Nieuwsbrief maart 2006

Dit is de zevende nieuwsbrief  van de zesde jaargang van de vakcommunity Nederlands. De nieuwsbrief verschijnt elke maand en wordt gepubliceerd op de website van de vakcommunity Nederlands: http://www.digischool.nl/communitynederlands.

Leden van de vakcommunity krijgen per mail bericht als er de nieuwsbrief gepubliceerd is. Bijdragen voor de volgende nieuwsbrief kunnen per mail opgestuurd worden aan Willy Weijdema. Heb je een urgent bericht voor de communityleden, gebruik dan de mailinglist: list-nederlands@digischool.nl.  Verzoeken en oproepen kunnen gepubliceerd worden op het forum van de vakcommunity. De community is ook te vinden via de portal van Kennisnet: Nederlands .

Inhoud

Veranderingen Tweede Fase

Advies bij een werkdrukprobleem gevraagd

Leesverslagen en internet

Het nieuwe lezen

Discussieplatform Groene of Witte spelling

Debatteren

Lesbrieven

Digitale proefwerken

Begrijpend lezen

Leermiddelendatabase

 

Veranderingen Tweede Fase

Terug

In februari 2006 verscheen bij het Tweede Fase Adviespunt het document "Veranderingen Tweede Fase en docenten: volgen of meebeslissen?" Deze notitie geeft een overzicht van de schooleigen beslissingen in het kader van de veranderingen in de Tweede Fase per 2007.

Het onderdeel Literatuur is van belang voor docenten Nederlands. Het complete document vind je op www.tweedefase-loket.nl

Literatuur

In de programma’s voor Nederlands en de moderne vreemde talen is het onderdeel ‘literatuur’ opgenomen. De school bepaalt of literatuur een apart vak (geïntegreerd literatuuronderwijs) wordt of onderdeel uitmaakt van de verschillende talen. Er is niet een vast aantal studielasturen toegeschreven aan de verschillende literatuuronderdelen van de talen (en dus ook niet aan een geïntegreerd literatuurvak). De school bepaalt de omvang van het literatuurprogramma.

Als de school kiest voor ‘geïntegreerd literatuuronderwijs’, dan is het het meest voor de hand liggend dat het cijfer deel uitmaakt van het combinatiecijfer. Het combinatiecijfer is het rekenkundig gemiddelde van de cijfers voor de kleine onderdelen. Dat zijn in ieder geval het profielwerkstuk en maatschappijleer (en op het vwo bovendien anw). Maar door eigen schoolkeuzes kunnen ook de beoordelingen voor kcv, literatuur en godsdienst/levensbeschouwelijke vorming (de bijzondere scholen mogen er voor kiezen dit onderdeel te beoordelen met een cijfer) onderdeel uitmaken van het cijfer. Scholen die er voor kiezen in het geheel vrije deel kunst (algemeen) en/of anw (op de havo) aan te bieden kunnen de beoordelingen voor deze vakken ook mee laten wegen in het combinatiecijfer. De school bepaalt echter zelf of zij voor glo een apart cijfer wil toekennen of dat zij de beoordeling meeweegt in de eindcijfers voor de schoolexamens voor de talen.

De school bepaalt hoe zwaar de verschillende onderdelen binnen het vak wegen. Nu mag de school dat niet zelf bepalen. Op dit moment is op de havo het cijfer voor literatuur gelijk aan het cijfer voor het literatuuronderdeel van Nederlands, doordat de literatuurgedeeltes van de moderne vreemde talen verwoord staan als handelingsdelen waaraan naar behoren moet worden voldaan. Op het vwo heeft het literatuurgedeelte van Nederlands een gewicht 3 en de literatuur van elke mvt een gewicht 1.

 

Advies bij een werkdrukprobleem gevraagd

Terug

Onder deze titel kun je op het forum van de vakcommunity Nederlands een mailcorrespondentie vinden, waarin docenten Nederlands uitwisselen hoe zij omgaan met de werkdruk in eindexamenklassen. Docenten Nederlands hebben altijd grote eindexamenklassen. Als je alle leesdossiers moet nakijken en ook mondelinge schoolonderzoeken moet afnemen van 20 minuten per leerling, dan heb je echt een probleem. Op het forum zijn 7 reacties te vinden met suggesties over hoe het anders kan, in minder tijd en soms nog beter en bevredigender ook, zoals mondelinge schoolonderzoeken met groepen van vijf leerlingen, die zich gezamenlijk hebben voorbereid. Belangijk is ook de reactie van Patrick Rooijackers, lid van het sectiebestuur Nederlands van Levende Talen en
redacteur Nederlands van het Levende Talen Magazine. Het probleem van de overbelasting van docenten Nederlands in eindexamenklassen is waarschijnlijk een landelijk probleem, waarin een landelijke vereniging als Levende Talen actie op kan ondernemen. Als er meer schrijnende gevallen zijn, mail die dan aan
Patrick.Rooijackers@levendetalen.nl.  

Een lichtpuntje: dit onderwerp heeft wel duidelijk gemaakt, hoe goed de mailinglist, dat wil zeggen de community Nederlands, functioneert! Van degene die het onderwerp startte, ontving ik onderstaand bericht.

 

Beste Willy,
Hartelijk dank voor je betrokkenheid en moeite. Een goed idee van je om de mailwisseling op het forum te zetten; nu is de aanzet tot het in kaart brengen van het probleem feitelijk gedaan. Nu nog een oplossing.

Tot nu toe heb ik meer dan 50 reacties van allerlei collega's gekregen via de mail, stuk voor stuk (op één na) met sympathie, herkenning en advies geladen. Mijn werkdruk ervaar ik nog, maar het lukt me beter om er meer rationeel mee om te gaan, dankzij de steun van mijn collega's.

Vriendelijke groet,

Corina Breukink

Leesverslagen en internet

Terug

Op de zesde Good Practice Day Talen 2006 op zaterdag 18 maart in Leiden gaf Joop Dirksen een workshop met als titel: Weg met het leesverslag (oude stijl). Ook dit heeft met werkdruk te maken maar vooral ook met internetmisbruik. Voor deze nieuwsbrief schreef Joop Dirksen onderstaande tekst.

Via enkele betrekkelijk eenvoudige procedures  is het literatuuronderwijs een stuk aantrekkelijker en stukken minder fraudegevoelig te maken. Ik heb daar onlangs op studiedagen in Groningen en Leiden een workshop over gepresenteerd. Hier een korte samenvatting.

Wellicht het belangrijkste onderdeel van goed literatuuronderwijs is de individuele begeleiding van de boekenkeuze.

Leerlingen geven in hun leesautobiografie o.a. aan,  welke onderwerpen ze interessant vinden. Op de website bij mijn methode,  www.dossierlezen.nl staat bij zestien thema’s een groot aantal voor leerlingen geschikte boeken. U laat iedere leerling op basis van de informatie op die site een voorstel doen voor zijn eerste boek. Mondeling of via een mailtje geven ze hun eerste keus aan u door en u geeft aan of u die keus geschikt vindt.

Afspraak is: als het boek je niet bevalt (en dat weet je na een pagina of tien!), herhaal je deze procedure. Een boek waar je niets aan vindt, komt dus niet op de lijst.

Op een afgesproken datum heeft iedereen dat eerste boek gelezen en een ‘leeskringverslag’ bij zich. Dat is een verslag dat bestaat uit

-een zelfgeschreven samenvatting van zo’n tweehonderd woorden,

-een lijstje met ‘aandachtspunten’,  bespreekpunten, in steekwoorden,

-een lijstje met de vragen die dit boek tijdens en na het lezen opriep (met, waar mogelijk de antwoorden),

-een korte evaluatie (niet meer dan tweehonderd woorden, concreet, consistent)

-een samenvatting in tien, vijftien woorden: wat is de kern van dit boek?

Dit is betrekkelijk snel te maken, niet te downloaden, en gemakkelijk te beoordelen.

In de les geeft u de verdiepingsopdracht: die wordt onder uw ogen gemaakt, met het boek erbij. Op bovengenoemde site vindt u suggesties voor opdrachten.

Bij de correctie van het leesverslag (‘nieuwe stijl’) kunt u waar nodig, vragen om verduidelijking of aanvulling of verbetering. Die aanvullingen levert de leerling samen met het volgende leesverslag weer in.

Zo komt met betrekkelijk weinig inspanning van uw kant een steeds zorgvuldiger communicatie van de leerling tot stand, met en over literatuur.

O.a. in een artikel in Tsjip/Letteren 15.2 (‘Weg met het leesverslag!’) en in ‘Literatuur en Fictie’ (Leidschendam 2004) heb ik een en ander verder uitgewerkt. Op mijn school, Pleincollege Eckart in Eindhoven, werken we al jaren op deze manier, tot grote tevredenheid van de betrokkenen.

Voor vragen, op- en aanmerkingen:

dr. Joop Dirksen

jagdirksen@prettel.nl

 

In het forum van de vakcommunity Nederlands vind je bij het onderwerp Leesverslagen en internetmisbruik nog meer praktische tips en via de mailinglist heeft Maurice Dumont <m.dumont@tiscali.nl> heel inspirerende suggesties voor opdrachten voor het leesdossier in havo-2 verspreid.

 

 

Het nieuwe lezen

Terug

HNL: Het Nieuwe Lezen, wat is dat nu weer? Het klinkt nog mooier als je het ‘creative reading’ noemt. Fatima Fouad stuurde onderstaand stukje in.

 

Dat er steeds meer boeken en steeds minder lezers zijn, gaf de bevlogen Rotterdammer Twan Breewel een onbehaaglijk gevoel. Hij ontwierp de website www.hetnieuwelezen.nl en richtte de Vereniging Vrienden van Het Eerste Hoofdstuk op. Hiermee plaatste hij de lezer en zijn fantasie in het middelpunt. Hij spoorde lezers aan alleen nog maar eerste hoofdstukken te lezen, om vervolgens het verhaal verder zelf te bedenken.

Na een stormachtig begin heeft de Vereniging Vrienden van Het Eerste Hoofdstuk vaste grond onder de voeten. De vereniging organiseerde onlangs De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd. Op 17 februari 2006 werden de winnaars van deze allereerste literaire wedstrijd in zijn soort bekend gemaakt: Orhan Izmit met zijn eerste hoofdstuk 'Kijk schampend!’, Julia Lith met 'Testlezer' en Frans van Zoelen met 'Spam_Totaal'.

Voortdurend vernieuwend bezig zijn, is het devies van de Vereniging Vrienden van Het Eerste Hoofdstuk. En niet zonder succes: lezersonderzoek duidt erop dat er steeds meer lezers bijkomen. Gevraagd naar de reden waarom nieuwe lezers een boek oppakken, antwoordt het merendeel: met het nieuwe lezen krijg je bij ieder boek direct een warm thuisgevoel!

Fatima Fouad

Manager Lezersloyaliteit

Vereniging Vrienden van Het Eerste Hoofdstuk

info@hetnieuwelezen.nl

Discussieplatform Groene of Witte spelling

Terug

Op de weblog Spellingherziening 2005 kun je je mening kwijt. Onderstaand bericht komt van Henk Bakker.

 

De spellingherziening is met gemengde gevoelens ontvangen. De Nederlandse landelijke dag- en weekbladen en uitgevers - de Belgische media reageerden met meer instemming - overwegen deze niet in te voeren. Ingezonden brievenrubrieken werden overstelpt met voorbeelden van onzinnige, onlogische en overbodige wijzigingen. Ideëloos, Fran-krijk, appel, re-integratie enz.

De weblog Spellingherziening 2005 heeft ten doel de discussie over de herzieningen te kanaliseren en naar een hoger niveau te tillen. Daartoe is Aad Lohman, taalkundige, gevraagd de deelonderwerpen te beschrijven en in te leiden. Al verschenen brieven en artikelen daarover zullen zoveel als mogelijk verwerkt worden. Voor aanvullingen en suggesties houden we ons aanbevolen. Hij treedt tevens op als moderator. Iedereen kan bijdragen aan de discussie, mits de bijdrage argumenten levert voor een bepaalde spelling. Met regelmatige tussenpozen worden de bijdragen in onze beginvoorstellen verwerkt. Daarover wordt in een Nieuwsbrief verantwoording afgelegd.

Klik nu op www.spellingherziening.nl of www.spellingherziening.be, informeer u en meld u aan op de Nieuwsbrief. We hopen dat er een levendige discussie op niveau tot stand komt.

Aad Lohman, moderator
Henk Bakker, Nedercom

Debatteren

Terug

Vind je lessen debatteren moeilijk maar wel interessant? Stichting STEM organiseert voor scholen debattrainingen, discussiefora en debatwedstrijden. Onderstaand bericht werd ingestuurd door Frits Bloemberg.

 


Stichting STEM verzorgt al 3,5 jaar trainingen op scholen langs voor het geven van. Wij doen dit aan complete klassen (wij noemen dat gastlessen, waarbij we een dag de lessen van een docent overnemen) maar ook aan wedstrijdteams die meedoen aan Op weg naar het Lagerhuis van de VARA. Maar dus ook steeds vaker worden we gevraagd om cursus te geven aan docenten Nederlands of Maatschappijleer waarbij dan centraal staat hoe je het debat goed in de les kunt gebruiken. Verder zijn we betrokken bij de debatcompetitie Op weg naar het Lagerhuis.
De reacties zijn zowel van leerlingen als docenten altijd positief. Wij vinden het niet alleen belangrijk dat leerlingen (of docenten) wat opsteken tijdens onze training, maar vooral ook geënthousiasmeerd raken. We zijn in Gelderland begonnen, en dankzij subsidie van de Provincie Gelderland kunnen we daar alles kosteloos doen. Buiten Gelderland vragen we een vriendelijke vergoeding.Op onze site is wat meer informatie te lezen:
www.stichting-stem.nl

 

Frits Bloemberg

Stichting STEM

info@stichting-stem.nl

 

Lesbrieven

Terug

Op de website allesovertaal van Thieme-Meulenhoff worden elke maand lesbrieven over taalthema’s gepubliceerd. Vorige maand was er een lesbrief over solliciteren, geschikt voor klas 3 en hoger en deze maand over Zingen in eigen taal, geschikt voor alle klassen.

 

Zingen in eigen taal

Het thema van de boekenweek 2006 was Schrijvers en muziek. In deze aansluitende lesbrief gaan we ons bezig houden met het Nederlandse lied, meer nog: met het lied in de eigen stads-, buurt- of streektaal. Er is in Nederland (en België) een enorme variatie in taal. Groningers praten anders dan Limburgers, Amsterdammers anders dan Hagenaars, de taal van Arnhem is weer anders dan die van Nijmegen, enzovoort. En in al die verschillende taalvarianten wordt gezongen! Door bekende groepen (Rowwen Hèze, Skik, Normaal, om er een paar te noemen), maar ook door heel veel anderen.

Digitale proefwerken

Terug

Een mooi initiatief van Wolters-Noordhoff. Op de website www.digitaleproefwerken.nl kun je digitale proefwerken samenstellen, plannen en door de leerlingen laten maken. Voor Nederlands zijn er digitale proefwerken bij de methode Nieuw Nederlands: stereditie (3e editie) en bij de nieuwe editie, de 4e editie. Dit schooljaar is deze dienst geheel gratis, dus probeer het eens.

Begrijpend lezen

Terug

Escape Educatieve Software ontwikkelt en verkoopt al meer dan twintig jaar educatieve software. Escape heeft nu een productlijn Begrijpend Lezen, bestaande uit drie pakketten: TAALWIJZER voor het trainen van de basisvaardigheden, TEKSTBEGRIP voor het leren ontdekken van structuur in teksten en LEESSTRATEGIEËN voor het leren herkennen van de kern (in plaats van de details) van een tekst. De programma’s zijn bedoeld voor groep 7 en 8 in het basisonderwijs en voor leerlingen met lees- en schrijfproblemen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Meer informatie op http://www.begrijpend-lezen.nl/ .

Leermiddelendatabase

Terug

De leermiddelendatabase van Nederlands groeit langzaam, maar gestaag.

Marleen Houtman heeft er nieuw materiaal voor Wintoets in gezet en een Agenda voor in de multomap. Over deze agenda schrijft ze:

 

De agenda op A4-formaat gebruik ik zelf in mijn multomap. In voorgaande jaren merkte ik dat ik mijn gewone lerarenagenda nauwelijks gebruikte omdat ik mijn cijferlijsten en andere paperassen altijd in een map bij me had. "Wat zou het toch handig zijn als ik mijn agenda ook in m'n map kon doen." Alleen, deze waren nergens te vinden... dus: vorig jaar tijdens mijn zwangerschapsverlof heb ik een uurtje achter de computer gezeten en zo'n exemplaar gemaakt. De agenda is me het afgelopen schooljaar goed bevallen en volgend jaar ga ik 'm zeker weer gebruiken! Wie weet hebben anderen er ook wat aan?
Hartelijke groeten,
Marleen Houtman

 

Maurice Dumont heeft zijn inspirerende suggesties voor het leesdossier in de onderbouw ook in de Leermiddelendatabase gepubliceerd onder de titel: Creatieve Verwerkingsopdrachten Jeugdliteratuur.

De leermiddelendatabase vind je op: http://leermiddel.digischool.nl. Al het materiaal is gratis te downloaden. Je kunt zelf ook materiaal uploaden, dat is echt heel eenvoudig. En: je kunt er nog steeds een boekenbon mee verdienen!

 

Terug

 

Willy Weijdema, manager van de vakcommunity Nederlands
http://www.digischool.nl/communitynederlands