Hoe herken je hoogbegaafdheid?

Misschien herken je jezelf in de volgende beschrijving! Als je hoogbegaafd bent, leer je op inzicht. Je leertempo ligt hoger dan dat van andere leerlingen. Je kunt goed met verschillende dingen tegelijk bezig zijn. Je hebt weinig behoefte aan instructie omdat je snel begrijpt hoe iets in elkaar zit. Oefening en herhaling passen niet bij je. Je denkt diep na over levensvraagstukken en houdt ervan dingen te onderzoeken. Zelfstandig werken heeft je voorkeur. Je kunt je goed concentreren en je hebt een goed geheugen. Je denkt vaak in 'sprongen'. De ideeën die je hebt zijn creatief en origineel. Je bent meestal goed in meerdere vakken en vaak blink je ook uit in muziek en sport.
Veel mensen zijn jaloers op bovenstaande eigenschappen. Wat zij echter niet weten, is dat aan hoogbegaafdheid ook minder prettige kanten zitten.
Je bent heel alert en neemt goed waar, maar daardoor ben je soms ook (over)gevoelig. Je verveelt je snel als je in een groep zit die langzamer denkt en leert dan jij. Mensen begrijpen je gedachtensprongen en gevoel voor humor vaak niet. Soms voel je je daardoor eenzaam en 'anders' dan je klasgenoten. Je kunt problemen krijgen in het maken van contact met anderen. Hierdoor word je misschien agressief of trek je je juist terug. Het kan zijn dat je slechter presteert dan je, gezien je capaciteiten, zou kunnen. Misschien doe je dat om erbij te horen of aan de druk tot topprestaties van je omgeving (of van jezelf) te ontkomen.

Als je niet geleerd hebt 'hoe' te leren, kun je moeite hebben met leerstof die om uit het hoofd leren vraagt, bijvoorbeeld woordjes bij vreemde talen. Begrijpend lezen gaat je soms niet goed af, omdat je teveel achter de vragen zoekt en moeite hebt met het terugzoeken van het antwoord in de tekst. Meerkeuzevragen brengen je aan het twijfelen omdat je te diep doordenkt. Als je klasgenoten een andere oplossing en aanpak hebben, kun jij denken dat jij het niet goed doet. Omdat je alles zo goed mogelijk wilt doen en dat soms wel eens niet lukt, ben je misschien faalangstig. Sommige hoogbegaafde leerlingen trekken zich terug omdat ze vooral niet op willen vallen. Het kan zijn dat je moeite hebt met het maken van vrienden of dat je gepest wordt of steeds maar ruzie hebt.
Als hoogbegaafde kun je ook dyslectisch zijn. Herken je iets in het volgende? Als hoogbegaafde dyslecticus, ben je misschien al heel vroeg gaan praten en had je erg veel belangstelling voor letters en klanken. In groep drie leerde je vervolgens een eigen, verkeerde manier van klanken aan tekens koppelen aan. Je ging daardoor niet goed vooruit met lezen en spellen. Je niveau was rond het gemiddelde en daardoor viel je niet op bij de leerkracht.
De verschijnselen van ADHD lijken wel eens op bepaalde gedragsproblemen die zich ook bij hoogbegaafdheid kunnen voordoen. Denk aan slechte aandacht, hoog activiteiten-niveau, moeite met regels. Toch zijn er ook verschillen. Een hoogbegaafde zal niet in alle situaties dit gedrag vertonen, een ADHD'er meestal wel. Het kan ook zijn dat je ADHD hebt én hoogbegaafd bent. Dan is de diagnose extra moeilijk vanwege de soms nauwelijks merkbare verschillen.

Het kan vóórkomen dat je bent gaan onderpresteren of dat je vanwege onbegrip en weinig waardering gedragsproblemen (lessen verstoren, agressie, spijbelen, uitdagen, enz.) hebt gekregen. Je houding kan juist een roep om aandacht zijn. Onderzoek eens of je frustraties wat weggenomen kunnen worden door een open gesprek met iemand die je vertrouwt. Een gezamenlijk opgesteld contract kan goed helpen.
Hoogbegaafdheid heeft dus voor- en nadelen. Veel hoogbegaafden redden zich goed in het leven, maar soms is extra hulp nodig, zowel voor de leerling als voor de omgeving. En tot slot: Niet alle hoogbegaafden zijn hetzelfde. Er zijn wel een aantal gemeenschappelijke kenmerken, maar ieder mens heeft ook zijn eigen aard en karakter.

Volgende pagina : Vanaf welke leeftijd is hoogbegaafdheid merkbaar?