Nieuwsbrief 1, 01-11-2000

Naam?
Vakboom
KCV-vouchers
Grieks op de computer I
Grieks op de computer II
Grieks op de computer III
Open / gesloten lijst?


Naam?

Voelt iemand de behoefta een naam te bedenken voor deze community/nieuwsbrief? Ik denk zelf aan 'grex'. Graag suggesties.


Naar boven


Vakboom

Ik heb 1 reactie binnen mbt de vakboom: 'receptie' verdwijnt als aparte categorie en wordt (deels) opgenomen bij cultuur. Reacties graag, voor 7 november.

Naar boven


KCV-vouchers

Hopelijk heeft iedereen door dat de CKV-vouchers die het vorig jaar aan 4VWO-leerlingen verstrekt zijn slechts tot 15 november a.s. geldig zijn. Voor mijn programma komt dat slecht uit omdat ik me voor KCV pas nu in 5VWO met toneel bezighoud en er voor november geen klassieke stukken in Tilburg of omgeving worden opgevoerd. Met de schouwburg in Eindhoven heb ik nu een afspraak gemaakt voor een bezoek aan Lysistrata van De Nieuw Amsterdam op 27 april 2001: ik betaal voor half november met leerlingenvouchers het gereduceerde tarief van f 15 pp. Misschien heeft iemand van jullie iets aan deze suggestie. Bovendien lijkt het me een goed idee dat meer mensen bij het ministerie protest aantekenen tegen de te beperkte geldigheid van de vouchers en erop aandringen dat ze voortaan CKV/KCV-vouchers gaan heten.

Peter van der Pasch

Naar boven


Grieks op de computer I

Wie klassiek Grieks, inclusief alle diakritische tekens, op een computer wil tikken, heeft het niet gemakkelijk.
Niet dat er geen Griekse lettertypen beschikbaar zijn, integendeel, daarvan zijn er genoeg; dit is zelfs een deel van het probleem. Een normaal lettertypebestand, voortaan kortweg font genoemd, kan maar een beperkt aantal verschillende tekens bevatten, niet genoeg om alle Latijnse en Griekse karakters met hun accenten onder te brengen. Daarom hebben de meeste Griekse fonts alleen de tekens van het Griekse alfabet. Helaas is er geen standaard voor de plaatsing van de karakters binnen het font, zodat het indrukken van de x in sommige gevallen een xi, in andere een chi op je scherm tovert. Iedere ontwerper die het onzalige idee krijgt een Grieks font te ontwerpen, kan zijn tekens onderbrengen waar hij wil, en van die vrijheid is op grote schaal gebruik gemaakt. Gevolg is dat teksten met Grieks niet of moeilijk uitwisselbaar zijn.
De beperkte capaciteit van een font dwingt de gebruiker verder om in teksten die meer dan alleen Grieks bevatten, verschillende fonts te gebruiken. Vaak passen beide fonts slecht bij elkaar: de lettergrootte en regelafstand zijn spelbrekers. Het resultaat is meestal lelijk.
Een ander probleem vormt het typen van de samengestelde Griekse tekens: hoe krijg je b.v. de coniunctivusvorm van eimí (zijn) "êi" met zijn spiritus lenis, zijn circumflexus en zijn iota subscriptum op het scherm? Iedere fontmaker levert dus ook, al dan niet tegen betaling, een toetsenbordprogramma, dat uiteraard alleen voor zijn font bruikbaar is. Kommer en kwel dus.

Gloort er dan helemaal geen hoop aan de horizon? Dat hangt ervan af. Voor wie ongeneeslijk aanhanger van WordPerfect is, ziet de toekomst er somber uit. WordPerfect heeft zijn eigen opvattingen over hoe klassiek Grieks eruit zou moeten zien, waardoor dergelijke teksten door geen enkel ander programma worden herkend. Beter, veel beter is het perspectief van degenen die Word 97 of Word 2000 gebruiken. Is er dan een oplossing voor al die problemen die hierboven zijn geschetst? Ja, een (bijna) ideale.

Al jaren geleden is een systeem bedacht, genaamd Uni-code, waarin alle karakters van alle alfabetten ter wereld een eigen unieke code hebben gekregen. Ook voor Klassiek Grieks met al zijn diakritische tekens is daarin een plaatsje ingeruimd. Fonts die van dit systeem gebruik maken, kunnen meer dan 60.000 tekens bevatten, en van ruimtegebrek is dus geen sprake meer. Inmiddels zijn er ook enkele fonts ontworpen die van dit Unicode systeem gebruik maken en onder andere alle klassiek Griekse tekens bevatten. Het nadeel van dit systeem is voorlopig nog de beperkte ondersteuning: alleen in Word 97 en Word 2000 kun je Unicode-fonts gebruiken.

Naast de fonts bestaan er twee programma's waarmee het zeer eenvoudig is het Grieks inclusief zijn talrijke diakritische tekens op het scherm te krijgen. Beide zijn op internet te vinden, beide zijn shareware. Ook enkele fonts zijn van internet te downloaden. De links staan onderaan vermeld.

Desgewenst ben ik bereid tegen vergoeding van de kosten een CDROM samen te stellen en op te sturen, waarop de twee programma's en enkele Unicode fonts te vinden zijn, maar een handige doe-het-zelver kan ook (bijna) alles van internet halen, het beste helaas niet. [Meer hierover aan het eind van deze bijdrage]

Een van de programma's om Grieks te kunnen tikken heet Ukeys for Word en kan worden gedownload op: http://members.aol.com/AtticGreek/. Een font wordt niet meegeleverd, maar op de site wordt verwezen naar een link die ook hieronder staat, waar je het Athena-font kunt vinden. Registratie kost $25.

Een véél beter en uitgebreider programma is Antioch. Registratie kost $50, maar daar krijg je ook wel wat voor. Inbegrepen is een font, Vusillus Old Face, in een cursieve en rechte versie. Met het programma kun je niet alleen nieuwe Griekse teksten tikken, maar ook bestaande converteren naar Unicode, klassiek Grieks sorteren zonder dat de diakritische tekens verloren gaan. Bij het typen van nieuwe teksten kun je gebruik maken van de automatische correctie van Word, waardoor je je bij ca. 40% van de Griekse woorden in een tekst niet meer om accentuering hoeft te bekommeren. Ik ben al een jaar lang een zeer enthousiast gebruiker. Je kunt het programma vinden op http://www.users.dircon.co.uk/~hancock/antioch.htm

Voor klassiek Griekse bruikbare fonts kun je downloaden op:
http://www.nyu.edu/classes/latin2/athena.zip (niet erg fraai)
http://home.att.net/~jameskass/CODE2000.ZIP (lelijk)
http://www.magenta.gr/en/en_demos.htm (bruikbaar)
http://www.uvm.edu/~rspauldi/ (bevat nog veel fouten, maar er wordt aan gewerkt)

Verder kun je een op sterk op een hierboven genoemd font, Titus, aanvragen bij Jost Gippert van de universiteit van Frankfurt; adres: gippert@em.uni-frankfurt.de . De versie die ik heb, bevat nog een storende fout.

Niet op internet beschikbaar zijn: Garamond Classical (een door de maker van Antioch met klassiek Grieks uitgebreide versie van Garamond), en een prachtig, met Windows 2000 meegeleverd font dat Palatino heet. Een bespreking daarvan met schriftvoorbeelden vind je op http://www.arts.cornell.edu/classics/Faculty/Rusten/unicode/review.htm.

Joop Jagers

Aanvulling oktober 2001:
Joop Jagers heeft een cdrom samengesteld met een groot aantal programma's en 38 fonts om Grieks volgens de Unicode standaard te kunnen typen. De belangrijkste fonts zijn modificaties van Times New Roman, Garamond, Arial, Georgia en Comic Sans. De prijs van de cdrom bedraagt ƒ 20, na 1 januari € 10, incl. verzendkosten. Geïnteresseerden kunnen zich melden bij Joop
.

Naar boven


Grieks op de computer II

Een tijdje geleden heeft de sectie Grieks van de VCN het programma Antiochus aangeschaft om dit op gebruiksgemak te testen. Met dit programma kan men in Word97 en Word 2000 Grieks (en Hebreeuws) typen, met alle benodigde diakritische tekens. Het werkt onder Windows 95/98/2000. De computer moet minimaal een pentium 133 zijn, om vlot te werken.

De meeste van ons hebben Grieks in WP5 getypt met Epos en waren daarover zeer tevreden. Echter, de computers vernieuwen en de meeste scholen hebben Microsoft Word als standaard ingevoerd.

Voordeel 1 van Antiochus boven bijv. de taalmodule Grieks van de nieuwe versies van Wordperfect (WP7, 8 en 2000) is dat je niet met de alt-toets hoeft te werken of een sjabloon Grieks moet opstarten. Men kan het accent en de spiritus typen, wanneer men wil: eerst de alpha, dan het accent of andersom. Vertypt men zich, dan hoeft niet de letter plus accent gewist te worden, maar moet enkel het juiste accent worden ingetypt.
Voordeel 2 is het gebruiksgemak. Na installatie verschijnt er in Word boven in de werkbalk en knop met een alpha erop. Door hierop te drukken schakelt men de mogelijkheid om Grieks te typen aan en uit. Voor het typen van de diakritische tekens wordt het cijferblok (rechts op het toetsenbord gebruikt): de 0 dient voor de iota subscriptum, de 1 voor de lenis, de 3 voor de asper, de 2 dient als trema etc. Men heeft dit snel door. Het programma biedt ook import- en exportmogelijkheden van in Wordperfect (voor Windows!, dus niet Epos) getypte documenten.
Voordeel 3 is een autocorrectielijst, waardoor het programma fout getypte Griekse woorden herkent, het gaat om de relativa, vormen van autos , het lidwoord e.a.

Als u interesse gewekt is kunt u zelf de sharewareversie downloaden op http://www.users.dircon.co.uk/%7Ehancock/antioch.htm (een vreemde link maar het klopt wel!).
Dit is een volledig functionerende versie met als nadeel dat er maar één Grieks font bijzit (een cursieve) en dat regelmatig als u op de alpha-knop klikt gevraagd wordt of u als geregistreerd hebt. Na registratie ontvangt u een bestandje met 3 lettertypes/fonts en bestand wat de "zeur-vraag" uitschakelt.
Wat zijn de kosten? Als particulier betaalt u maar liefst $50,-. We hebben echter met de maker een substantiële korting bedongen: bij 10 -19 exemplaren 50% van de prijs, bij 20 tot 29 40% en bij 30 tot 40 30% van de prijs. Als er dus 35 mensen het willen aanschaffen kan de prijs dus dalen tot $15, of nog lager. Er komen wel kosten (floppy voor de lettertypen/bankkosten) bij.
De procedure is als volgt: de geïnteresseerde downloadt de versie op bovenvermelde link. Als het bevalt stuurt u een briefje of e-mail naar ondergetekende, waarin u kenbaar maakt dat u wilt registreren. Daarbij vermeldt u ook hoeveel u maximaal wilt betalen ($25,- , $20 of $15). Ik moet het aantal aanmeldingen verzamelen,voordat ik kan bestellen. Dit kan dus enige tijd in beslag nemen, maar ondertussen kunt u al werken met de shareware-versie.

AJM Kuijpers

Ook te lezen in: VCN Bulletin 95, p.49-50

Naar boven


Grieks op de computer III

Intussen kan ik melden dat Unicode gestaag doordringt. Op een door ene Laura Gibbs beheerde site, http://casweb.cas.ou.edu/lgibbs/, kun je alle fabels van Aesopus en fragmenten van Heraclitus vinden in, jawel, Unicode Grieks. Als je met fabels bezig bent, zoals ik, zul je het een schitterende site vinden.

Joop Jagers

Naar boven


Open / gesloten lijst

De community biedt uitdrukkelijk de mogelijkheid om eigen materiaal ter beschikking aan anderen te stellen en zo in ruil ook materiaal van anderen te krijgen. Zoals ik al schreef kan ik me voorstellen dat niet iedereen er gelukkig mee is als dat materiaal voor jan-en-alleman op straat (lees: Internet) komt liggen. Als de lijst b/gesloten wordt dan houdt dat in dat ik alle nieuwe deelnemers op een of andere manier moet screnen. Dat kost waarschijnlijk wel wat moeite!
Daarom de vraag: is het nodig dat het een besloten lijst wordt of maakt het jullie niks uit dat je materiaal openbaar wordt gemaakt? Of ben je sowieso niet van plan iets in te brengen?
Ik denk zelf dat andermans electronische toetsen/teksten makkelijk om te werken zijn tot iets passends en dat e-mail een krachtig middel is om snel bestanden uit te wisselen.
Als iedereen drie of vier keer per jaar een bijdrage levert is dat wel voldoende. Stuur dus niet meteen al je proefwerken maar doe er twee keer over ;)

Naar boven


E-mail.