Nieuwsbrief november 2003

 

Dit is de vierde nieuwsbrief  van de vierde jaargang van de vakcommunity Nederlands. De nieuwsbrief wordt verstuurd via de mailinglist van meer dan 400 docenten en a.s. docenten Nederlands, als Word-attachment bij de mail. Wie geen attachments meer wil openen, kan de nieuwsbrief ook in HTML-formaat lezen bij de vakcommunity. Bijdragen voor de volgende nieuwsbrief kunnen per mail opgestuurd worden aan Willy Weijdema. Hebt u een urgent bericht voor de communityleden, gebruik dan de mailinglist: list-nederlands@digischool.nl  Het directe adres van vakcommunity Nederlands is http://www.digischool.nl/ne/community. De community is ook te vinden via de portal van Kennisnet: Nederlands

Inhoud

Sinterklaas in het vaklokaal Nederlands

Lesmateriaal

Webkwesties

Taalverandering

Literatuureducatie

Lesmateriaal: gebruikerservaringen en reacties

Boekenbonnen

BOEK BEETJE BEU

Examentraining Nederlands HAVO 2004

Sinterklaas in het vaklokaal Nederlands

Terug

Het vaklokaal Nederlands bij de digitale school is helemaal vernieuwd. Er is een nieuwe beheerder: Willem Verberk, vierdejaars student Nederlands bij de Educatieve Faculteit Amsterdam. Neem er eens een kijkje: http://www.digischool.nl/ne/nelok.htm Er staan nu onder meer links naar websites met rijmgeneratoren en naar taalspelletjes. Voor wie het nog niet wist: het vaklokaal richt zich op leerlingen, de vakcommunity op docenten.

Lesmateriaal

Terug

Er komt steeds meer educatief materiaal beschikbaar in de vakcommunity: complete lessen en ander ondersteunend materiaal. Deze maand is het volgende binnen gekomen:

een formulier voor een boekverslag voor klas 3 en 4 VMBO van Ciske van der Wal, docent Nederlands aan klas 3 en 4 van de basisberoepsgerichte leerweg en de kaderberoepsgerichte leerweg  bij het Sondervick College in Veldhoven. Hieronder vertelt zij over haar ervaringen met dit formulier.

Mijn ervaring bij een groot aantal BL leerlingen is dat ze bij grote opdrachten, zoals het boekverslag, extra behoefte hebben aan structuur. Aanvankelijk gaf ik deze alleen door richtlijnen op een A4tje. Deze werden echter vaak onvoldoende gevolgd. Leerlingen sloegen dingen over en liepen daarmee punten mis. Dit digitale formulier biedt de leerlingen veel meer houvast. Wanneer ze alle grijze vakjes hebben ingevuld dan is het boekverslag af. De verwerkingsopdracht maken ze tijdens de lessen en komt uit de methode Op Niveau. Twee weken lang laat ik de leerlingen in de les uit hun boek lezen. Daarna besteed ik in vijf lessen aandacht aan het maken van het boekverslag (daar slaat de nummering op).

De leerlingen mogen zelf kiezen om al dan niet met het digitale verslag te werken, hoewel ik sommige leerlingen hier wel in stuur. Mijn ervaring is dat de leerlingen veel minder schrikken van het digitale boekverslag dan wanneer ze de opdracht op papier krijgen. De meeste leerlingen kiezen dan ook voor het digitale formulier.

 

Ciske heeft ook een website met lesmateriaal: http://www.onderwijs.wereldje.nl/. Ze ontvangt graag reacties: cwal@sondervick.nl

 

Al het materiaal vindt u in de vakcommunity: http://www.digischool.nl/ne/community/lesmateriaal.htm

Webkwesties

Terug

Er komen steeds meer mooie webkwesties voor Nederlands.

 

Mies Pols, docente Nederlands op het Zwijsen College te Veghel, maakte een webkwestie bij Nieuw Nederlands, 2 havo/vwo, voor het onderdeel Fictie. Zij vertelt er het volgende over.

Met de hulp van onze nieuwe ict-deskundige Toine Kruijssen hebben we op het Zwijsen College gezocht naar een manier om onze leerlingen geïnteresseerd te krijgen in ons fictieproject.  Op de Cd-rom, die hoort bij de methode Nieuw Nederlands stereditie ~2 havo/vwo werden voor de afdeling fictie geen opdrachten aangeboden. Ik heb in de zomervakantie alle boeken doorgelezen, die bij de leestips op blz.39 werden gegeven over toekomstromans. Bij elk boek heb ik tien vragen gesteld, die de leerlingen moeten beantwoorden.

Als ik de vragen nagekeken heb, geef ik het groene licht en gaan de leerlingen m.b.v. de links een presentatie maken over de schrijver en het boek. Van Thea Beckman staat de Thule-trilogie erbij, dus volgt de ene presentatie logisch op de andere.

Twaalf klassen werken met het project met hulp van de bibliotheken, die al vanaf de zomervakantie de boeken uit de gehele omgeving verzameld hebben. De leerlingen mogen de boeken lenen, ook als ze geen lid zijn in Veghel, op vertoon van hun schoolpasje!

De leerlingen zijn enthousiast en praten indringend over de gelezen boeken. Op het Zwijsen College hebben we dit jaar de lessen verdeeld in contacttijd en taaktijd. Tijdens taaktijd werken de leerlingen in de bibliotheek aan dit fictieproject.

Tip: ik heb veel gehad aan het artikel van Ad van der Logt "Een zoektocht naar jeugdliteratuur op het internet" in Tsjip/Letteren, jg. 13, nr. 1, april 2003.

Het adres van de webkwestie is: www.meandog.nl/webquest/webquest.htm. Hij is ook te vinden via de website: http://www.webkwestie.nl/, in de V.O.-digitheek bij Nederlands.

 

Daar treft u ook een webkwestie aan over jongerentaal voor de bovenbouw. Deze is gemaakt door de sectie Nederlands van het Erasmus College in Zoetermeer. Frans Bruggemann,

docent Nederlands aan deze school, meldt, dat de eerste reacties van de leerlingen uit 4 Havo aangeven aan dat het materiaal van deze webkwestie goed aansluit op hun belevingswereld. Het adres van deze webkwestie is: http://www.erasmuscollege.nl/~ne/wk4h/quest/index.htm

Dan kunt u ook meteen een kijkje nemen op de vakpagina Nederlands van het Erasmus College: www.erasmuscollege.nl/~ne/index.htm

Taalverandering

Terug

Wilt u in de onderbouw ook iets doen aan taalbeschouwing? Bekijk dan het nieuwste lesmateriaal van Elmar van den Ham, docent Nederlands aan de RSG Broklede in Breukelen. Hij spaart al drie jaar ‘nieuwe woorden’.

Literatuureducatie

Terug

Sinds begin november staat er in de vakcommunity Nederlands een link literatuureducatie. Literatuureducatie is een nieuw project van de Stichting Lezen. Martijn Nicolaas, medewerker van deze stichting, bericht daar het volgende over.

 

Vanaf 1 december 2003 gaat een nieuw onderdeel van de website van Stichting Lezen online: www.literatuureducatie.nl. Deze nieuwe pagina’s bieden docenten uit primair- en voortgezet onderwijs een opening naar projecten en materialen van culturele instellingen op het gebied van literatuur. Docenten uit alle onderwijsvormen kunnen hier met behulp van zoektermen als ‘onderwijsvorm’, ‘kerndoelen/eindtermen’, ‘genre’ en ‘periode’ het project vinden dat het beste bij hun wensen past. Direct zoeken kan ook op autonoom lesmateriaal en op de uitgebreide jaaragenda, waar naast activiteiten als literatuurfestivals, slotdagen van dichtwedstrijden, Poetry Slams, boekenacties en tijdelijke tentoonstellingen ook nascholing over literatuureducatie te vinden is.

Een schrijver in de klas, meedoen aan een dichtwedstrijd, zelf het beste boek van het jaar kiezen, de Kinderboekenweek beleven, boekverfilmingen bekijken, naar het Letterkundig Museum: dit zijn allemaal voorbeelden van literatuureducatieve projecten die het onderwijs verrijken. Stichting Lezen nam in het kader van Cultuur en School het initiatief om dit aanbod op haar website te ontsluiten in samenwerking met BulkBoek, CPNB, Doe Maar Dicht Maar, Letterkundig Museum, Poetry International, School der Poëzie, Stichting Kinderen en Poëzie, Stichting Schrijven, Schrijvers School Samenleving, Teleac/NOT en de Vereniging van Openbare Bibliotheken. Ook literaire activiteiten en projecten van instellingen als Wintertuin, het Nederlands Instituut voor Filmeducatie, Il Luster producties en Pro Biblio zijn te vinden op de site: www.literatuureducatie.nl

 

Lesmateriaal: gebruikerservaringen en reacties

Terug

Op de conferentie het Schoolvak Nederlands werd me duidelijk dat het lesmateriaal dat gepubliceerd wordt in de vakcommunity Nederlands veel bekeken en gebruikt wordt. Gebruikerservaringen komen ook steeds meer binnen. Hieronder ervaringen en nog nuttige tips van de maker van het pakket Virtuele poëzie voor 3 havo/vwo: Elmar van den Ham.

 

5 november

Vanmiddag, heb ik met een 3vwo-klas mijn eerste les (dit jaar) aan de internetopdracht besteed. Ik heb maar weinig lessen waarbij de kids zo vol concentratie een hele les hebben vol gemaakt. Ze waren er zeer serieus mee bezig en er werd ook nog heel wat afgelachen! Ze zijn er inderdaad ongeveer 2 lessen mee bezig. Ik zie al uit naar het vervolg!

12 november

In twee derde klassen heb ik het poëzieproject inmiddels zo goed als afgerond. De leerlingen reageerden zeer positief en degenen die niet op tijd klaar waren, vroegen of ze er nog een les aan mochten werken. Dat vragen leerlingen niet snel. Dit schooljaar hoop ik het Poeziebos qua omvang met een factor 2 te vermenigvuldigen. Er ligt namelijk nog erg veel ongeduldige Brokledepoezie te trappelen. Leerlingen uit 4-vwo gaan hier het tweede deel van het schooljaar mee aan de slag. Aan het einde van het jaar zal de site dus worden uitgebreid. Het is ook de bedoeling om het geheel interactiever te maken.

Nog een tip

In de illustratie bij het gedicht van Mara Ririassa zijn drie geluidjes verstopt. Die zitten heel dicht bij elkaar. Ik had daar bewust geen vraag over gesteld, omdat niet iedere docent dat wellicht even grappig vindt en het niet zoveel met poëzie te maken heeft, maar de leerlingen moesten er erg om lachen en dat is ook wat waard. (Misschien heb ik een verkeerde inschatting gemaakt.)

PS

Ik heb nog geen reactie vanuit de community gehad. Dat is wel jammer. Er is wellicht wat computervrees bij een aantal docenten of angst voor iets nieuws. Ik herken dat (helaas) ook bij docenten uit mijn eigen sectie, maar als ze het toch proberen, zijn ze vaak laaiend enthousiast. Ik ben vooral benieuwd hoeveel docenten de opdracht ook echt gaan doen (of reeds hebben gedaan) en eigenlijk ook wel wat ze ervan vonden.

 

Ik neem aan, dat die reacties zullen komen. Als communityleden per mail vragen om het wachtwoord, dat nodig is om het docentenmateriaal van het lespakket van Elmar te bekijken, geef ik dat natuurlijk, maar vraag dan ook om reacties op en gebruikerservaringen met het lesmateriaal.

 

Eén reactie heb ik al binnen: van Marjolein Ransijn Zij is ‘van huis uit’ geen docente Nederlands, maar geeft nu wel Nederlands. Hieronder  vertelt iets over haar huidige werkplek en: ze heeft veel vragen

 

Na een wending in mijn loopbaan geef ik nu voor het tweede jaar o.a.Nederlands aan een OPDC. Een OPDC is een lesplaats voor leerlingen met leer- en gedragsproblemen, zeg maar tussen het LWOO en het ZMOK in. Qua leren hebben veel leerlingen concentratieproblemen, problemen met het overzien van de lesstof en met abstracte begrippen. Ik geef Nederlands aan een eerste en een tweede klas, niveau vbo-basis en vbo-mavo, met gebruik van de lesboeken Nieuw Nederlands, versie 1998Ik heb voor mijn leerlingen behoefte aan zeer overzichtelijke boeken; één concreet doel per les, veel herhaling om het erin te laten slijpen, zeer eenduidige stroomdiagrammen voor spelling. Het helpt als de stof van praktisch, aanwijsbaar nut is. Abstracte begrippen 'an sich' leren kan maar beperkt en beklijft moeizaam. Ik moet bekennen dat ik de boeken Nieuw Nederlands maar zeer beperkt geschikt vind. Ik krijg het boek wel 'uit', maar ben daar niet tevreden mee, omdat er m.i.te weinig en te weinig zinnigs blijft hangen. Ik heb dus grote behoefte aan extra materiaal en overzicht. Zelf heb ik natuurlijk het e.e.a. in ontwikkeling, maar dit is nog beperkt. Ongetwijfeld zijn er meer ervaren of meer geïnspireerde collega’s met goede ideeën over hoe je op een gestructureerde en spannende manier Nederlands geeft. Dus: hier komen een aantal vragen

 

  1. Is er een uitgebreidere versie/ instructie over hoe je leerlingen leert een opstel te maken? De stappen die ik nu heb zijn te groot, ik zie de opstellen niet echt beter worden.
  2. Is het binnen Nederlands ook nodig om leerlingen te leren een werkstuk te maken? Hoe?
  3. Zijn er korte, duidelijke stroomdiagrammen voor spelling? Niet zo kort dat men zich beperkt tot; 'schrijf de makkelijkste vorm',want daar snapt niemand iets van!.
  4. Zijn er websites met korte actuele tekstjes die je zou kunnen gebruiken voor Nederlands?

 

Wie voelt zich uitgedaagd door deze vragen? Mail de antwoorden ook aan de communitymanager: in de volgende nieuwsbrief kom ik er in ieder geval op terug.

Boekenbonnen

Terug

Nu er zoveel materiaal binnenkomt, gaan er ook heel wat boekenbonnen op de post … Maar ook door de methodebeoordelingsenquête in te vullen kon je een boekenbon winnen. Margreeth Grit, docente Nederlands aan het Greijdanus college in Zwolle was de gelukkige en gaf de volgende reactie.

 

Hallo Willy,

De boekenbon is goed aangekomen. Nu nog bedenken welke boeken ik ga uitkiezen... Ik vond het leuk je in levende lijve te zien op de conferentie 'het schoolvak Nederlands'. Ook heb ik je een stukje beloofd voor de nieuwsbrief en je weet hoe zoiets gaat: uitstellen tot het niet langer uitgesteld kan worden. Een docent lijkt ook wel een gewoon mens. Goed, het stukje.

Nu ik pas van school veranderd ben en ook een nieuwe lesmethode gebruik, merk ik weer eens hoe belangrijk het is om een lesmethode te hebben waar je je prettig bij voelt en waar je goed mee kunt werken. Bepaalde zaken zijn in veel lesmethoden hetzelfde, maar er zijn toch ook duidelijke verschillen.

Ik ben de enquête in gaan vullen omdat ik enquêtes leuk vind. Ik houd ervan dat dingen in hokjes en vakjes passen, omdat het dan overzichtelijk wordt. Natuurlijk ben ik ook benieuwd naar hoe lesmethodes bevallen.Denken collega's er ook zo over of ben ik de enige? Ik denk dat we elkaar kunnen helpen door te vertellen hoe een methode nu in de praktijk werkt (zonder praatje van de uitgever). Als je als school een nieuwe of andere methode wilt aanschaffen kun je gebruik maken van de meningen uit het veld.

Naar aanleiding hiervan: in de vakcommunity is het praktijkleeronderzoek van Sandra Oosterveen gepubliceerd. Zij vergelijkt hierin vier lesmethodes: Taallijnen (nieuwe editie) Op Nieuw Niveau Nieuw Nederlands Taaldomein. In de volgende nieuwsbrief komt meer informatie over een nieuw initiatief van de stichting Open Boek

 

Zijn er nog boekenbonnen te verdienen? Niet meer door de enquête in te vullen, wel door materiaal in te sturen. Maar haast u: er liggen er nog twee, elk van 25 euro …

 

BOEK BEETJE BEU

Terug

In de volgende nieuwsbrief komt ook meer informatie over het initiatief BOEK BEETJE BEU. Voor wie de tekst van deze oproep niet in het Levende Talen Magazine van oktober 2003 heeft gelezen (op p.32) en voor wie de tekst niet ontvangen heeft op de conferentie van Het Schoolvak Nederlands: klik hier!

Examentraining Nederlands HAVO 2004

Terug

Tot slot een berichtje van L&M Educatief, Zeist. Er is een nieuwe Examentraining HAVO Nederlands 2004 verschenen. Het boek is zo ingericht, dat de leerlingen zich zelfstandig en effectief kunnen voorbereiden op het eindexamen. Voor meer informatie: http://www.examentrainingen.nl