Studiedag Levende Talen: zaterdag 1 november 2003 in Utrecht

Een wereld in woorden

Enkele persoonlijke impressies

Als manager van de vakcommunity Nederlands ga ik altijd naar de landelijke studiedag van de Vereniging van Leraren in Levende Talen. Maar dat is toch voor docenten in moderne vreemde talen? Die zijn er dan ook massaal, naar verhouding zijn er altijd maar weinig docenten Nederlands. Dat is jammer, want er valt voor docenten Nederlands veel te halen, en te brengen.

Ik vind zelf het aardigste en het meest inspirerende van deze studiedagen, dat talendocenten bij elkaar gaan kijken hoe ze hun talenonderwijs aanpakken. Moedertaalonderwijs, vreemdetalenonderwijs: het groeit steeds meer naar elkaar toe. De talendocent van de 21e eeuw is bezig met communiceren, inspireren, stimuleren, activeren: durf fouten te maken! Ik heb twee workshops gevolgd.

Jeroen Steenbakkers: Grammatica en spelling: een andere aanpak
Kunnen alle onderdelen van het vak Nederlands docentonafhankelijk worden gegeven , volgens de onderwijsfilosofie van het sociaal constructivisme? Het antwoord van Jeroen, docent Nederlands op het Ludger College in Doetinchem, is nee. Hij maakt een onderscheid tussen betekenisvolle onderdelen, zoals debatteren, werkstukken maken en zinvolle onderdelen, zoals grammatica en spelling. Leerlingen kunnen zelf zin geven aan betekenisvolle onderdelen: de docentonafhankelijke werkwijze functioneert dan heel goed, zowel in de bovenbouw als in de onderbouw. Aan zinvolle onderdelen moet de docent zin geven: dan is de docentgestuurde aanpak veel effectiever. In de workshop werden voorbeelden gegeven van activerende opdrachten voor grammatica en spelling en daarin werd ook taaloverstijgend gewerkt: "Wijs de persoonsvorm aan, niet alleen in Nederlandse zinnen, maar ook in Engelse, Franse, Duitse ..." De activerende opdrachten zullen in een methode worden verwerkt. Wie er meer over wil weten, kan Jeroen mailen: j.steenbakkers@ludgercollege.nl

René van der Kraats en Esther Peze: Poëzie, popmuziek en video
Ook in deze workshop werd taaloverstijgend gewerkt. René van der Kraats is docent Nederlands en Esther Peze docente Engels. René liet zien hoe je met leerlingen popsongs en gedichten met elkaar in verband kunt brengen. Ook deelde hij lesmateriaal uit over rapmuziek en rapteksten. Niemand kijkt er vreemd van op, dat in de lessen Nederlands dan ook Engelse teksten worden gebruikt. Onder de deelnemers waren docenten Frans, die direct een link naar hun lessen konden leggen. René  liet ook animatiefilmpjes zien, die bij gedichten gemaakt zijn. Meer informatie daarover is te vinden op de website http://www.dichtvorm.nl/, een heel fraaie website over het gebruik van multimedia bij poëzie lessen.

Tot slot maakten we onder leiding van Esther zelf gedichten. Ze had daarvoor verschillende opdrachten, die we in groepjes uitvoerden. En wat zijn docenten, op hun vrije zaterdagmiddag, dan geïnspireerd! Eén voorbeeld wil ik hiervan geven. Op de volgende pagina staan drie gedichten, die door drie deelnemers zijn gemaakt. Het ging als volgt. De groep krijgt een verzameling foto's en kiest daaruit één exemplaar. Naar aanleiding van die foto stelt de groep een thema vast. Dat wordt de titel van ieders gedicht. Ieder schrijft een eerste zin, geeft dan zijn blaadje door, en ieder schrijft dan de tweede zin op het blaadje dat voor hem ligt. De blaadjes worden net zo lang doorgegeven, totdat ieder een gedicht van zes regels heeft. Je kunt je 'eigen' gedicht ook nog bewerken. Drie belangrijke tips:

Dus bij deze: kijk nu naar het resultaat!