Nationale Volksliederen


 

Een stukje geschiedenis

Nationale volksliederen zijn het muzikale equivalent van 's-lands motto, wapen of vlag. Het verstoren van een volkslied, het bespotten of verscheuren van de vlag worden officieël opgevat als beledigingen van het betrokken land. De gelegenheden waarbij nationale volksliederen gebruikt worden, verschillen van land tot land, maar één van de hoofdfuncties is altijd geweest; een eerbetoon aan een heerser of staatshoofd. Ze worden dan ook altijd ten gehore gebracht bij ceremoniële gelegenheden wanneer zo'n persoon aanwezig is.
Tegenwoordig worden nationale volksliederen ook regelmatig gespeeld bij voetbalwedstrijden en andere sportevenementen. Denk hierbij aan de Olympische Spelen, waar de winnaar van een sportonderdeel geëerd wordt met het volkslied van zijn/haar land.

Veel van de oudere volksliederen, zoals die van Frankrijk en de U.S.A., zijn ontstaan in een periode van nationale crisis. De oudste van allemaal, die van Engeland, werd gezongen en op papier afgedrukt tijdens de opkomst van de Jacobijnen en aan het eind van de 18e eeuw hadden Spanje, Frankrijk en Oostenrijk ook hun nationale volkslied.
Het groeiend bewustzijn van nationalisme in de 19e eeuw leidde ertoe dat landen zich beter van elkaar wilden onderscheiden, met name in Europa en Zuid-Amerika en in die periode ontstonden vele volksliederen.

De nationale volksliederen van de verschillende landen kun je verdelen in twee soorten: plechtige en strijdbare, al heb ik verderop een iets fijnere indeling gemaakt.. De plechtige liederen lijken op een kerklied. Ze worden meestal langzaam en gedragen gespeeld en gezongen (b.v. Engeland). De strijdbare, revolutionaire liederen klinken agressiever en doen vaak aan marsmuziek denken (b.v. Frankrijk).

Tekst

De tekst van nationale volksliederen zijn meestal niet van een hoog literair gehalte. Patriottische taal is vaak het hoofdbestanddeel van de tekst (b.v. Ierland, Schotland, Brazilië, Canada en Mexico), terwijl vorm en "beelden" die gebruikt worden om dit uit te drukken nogal verschillen. Deze vertellen vaak een hoop over de aard van de natie tijdens het ontstaan van de tekst.
De tekst moet vaak aangepast worden aan de politieke veranderingen in een land (b.v Duitsland, Zuid-Afrika en Zimbabwe) of aan een veranderende relatie met een buurland. Sommige landen, in het bijzonder juist die landen met een lange periode van geen oorlog en politieke stabiliteit, kiezen vaak voor een tekst waarin de schoonheid van hun land bezongen wordt (b.v. Guyana).
Diverse volksliederen zijn gemaakt ter ere van een nationale held, zoals Koning Christiaan uit Denemarken en Jean-Jacques Dessalines uit Haiti terwijl anderen de nationale vlag eren, zoals die van Honduras, Zimbabwe en de U.S.A.
Vele volksliederen zijn meer een soort gebed, zoals God Save the King/Queen en God defend New Zealand of een oproep tot gevecht, zoals het Franse volkslied: La Marseillaise.
De strijd voor onafhankelijkheid (of het zich kunnen beroemen op) is een populair thema onder de landen (Indonesië) die opgekomen zijn sinds 1945.

Muziek

Er ontstond een tendens bij sommige landen om te wedijveren met de buurlanden met als resultaat dat de muzikale stijl van het nationale volkslied vaak bepaald werd door zowel de geografische ligging van een land als de datum waarop het was geschreven. Over het algemeen kunnen nationale volksliederen, qua muzikale kenmerken ingedeeld worden in 5 categorieën:

  • Hymnen
    De statige ritmische pas en de vloeiende melodische lijn van God Save the King/Queen, heeft model gestaan voor vele volksliederen, zowel in Europa als in de voormalige Engelse kolonies. Europese volksliederen van dit soort behoren tot de oudste.

  • Marsen
    Samen met de eerste groep, behoren de marsen tot de meerderheid van alle nationale volksliederen.
    De eerste mars die gebruikt werd voor een nationaal volkslied, was de Marcha real van Spanje (1770), maar het was La marseillaise die een bron van inspiratie bood voor volksliederen van dit type. Met name de opening van het Franse volkslied hoor je terug in vele voorbeelden (in toonhoogte, maar vooral ritmisch). Een paar voorbeelden hiervan zijn volksliederen uit: Papua New Guinea, Cameroun, Peru en Mexico.

  • Door Opera beïnvloede volksliederen
    In Zuid- en Midden-Amerika vertonen de volksliederen zeer veel overeenkomsten en lijken daarom vrij veel op elkaar. Als groep zijn ze sterk beïnvloed door de stijl van de 19e eeuwse Italiaanse opera, zeker drie werden door Italianen gecomponeerd.
    Ze behoren tot de langste, ingewikkeldste en meest uitgebreide composities van alle volksliederen.
    De langste, die van El Salvador zou niet uit de toon vallen tussen een van Verdi's opera's.

  • Volksliederen gebaseerd op volksmuziek
    Volksliederen die onafhankelijk zijn van Europese invloeden kun je vooral vinden in landen zoals Burma, Japan, Tibet, Swaziland en Shri Lanka. Deze volksliederen leunen sterk op de eigen volksmuziek en maken soms gebruik van inheemse instrumenten.

  • Fanfares
    Een kleine groep volksliederen, voornamelijk die van de olie-producerende landen uit het Midden-Oosten (Bahrain, Qatar, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten ), bestaan uit fanfare-achtig geschal zonder tekst.

In de 20e eeuw zijn er ook volksliederen ontstaan die meer een internationaal karakter hebben gekregen. Een voorbeeld hiervan is de Internationale (het voormalige volkslied van de USSR), die gebruikt werd als een links, revolutionair, partijlied in vele landen. Een ander voorbeeld is het Europese volkslied (1972), dat bestaat uit het hoofdthema van de finale uit Beethoven's 9e Symfonie.

Het Wilhelmus

De oorsprong van het Wilhelmus, het Nederlandse volkslied, gaat ver terug in de tijd. De tekst is geschreven rond 1568 door Philip Marnix van St Aldegonde (1540-1598). De melodie is nog ouder en de componist onbekend.
Toen het Koninkrijk der Nederlanden in 1815 werd opgericht, moest een nationaal volkslied worden gekozen. Dit werd een patriottische hymne: Wiên Neerlandsch bloed in de aders vloeit. Deze werd langzamerhand vervangen door ons huidige volkslied nadat Wilhelmina koningin werd in 1898.
Meer informatie over het Wilhelmus vind je op De Wilhelmus Site.

De Nationale volksliederen - Quiz

Denk je dat je aan de muziek kunt horen bij welk land het volkslied hoort, dan is deze quiz iets voor jou.

Ga naar: Nationale volksliederen quiz

Special Duitse volkslied 

Bezoek het vaklokaal Duits van De Digitale School voor deze special.

De eerste link geeft veel MIDI-files van volksliederen terwijl je bij de tweede link ook teksten kunt vinden.

National Anthems.
Hier kun je alleen muziek horen. Landen zijn alfabetisch ingedeeld en wanneer je erop klikt dan wordt een MIDI file afgespeeld met het volkslied van het betreffende land.

Hymnen.
Hier vind je ook de landen alfabetisch ingedeeld en wanneer je erop klikt krijg je niet alleen MIDI-bestanden te horen, maar ook .WAV-bestanden en .AU-bestanden. Vooral de .WAV-bestanden zijn vaak maar korte fragmenten, vanwege de langere oplaadtijd.
Ook kom je soms na een klik, terecht op een andere pagina waar je de tekst van het lied kan vinden en af en toe wat achtergrond informatie.
Op deze pagina is het aan te raden, om van te voren even te kijken wat voor soort geluidsbestand (.mid, .wav, of .au) er achter het land verborgen zit en of het alleen maar een link naar een andere pagina bevat (.html). Zeker als je op zoek bent naar b.v. alleen maar informatie (de tekst van een volkslied), zou ik je dit aanraden.
Om er achter te komen wat voor soort bestand er zit, hoef je alleen maar je rechtermuisknop op het land ingedrukt te houden en achter "open this link" vind je de bestandsvorm.