Vuurpijlen
De Space Shuttle heeft ook nog motoren die anders werken. Ik bedoel
de motoren die aan beide kanten van de grote bruine tank zitten.
Daarin zit vaste brandstof. Die motoren lijken heel veel op vuurpijlen.
De brandstof die in deze raketten zit, lijkt op een soort rubber.
De brandstof en de zuurstof zitten er al in, als het ware. Nu is
een vuurpijl in een seconde uitgebrand, maar de raketten met vastebrandstof
die de Space Shuttle gebruikt, werken maar liefst twee minuten.Als
zo'n vaste brandstofraket nog niet is gebruikt, dan bestaat de brandstof
uit grote plakken met een gat in het midden. Dat gat is nodig, omdat
de brandstof daar begint te verbranden. Deze motor wordt gestart
door een klein raketje, dat boven in de grote raket zit. Dit jaagt
een geweldige vuurstraal door de opening in het midden van de raket.
Hierdoor wordt de motor ontstoken. De brandstof begint dan van het
midden naar buiten te branden. Na twee minuten isalle brandstof
op en blijft er alleen een metalen koker over.
Zo vliegt hij
Nu moeten we toch eens bekijken hoe de motor eigenlijk een raket
kanvoortbewegen. Of je nu vloeibare brandstoffen gebruikt of vaste,
in beide gevallen krijg je heel veel heet gas. Dat gas drukt in
de motor. Er is maar een plek waar het uit kan, en dat is de opening
van de raketmotor. Omdat het gas daar kan ontsnappen duwt de motor
als het ware zichzelf vooruit. Je kunt dit gemakkelijk zelf controleren
door een ballon op te blazen en hem dan los te laten. De ballon
vliegt door de kamer om dat het gas (de lucht in dit geval) hem
voortduwt. Een raket moet ook snel gaan. Daarom zit er een vernauwing
in de raketmotor (bekijk de figuur maar eens goed). Het gas moet
door een nauwere opening en gaat daardoor sneller stromen. Ook deze
proef kun je gemakkelijk doen. Neem maar eens een tuinslang en laat
er water door stromen. Dat gaat waarschijlijk met een niet zo'n
krachtige straal. Knijp nu eens in het uiteinde van de slang en
je zult zien dat de straal dunner wordt, maar dat hij wel verder
kan spuiten.
Waar je raket moet vliegen is geen lucht. Je kunt dus niet als bij
een vliegtuig met kleppen op de vleugels sturen. Een raket heeft
trouwens geen vleugels. Dus heeft men wat anders bedacht. In veel
gevallen kunnen de motoren een beetje bewegen. Links, rechts, naar
voren en naar achteren. Op die manier is de raket heel goed te sturen.
Soms gebruikt men ook kleine raketmotoren aan de zijkanten van de
raket die met straaltjes gas de raket in de goede positie houden.
Een raketmotor is zo
sterk dat de hele raket omhoog geduwd wordt. De technici willen
er dan ook wel voor zorgen, dat die raket zo licht mogelijk is.
Er worden heel lichte materialen gebruikt, die tegelijkertijd heel
sterk moeten zijn. Heel vaak worden metalen zoals titanium gebruikt.
Dat is heel duur.
Testen
Alles moet ook getest zijn voordat het de ruimte in gaat. Dus de
motoren moeten proefdraaien, de apparatuur aan boord moet getest
worden in een tank waar geen lucht is. Ook laat men alles trillen
om de toestand aan boord van de raket na te bootsen.
Er mag niets stuk gaan, want dooréén onderdeeltje kan de hele lancering
van een raket mislukken. Het bouwen van de raket zelf lijkt veel
op het bouwen van een vliegtuig, want daar bouwen ze eigenlijk ook
kokers van lichte, sterke materialen. Vaak heeft de luchtvaarindustrie
dan ook te maken met de bouw van raketten. Al met al zijn er heel
veel mensen betrokken bij de bouw van een raket en je begrijpt dan
ook wel, dat ze heel duur zijn. Een grote raket kost al gauw zo'n
300 tot 400 miljoen gulden. Daarbij is de lancering inbegrepen.
Zonde van het geld, want na zo'n tien minuten is er niets meer van
de raket over. Alle delen die laag genoeg zijn vallen terug in de
atmosfeer en verbranden daar. Andere delen blijven soms voor eeuwig
in de ruimte zweven. Maar ja, een raket is de enige manier om een
satelliet in de ruimte te brengen.
De Space Shuttle
De Amerikanen vonden het ook zonde van zo'n raket en gingen na de
maanvluchten over een raket denken, die je opnieuw kunt gebruiken.Dat
werd uiteindelijk de Space Shuttle. Het enige dat daarvan verloren
gaat is de grote brandstoftank. De raketmotoren met vaste brandstof
vallen aan parachutes naar beneden als ze uitgewerkt zijn. De Shuttle
zelf is steeds weer opnieuw te gebruiken. Toch is een vlucht met
een Space Shuttle veel duurder dan met een gewoneraket. Dat viel
dus erg tegen. Men is nu bezig met plannen voor een nieuw soort
Space Shuttle, die op den duur wel heel voordelig moet kunnen werken.
Het voordeel van de Space Shuttle is, dat hij heel veel vracht kan
meenemen en als het moet wel 9 astronauten.
Hoe betrouwbaar is een raket?
Van alle Space Shuttle vluchten die er op ditmoment zijn gelanceerd,
is er een mislukt. Dat was de Challenger, in januari 1986. Voor
een raket is dit een heel goede score. Voor de mensen die aan boord
waren, was het een regelrechte ramp.
De beste 'gewone' raket is de Amerikaanse Delta raket. Van de honderd
vluchten gaan er gemiddeld twee fout. Dat is heel goed voor een
raket. Ook de Russen hebben goede raketten die dit gemiddelde halen.
De brandstof die de Space
Shuttle gebruikt is waterstof. Waterstof is een gas, dat heel erg
graag wil branden. Misschien heb je ooit wel eens dat stukje film
gezien van de Zeppelin (zo'n sigaarvormige ballon) die in brand vloog.
Daar zat dus waterstofgas in. In plaats van waterstof wordt ook nog
wel kerosine (petroleum) gebruikt. De Amerikanen gebruikten dat bijvoorbeeld
in de grote Saturnus V maanraket en de Russen gebruiken het nog vaak
in hun raketten. De waterstof en zuurstof die in een raket worden
meegenomen zijn niet gasvormig. De tanks zouden anders heel groot
moeten zijn.