zo machtige adel vond zijn vertier aan het schitterende hof van Versailles of zocht roem en eer in de legers die de Franse oppermacht moesten vestigen.
Het mercantilisme van minister Colbert bevorderde de nijverheid (ten koste van de landbouw) en de overzeese kolonisatie. Maar Lodewijks oorlogen en hofhouding kostten zoveel geld dat het land er bijna aan kapot ging. Ondanks zijn enorme inspanningen bereikte Lodewijk zijn doel niet.Op het eind van zijn lange regering was Frankrijk enorm vergroot maar Frankrijks hegemonie in Europa was niet bereikt. 
<<< >


DE STUARTS 
burgeroorlog en republiek
Restauratie en Revolutie
handel
<  

burgeroorlog en republiek 
In 1603 volgde de Schotse koning Jacobus I de kinderloze Elisabeth op. Deze Stuart vorst was een voorstander van een krachtig koninklijk gezag. Hij moest dus wel in conflict komen met het Parlement . Het eigenzinnig optreden van zijn zoon Karel I had een burgeroorlog tot gevolg (1642-1649). Koning en hoge adel, Parlement en lage adel stonden tegenover elkaar. De koning trok aan het kortste eind. Hij werd onthoofd. Engeland werd een republiek (1649-1660) onder Oliver Cromwell.
<<<

Restauratie en Revolutie 
In 1660 riepen de Engelsen de Stuarts weer terug. De Restauratie van het koningschap was een feit. Zowel Karel II als Jacobus II hadden absolutistische ideeŽn. En zij neigden naar het katholicisme .Daarom nam het Parlement de Test Act aan (1673). Elke ambtenaar moest belijdend lid van de Anglicaanse Kerk zijn. De Habeas Corpus Act (1679) diende willekeurige arrestatie te voorkomen. Toen Jacobus II toch zijn eigen weg wilde gaan riepen de Engelsen de Nederlandse stadhouder Willem III en diens vrouw Maria Stuart naar Engeland: de Glorious Revolution (1688). Jacobus vluchtte en Willem en Maria werden gekroond. Zonder bloedvergieten werd Engeland een constitutionele monarchie: (1688). Later bekrachtigde de Declaration of Rights de macht van het Parlement. Engeland had een parlementair stelsel. Belastingheffing en troepenrecrutering waren onderhevig aan parlementaire goedkeuring.
In 1707 werden Engeland en Schotland samengevoegd tot het koninkrijk Groot BrittanniŽ.
<<<

handel 
De Engelsen en Hollanders waren felle handelsconcurrenten geworden. De Act of Navigation (1651) was bedoeld om de opkomende Engelse scheepvaart te beschermen. Handelsoorlogen met de Republiek waren het gevolg. Langzaam groeide Engeland uit tot een belangrijke zeevarende natie met handelsbelangen in Amerika en AziŽ. Het Europese continent was voor de Engelsen van minder belang. Alleen moest Frankrijk niet te machtig worden. Vandaar dat koning-stadhouder Willem III ook de Engelsen bereid vond tegen Lodewijk XIV op te treden.
<<<
>