DEKOLONISATIE EN DE DERDE WERELD
Dekolonisatie
Indonesië
India en Pakistan
Laos, Vietnam en Cambodja
Zuid Afrika

Camerascoop

<
 
 

 

Dekolonisatie

Omstreeks 1900 had bijna elk West Europees land koloniaal gebied verworven in Afrika of Azië. De koloniën zorgden voor goedkope grondstoffen en dienden als afzetmarkt voor de industrie van het moederland. De Eerste Wereldoorlog stelde de blanke superioriteit ter discussie. De geleidelijke ontwikkeling van een ontwikkelde bovenlaag in de koloniën gaf de aanzet tot een groeiend nationalisme. De Aziatische koloniën werden in de Tweede Wereldoorlog in hun onafhankelijkheids -streven gesteund door de Japanse bezetters. Na WO. II zette de dekolonisatie van de grote koloniale imperia door. Het onafhankelijkheids  -proces kwam ook op gang door de afwijzende houding van zowel de VS als de USSR t.a.v. koloniaal bezit.
Gandhi had jarenlang de geweldloze strijd tegen de Britse overheersing van Voor Indië geleid. Het resultaat was de onafhankelijkheid (1947). Maar Brits Voor Indië viel uiteen in twee staten: de hindoestaat India en de moslimstaat Pakistan. Nu volgde de dekolonisatie van de Engelse koloniën in Azië en Afrika in een snel tempo (o.a. Kenia, Tanzania, Ghana, Nigeria, Rhodesië). Zuid Afrika had in 1948 de Apartheid ingevoerd. Toen de weerstand van de Gemenebestlanden tegen deze vorm van racisme steeds groter werd, verbrak Zuid Afrika de formele band met het Gemenebest van Naties en werd het een republiek (1961).

Verliep de ontmanteling van het Britse Imperium zonder geweld, die van het Franse Imperium kende twee lange en bloedige dekolonisatieoorlogen: Vietnam en Algerije.  Dien Bien Phu (1954) betekende het einde van de Franse overheersing over Achter Indië, dat uiteen viel in Noord-en Zuid Vietnam, Laos en Cambodja. De oudste Franse kolonie Algerije had een zeer bijzondere band met Frankrijk. De colons, wilde dan ook niets van een onafhankelijk Algerije weten. Maar president de Gaulle maakte een einde aan de lange en wrede Algerijnse oorlog, door in 1962 de onafhankelijkheid van Algerije te aanvaarden. De meeste voormalige Franse koloniën bundelden zich in de Communauté Française.
In de jaren 60 waren bijna alle Franse en Britse koloniën in Afrika onafhankelijk geworden. Belgisch Kongo werd , na ernstige ongeregeldheden,  in 1960 het onafhankelijk Zaïre. In 1975, na de Anjerrevolutie, volgden de Portugese koloniën, Angola en Mozambique.
De  jonge Afrikaanse  staten kampten met grote problemen. Stammentegenstellingen, monocultuur en financieel economische afhankelijkheid van het Westen  bezorgden de politici veel hoofdbrekens. In de meeste landen ontstond een eenpartijsysteem, terwijl vaak de militaire leiders de boventoon voerden. In de OAE proberen de Afrikaanse staten tot een nauwere samenwerking te komen.
 <<<
 

Indonesië
Japan veroverde in maart 1941 Nederlandsch Oost Indië . Alle Nederlanders werden geïnterneerd en vaak tot dwangarbeid verplicht. Tijdens de bezetting werkten  Soekarno en zijn PNI met de Japanners samen. Soekarno en Hatta riepen vlak na de Japanse capitulatie de onafhankelijke republiek Indonesia uit. De Nederlanders accepteerden dat niet zondermeer. Conferenties hadden geen resultaat, zodat de Nederlandse regering besloot militair in te grijpen. De politionele acties (1947,1948), waren vrij succesvol. Maar vooral buitenlandse druk dwong Nederland   in 1949 de  soevereine   Verenigde Staten van Indonesië  te erkennen President Soekarno maakte er in 19050 een eenheidsstaat van. Hij voerde een geleide democratie in op basis van de Pantjasila.  De confrontatiepolitiek met Nederland (Nieuw Guinea) en Maleisië verzwakte de toch al niet sterke economie  verder . Soekarno ging steeds nauwer samen werken met de communisten. Na een mislukte staatsgreep (1965) dwong het leger hem  af te treden. Generaal Suharto werd de nieuwe president. Honderdduizenden communisten werden gevangen genomen en vaak omgebracht. Suharto ging zich meer op het Westen oriënteren, dat dan ook al gauw bereid was in het grondstofrijke land te investeren. Door zijn  te persoonlijk geworden bewind werd hij in 1998 tot aftreden gedwongen. Ook zijn  opvolger Wahid werd wegens corruptie gedwongen af te treden. Een dochter van Soekarno,  de vice president Megawatti Soekarnoputri, werd door het parlement tot president gekozen.(2001).
<<<

India en Pakistan
De jarenlange onafhankelijkheidsstrijd in Brits Voor Indië, soms gewelddadig soms geweldloos, resulteerde in 1947 in de moslimstaat Pakistan en de hindoestaat India. Vanaf het begin was de verhouding tussen de beide jonge staten zeer slecht. Strijd brak er zelfs uit om het grensgebied Kasjmir. India's premier Nehroe voerde een neutrale buitenlandse politiek en was een van de initiatiefnemers van de Conferentie van Bandoeng. De Congrespartij beheerste het politieke toneel, maar de deelstaten werkten de centrale regering  vaak tegen. Premier Indira Gandhi werd zelfs door fanatieke Sikhs vermoord.
Pakistan oriënteerde zich op het Westen (ZOAVO). In 1971 scheidde Oost Pakistan zich af (Bangladesh) o.l.v. Mujib ur- Rahman. Generaal Zia-Ul-Haq maakte van West Pakistan een strenge moslimstaat. Toen de Russen in 1979 Afghanistan bezetten, vluchtten vele Afghanen naar Pakistan, dat het Afghaanse verzet onofficieel ging steunen
<<<.

Laos, Vietnam en Cambodja  
Achter Indië was op het eind van de 19de eeuw door Frankrijk gekoloniseerd. Ook hier ontstond een intellectuele bovenlaag die naar onafhankelijkheid streefde. Een van de felste nationalisten was de communist Ho Tsji Minh. In de Eerste Vietnamese Oorlog (1949-1954) leidde hij de Vietminh naar de overwinning. De smadelijke Franse nederlaag bij Dien Bien Phu (1954) had de akkoorden van Genève tot gevolg. Laos en Cambodja werden zelfstandig. Vietnam werd tot de te houden algemene verkiezingen verdeeld in een communistisch Noord en een niet communistisch Zuid Vietnam. Toen in Zuid Vietnam het autoritaire bewind van Diem door de Vietcong omvergeworpen dreigde te worden intervenieerden de Amerikanen (dominotheorie). De Tweede Vietnamese oorlog duurde van 1964 tot 1973. Ook de Amerikanen waren niet opgewassen tegen de guerrillataktiek. van de  Vietcong.Noord en Zuid Vietnam werden in 1973 verenigd.
<<< 

Zuid Afrika
Namens de VOC stichtte Jan van Riebeeck in 1652 aan de Kaap een verversingsstation, dat door de toenemende immigratie uitgroeide tot de Kaapkolonie. Hier voerden vooral de protestantse, nederlandstalige Afrikaanders, de Boeren, de boventoon. In de 19de eeuw kwam de Kaapkolonie in Engelse handen. De tegenstelling tussen Engelsen en Boeren leidde tot de Grote Trek (1834) en de stichting van de Boerenrepublieken Natal, Transvaal en Oranje Vrijstaat. Twee zgn. Boerenoorlogen waren het gevolg van rijke goud- en diamantvondsten. In 1907 ontstond de Unie van Zuid Afrika, een Brits dominion.
In 1948 kreeg de Herenigde Nasionale Party een meerderheid in het parlement. Er werd toen een begin gemaakt met de Apartheid: de grote apartheid resulterend in de thuislanden, de kleine apartheid met o.a. de gehate pasjeswetten. In het binnenland werd het georganiseerde verzet (o.a. ANC) verboden, acties en demonstraties werden gewelddadig onderdrukt (Sharpville, Soweto). De banden met het Gemenebest werden in 1961 verbroken toen Zuid Afrika de republikeinse staatsvorm invoerde. Het steeds agressiever wordende Apartheidsregime riep zowel in binnen als buitenland (economische sancties) heftige en vaak gewelddadige reacties op. Het aantreden van president De Klerk in 1989 en de vrijlating van Mandela luidde een democratiseringsproces in resulterend in de eerste zwarte president van Zuid Afrika Nelson Mandela (1994)
<<<