De satellietstaten
Op de conferentie van Jalta kwam Oost Europa binnen de Sovjet invloedssfeer. Finland en Oostenrijk zouden neutraal blijven. Uit angst voor een Duits revanchisme en de bedoelingen van het Westen wantrouwend, begon Stalin met de opbouw van een veiligheidsgordel van communistische satellietstaten. De methoden die de Russen en de Oost Europese communisten gebruikten waren minder fraai en ondervonden veel kritiek in het Westen. De vanuit Moskou geleide Kominform moest voor eenheid en discipline zorgen. In Tsjecho Slowakije had een staatsgreep plaats (1948). Alle niet Moskougetrouwe leden werden uit de communistische partijen gestoten.
De door Chroetsjew ingezette destalinisatie miste zijn uitwerking niet. Hongaren, Polen en Oost Duitsers kwamen in opstand. Maar dat dit niet de bedoeling was blijkt uit het harde neerslaan van de Hongaarse Opstand (1956).  De Praagse Lente van partijleider Dubçeck ging de Russen te ver. Zij grepen dan ook in (1968). De zgn. Brezjnewdoctrine was toen eerst opgesteld. Ook de Poolse arbeiders o.l.v. vakbondsleider Lech Walensa uitten veel kritiek op regering en partij. Ook hier scheelde het niet veel of de Russen hadden militair ingegrepen. Militair waren de Oostbloklanden gebundeld in het Warschaupact en economisch in de COMECON.
<<<
 

De DDR en Hongarije
Het door de Russen bezette Oost Duitsland werd in 1949 de Deutsche Demokratische Republik. Het Westen erkende de republiek niet omdat men dan officieel een gedeeld Duitsland zou accepteren. De verhouding tussen de beide Duitse republieken bleef tientallen jaren uitermate slecht. Bewijs daarvan is o.a. de Muur (1961).De communistische SED beheerste de hele samenleving. Pas met de Ostpolitik van bondskanselier Brandt verbeterde de situatie. 
In 1945 bezetten de Russen Hongarije. Ondanks andere afspraken bleven de Russen in Hongarije .Zij werkten mee aan de totstandkoming van een Stalinistische dictatuur. In 1956 kwamen de Hongaren in opstand. De destalinisatie in de USSR miste ook in Hongarije zijn uitwerking niet. Het leek er eerst op dat er verbetering zou komen. Maar Chroetsjew greep zeer hardhandig in. De leiders van de communistische opstandelingen werden terechtgesteld. Kadar werd regeringsleider. Zijn aanvankelijk strakke koers werd geleidelijk aan versoepeld, zodat Hongarije een van de welvarendste landen van het Oostblok werd.
<<<
 

Polen en Tsjecho Slowakije
Het eens zo uitgestrekte Polen was in 1795, na diverse delingen, van de Europese kaart verdwenen. Congres-Polen (1815) was door een personele unie met Rusland verbonden. In 1916 verscheen er weer een onafhankelijk Polen op de kaart. De Duitsers en de Russen verdeelden het land in 1939 Na W.O.II werd Polen in feite een Russische vazalstaat. De destalinisatie (1956) had een Poolse lente tot gevolg. Wel werd een arbeidersopstand in Poznan hardhandig onderdrukt, maar het bewind werd wat milder. De verhouding in het overwegend katholieke Polen tussen Kerk en Staat bleef erg gespannen. In 1980 werd er een onafhankelijke vakbeweging Solidariteit o.l.v. Lech Walensa opgericht. De arbeidsonrust werd zo groot dat Russische interventie niet ondenkbeeldig was. Eind 1980 nam generaal Jaruzelski de macht in partij en staat op zich. Hij kondigde de staat van beleg af en  verbood Solidariteit.  De parlementsverkiezingen van 1989 bezorgden de communisten een enorme nederlaag. Walensa werd zelfs in 1990 tot president gekozen . In 1999 werd Polen lid van de Navo
Tsjecho Slowakije werd in 1918 gesticht. De jonge staat werd een parlementaire democratie. Hitler eiste en kreeg het overwegend Duitstalige Sudetenland  in 1938 (München). De rest van het land bezette hij in 1939. Na de bevrijding werd de democratie hersteld, maar de machtige communistische partij pleegde in 1948 een staatsgreep. Tsjecho Slowakije werd een totalitaire staat naar stalinistisch model. In 1968 moest partijleider Novotny plaats maken voor Dubçeck. De Praagse Lente begon. Het communisme kreeg een menselijk gezicht. Maar de Russen formuleerden de Brezjnewdoctrine. Dubçeck werd gearresteerd en de Moskougetrouwe Husak volgde hem op. De klok werd teruggezet. De even geproefde vrijheid was voor goed verdwenen. 1989 betekende ook voor Tsjecho-Slowakije een breuk met het verleden. In 1993 viel de federatie uiteen in een zelfstandig Tsjechië  met Havel als president en Slowakije. In 1999 werd Tsjechië lid van de NAVO.
<<<
 

China
De Chinese republiek (1912) ging o.l.v. Soen Yat Sen de weg op van democratisering en modernisering. Maar de plaatselijke machthebbers bleven naast de centrale regering erg veel macht houden. Generaal Tsjang Kai Sjek, Soens opvolger, wist de macht van deze warlords grotendeels te breken.
Tsjang ging samenwerken met de communisten o.l.v. Mao Tse Tung. Tsjang steunde op de grootgrondbezitters en de burgerij, de rechtervleugel van de partij. De boeren en arbeiders, die de linkervleugel vormden volgden Mao. De spanning tussen beide groepen werd zo groot dat er een burgeroorlog uitbrak tussen de communisten en nationalisten. Mao ondernam zijn roemruchte Lange Mars naar Sjensi (1934). De twee rivalen gingen samenwerken toen Japan hun land binnenviel (1937). Na de Japanse capitulatie (1945) begon de burgeroorlog opnieuw. Mao won (1949) en riep de Volksrepubliek China uit. Tsjang vluchtte naar Taiwan waar hij een nationalistisch bewind voerde. Tot 1971 bleef het Westen (VS) de nationalisten steunen. Daarna was Rood China de enige Chinese vertegenwoordiger in de VN.
De Grote Sprong Voorwaarts (1958) had tot doel China te industrialiseren. Volkscommunes veranderden het traditionele werk- en leefpatroon. De Culturele Revolutie (1966) wilde breken met alle traditie en elke vorm van Westers kapitalistische invloed. De Rode Gardisten met hun Rode Boekje zetten o.l.v. Mao heel China op zijn kop en vertraagden de modernisering. Na de dood van Mao (1976) werd in Rood China, na een ideologische machtsstrijd (bende van vier ) Deng Xiaoping de sterke man. Onder zijn leiding werd China snel gemoderniseerd. De economie ver toont enige kapitalistische trekjes en er is een zeer strakke bevolkingspolitiek.
Chinese 'vrijwilligers' hadden in de Koreaanse oorlog Noord Korea geholpen. Chroetsjews ontspanningspolitiek vond geen genade in Mao's ogen en omgekeerd waren de Russen het niet eens met Mao's sociaal economische maatschappijmodel. De daar nog bijkomende grensgeschillen maakten de Chinees Russische verhouding zeer gespannen.
<<<
 

Het internationale communisme. 
In 1919 richtte Lenin de Komintern op. Lange tijd bleef Moskou de onbetwiste leider van het internationale communisme. De West Europese communistische partijen volgden slaafs de door Moskou uitgezette koers. Om zijn geallieerde bondgenoten tevreden te stellen hief Stalin in 1943 de Komintern op.
In 1948 werd de Kominform opgericht. Tito's eigen opvatting over het communisme had tot gevolg dat de Komintern hem verstootte. Onenigheid kwam er ook toen Mao een eigen uitleg aan het marxisme gaf en kritiek had op gedachte van de vreedzame coëxistentie. Wantrouwen groeide toen de Russen in 1956 zo hardhandig in Oost Europa optraden. De Brezjnewdoctrine maakte een eind aan de Praagse lente.
In de 70tiger jaren werd het internationale communisme niet meer uitsluitend vanuit Moskou gedirigeerd. Het polycentrisme bleek uit het Titoïsme, het Maoïsme en het Eurocommunisme van sommige West Europese communistische partijen. Glasnost en Perestroika , het neerhalen van de Muur en de Duitse hereniging maakten een einde aan het internationale communisme.
<<<