ACHTtiende conferentie Het Schoolvak Nederlands

Antwerpen, 19 en 20 november 2004

Als de HSN in Vlaanderen is, begint de conferentie al in de trein. Uiteraard zijn er meer Vlaamse deelnemers, maar het aantal Nederlandse deelnemers neemt duidelijk toe in vergelijking tot 2002 en 2000.

De openingslezing werd gehouden door de nieuwe secretaris van de Nederlandse Taalunie: Linde van den Bosch. Zij besteedde onder meer aandacht aan de website van de taalunie: www.taalunieversum.org en aan de prijzen die de Taalunie jaarlijks uitreikt: de onderwijsprijs en de Inktaap. 

In het tijdschrift Onze Taal van november 2004 staan een aantal artikelen over De Nederlandse Taalunie, met een wel heel toepasselijke cartoon op het omslag. 

 

Ik heb vier workshops bijgewoond. 

Voetje voor voetje, Fransien Vandermeersch & Marleen Lippens

VOET staat in Vlaanderen voor: vakoverstijgende eindtermen In deze workshop lieten Fransien en Marleen zien, hoe het vak Nederlands kan bijdragen aan vakoverstijgend werken. Rond het thema reisverhalen hebben ze lespakketten gemaakt voor 1e, 2e en derde graad van het secundair onderwijs (in Nederlandse termen: onderbouw, middenbouw, bovenbouw voortgezet onderwijs), met opdrachten voor Nederlands, Aardrijkskunde, Geschiedenis, Godsdienst en Gezondheidseducatie. Het materiaal is beschikbaar bij uitgeverij Averbode. Meer informatie bij Fransien Vandermeersch of Marleen Lippens

 Schrijfdossier of schrijfportfolio?, Geppie Bootsma & Carien Bakker

De essentie van schrijfvaardigheid in de bovenbouw van het Nederlandse voortgezet onderwijs, in Vlaamse termen: de derde graad van het secundair onderwijs  is doel- en publiekgericht schrijven op basis van documentatie. Leerlingen dienen een schrijfdossier aan te leggen dat voor de docent een middel is om de ontwikkeling in schrijfvaardigheid van de leerling te volgen en de voortgang te beoordelen. Carien en Geppie pleitten ervoor om in het schrijfdossier schrijfproducten van andere vakken te gebruiken en deze door te leerlingen te laten herschrijven tot een betoog, een uiteenzetting of een beschouwing: de tekstsoorten die verplicht zijn voor het eindexamen. In een film zagen we leerlingen in tweetallen aan het werk met deze opdracht: heel boeiend was het commentaar van de leerlingen. Vervolgens bespraken Carien en Geppie aan de hand van een overzicht de verschillen tussen een schrijfdossier en een schrijfportfolio.  Een dossier is een verzameling, die vooral docentgestuurd is. Een portfolio is een middel om te reflecteren en is vooral leerlinggestuurd.  Het materiaal gaf aanleiding tot interessante discussies. Geppie en Carien hadden duidelijk voorkeur voor een schrijfportfolio. 
Voor het downloaden van het overzicht van de verschillen tussen een schrijfdossier en een schrijfportfolio: klik hier.
Voor het downloaden van de PowerPointpresentatie: klik hier.

Cabaret in de klas, René van de Kraats

Een zeer druk bezochte workshop! En toch slaagde René erin interactief te werken. Naar aanleiding van filmfragmenten van verschillende cabaretiers zoals Fons Jansen, Neerlands Hoop en Jasperina de Jong, - Lachen mag bij Nederlands! -, bedachten we in twee- of drietallen opdrachten bij de getoonde fragmenten. Met zo'n 50 (!) docenten in een te kleine, warme zaal, komt er dan heel wat creativiteit los .... René demonstreerde heel duidelijk het verschil tussen de onderwijsaanpak van ongeveer twintig jaar geleden. Toen deelde je een stencil uit met een opsomming van soorten woordspelingen en andere humorprocédés met de opdracht: zoek hierbij voorbeelden in de vertoonde filmfragmenten. Nu laten we leerlingen dit zelf ontdekken door imitatie-, herschrijf- en adaptatieopdrachten. Kortom: van docentgestuurd, deductief, convergerend naar leerlinggestuurd, inductief, divergerend. We bedachten ook voorbeelden van webquests rond het thema cabaret en verrijkingstaken voor hoogbegaafden. Veel, zeer veel materiaal is te vinden op: http://cabaret.pagina.nl/

Werken met een Taalportfolio NT2 (12+), Theun Meestringa & Monic Bree

Een workshop van 17.30 - 18.30 als je 's morgens vroeg al vertrokken bent, dat valt niet mee. Toch waren er nog veel deelnemers die het vol hielden en het was de moeite waard. Theun en Monic gaven een boeiende workshop over een moeilijk onderwerp.

De SLO, de Stichting voor LeerplanOntwikkeling ontwikkelt met scholen in Arnhem en Nijmegen een versie van het Taalportfolio NT2 voor leerlingen van twaalf jaar en ouder. Dit vindt plaats op basis van het Taalportfolio NT2 dat voor volwassenen is gemaakt en binnen de kaders van het Europees taalportfolio (CEF) van de Raad van Europa. Voor twee domeinen (Gesprekken voeren en Schrijven) is er een concept gereed, waarmee op scholen gewerkt wordt om praktijkervaringen op te doen. Volgend jaar komen de andere domeinen (Luisteren, Lezen en Spreken) aan bod. Met het taalportfolio kunnen leerlingen aangeven hoe goed ze zijn in het Nederlands op een zespuntschaal. Voor moderne vreemde talen was het Taalportfolio al ontwikkeld, de toepassing op Nederlands als tweede taal is nieuw. Met het taalportfolio kunnen taaldocenten, docenten van andere vakken en (docenten van) ontvangende scholen een goed beeld krijgen van de beheersing van de vaardigheid van de betreffende leerling. Voor de leerling (en de taaldocent) levert het taalportfolio een beeld van zwakkere en sterkere kanten van de taalvaardigheid op, en derhalve een beeld van punten waaraan verder gewerkt zou kunnen worden. Het Europese portfoliosysteem geeft leerlingen en docent bovendien aanwijzingen voor de activiteiten die zij op die gebieden kunnen ondernemen om voortgang te boeken. Het taalportfolio heeft een pedagogische en een rapporterende functie. Een probleem is nog, dat het taalgebruik in het taalportfolio te moeilijk is voor veel NT2-leerlingen. Belangrijke websites zijn: www.taalportfolio.nl en www.europeestaalportfolio.nl Voor een meer documentatie over deze workshop: klik hier.

Helaas kon ik alleen op de vrijdag aanwezig zijn. Ik hoop nog verslagen over de zaterdag binnen te krijgen.

De 19e HSN zal plaats vinden op 18 en 19 november 2005 bij de Hogeschool InHolland in Rotterdam.

Willy Weijdema