|
|
Stijlkenmerken
Stemvoering
Polyfoon. Doorimiterende stijl. In de regel vierstemmigheid, in de 2e helft van
de 16e eeuw ook vijf-en zesstemmigheid. Harmonische polyfonie (horizontaal
gedacht vanuit de drieklank) in plaats van lineaire polyfonie (verticaal
gedacht)
Toonomvang
In de vocale muziek ruim een octaaf, in de instrumentale muziek aanzienlijk
ruimer
Toonstelsel
Nog steeds spreken we van kerktoonsoorten ofwel
modi uit de Middeleeuwen, maar door chromatische veranderingen (bes, fis, es,
cis) gaat de toonsoort in feite steeds meer als majeur en mineur klinken
Melodievorming
Melodieën zijn vocaal gedacht: alle stemmen (partijen)
in een compositie kunnen in principe gezongen worden, er zijn dus geen typische
instrumentale melodielijnen. Door menselijke adem bepaalde melodie is het
ideaal.
Ritmiek
Rustige en regelmatige ritmische puls. Eenvoudige, enkelvoudige
maatsoorten (2/4 of 3/4).
Harmonie
In de Renaissance worden de stemmen steeds meer
‘tegelijk’ gecomponeerd. De klank wordt voller, men gaat denken in
akkoorden/ drieklanken,
dus worden de terts en sext belangrijker in de samenklank.
Verhouding tekst-muziek
De melodie is ondergeschikt aan de betekenis en het ritme van de
tekst
Genres en vormen
| Mis |
meerstemmige compositie: zoals in de middeleeuwen
schrijven componisten nieuwe meerstemmige zettingen van het
mis-ordinarium,
maar dan met gebruik van de compositietechnieken van de Renaissance. |
| Motet |
vocale geestelijke muziek welke meestal a
capella wordt uitgevoerd. Teksten zijn in het Latijns. |
| Chanson |
een verzamelnaam voor wereldlijke vocale of
gemengd vocaal/ instrumentale muziek, van eenvoudig homofoon tot ingewikkeld
polyfoon, zoals in motetten. (Frankrijk, Zuidelijke Nederlanden)
|
| Madrigaal |
een verzamelwoord voor wereldlijke muziek uit
Italië. |
| Dansvormen |
In de Renaissance gebruikten
componisten aanvankelijk vocale vormen en genres als modellen voor hun
instrumentale composities. De canzona is b.v. een levendige
instrumentale versie van het chanson. De ricercare is eigenlijk
een instrumentaal motet.
Voor een eerste begin van echte instrumentale
muziek zijn de variaties over dansbassen van belang: o.a. pavane en
gaillarde,
met de tegenstelling rustig/ langzaam en springerig/ snel. |
| Bicinium |
een tweestemmig polyfoon werk. Deze composities hadden vaak een educatieve
functie. |
| Koraal |
eenvoudig
lied, bestaat uit korte frasen, regelmatig ritme en een tekst in
strofische vorm. Werd unisono gezongen tijdens de protestantse
eredienst. |
| Contrafact |
gezangen
(koraal) voor de protestantse
erediensten waar een
nieuwe geestelijke tekst op de melodie van een bestaand wereldlijk lied (of
bestaande melodie) werd gezet. |
Betekenis
Muziek mag voor het eerst louter om haar esthetische kwaliteiten
genoten worden; muziek heeft een zelfstandige esthetische waarde.
Gelijkwaardigheid wereldlijke (madrigaal) en geestelijke (motet)
muziek. Begin verzelfstandiging instrumentale muziek.
|