****************************************************************************
WiskundE-brief nr.123 5-12-1999
****************************************************************************
De WiskundE-brief is in de eerste plaats gericht op wiskundedocenten
in het voortgezet onderwijs.
Bedoeling is elkaar snel op de hoogte te houden van, en meningen uit te
wisselen over voor hen relevante zaken, met enige nadruk op ICT en de
tweede fase.
De redactie wordt gevormd door: Jos Andriessen en Gerard Koolstra.
Bijdragen zijn welkom via
j.andriessen@hccnet.nl of gerardk@xs4all.nl
De redactie behoudt zich het recht voor bijdragen in te korten of niet te
publiceren. Deze brief wordt gestuurd naar ca. 625 adressen.
Oude nummers zijn te bekijken via
http://huizen.dds.nl/~we-brief/
****************************************************************************
In dit nummer:
- REACTIES OP ENQUETE TWEEDE FASE HAVO/VWO
+ tusenstand
+ enkele meningen
+ nogmaals de vragen
****************************************************************************
E N Q U E T E (eerste tussenstand)

Velen van u hebben de moeite genomen om hun antwoorden op de enquete te
emailen naar
j.andriessen@hccnet.nl
Hierdoor is een eerste tussenstand nu reeds mogelijk.
Om een goed beeld te krijgen hoe de docenten wiskunde over deze materie
denken verzoek ik allen die de enquete nog niet hebben beantwoord dit
alsnog (per ommegaande) te doen.
De landelijke scholieren stakingsdag van 6 december as kan een aanpassing
van het programma van de tweede fase inluiden. De docenten wiskunde
kunnenmiddels deze enquete aangeven hoe zij de tweede fase tot nu toe
ervaren en aan welke aanpassingen zij de voorkeur geven.

OPMERKING:
Als aanvulling op de enquete is door een paar van u genoemd:
verlaag het aantal vakken
Dit is in de enquete bedoeld bij rubriek 3, vraag c . U gelieve 3c dan ook
als zodanig te lezen.

Rubriek 1 WERKDRUK ALGEMEEN
VERDELING:(in procenten)
1 werkdruk leerlingen
redelijk:: 3 aan de hoge kant: 20 te hoog: 68 veel te hoog: 9
2 werkdruk docenten
redelijk:: 0 aan de hoge kant: 15 te hoog: 38 veel te hoog: 47

Rubriek 2 BEGELEIDING EN VOORBEREIDING OP TOETSING
VERDELING: (volgorde van wenselijkheid in procenten)
2A: (voldoende contacttijd) 82 - 9 - 9 - 0
2B: (duidelijkheid niveau) 18 - 53 - 18 - 11
2C: (herkenbare vraagst op CSE) 0 - 18 - 56 - 26
2D: (GRM mag altijd) 0 - 18 - 21 - 62

De gepresenteerde volgorde lijkt goed overeen te komen met de prioriteiten
die zoals die door de respondenten gevoeld worden.

Rubriek 3 WERKDRUKVERLAGING
VERDELING:(volgorde van wenselijkheid in procenten)
3A: (geen praktische opdr.) 44 - 15 - 18 - 23
3B: (minder leerstof c.p.) 15 - 29 - 27 - 29
3C: (meer SLU c.p.) 23 - 27 - 35 - 15
3D: (afz. groepen voor 1 en 2) 18 - 29 - 21 - 32

Hier zijn de prioriteiten iets minder duidelijk:
3A (Geen verplichte praktische opdrachten) staat bovenaan , gevolgd door
3C (meer slu voor wiskunde), 3D (afzonderlijke groepen voor 1, 2) en
teslotte 3B (minder leerstof)
De verschillen zijn hier echter veel kleiner dan bij rubriek 2

Onderaan deze WiskundE-brief staat de enquete nog eens.

****************************************************************************
COMPILATIE VAN REACTIES OP DE ENQUÊTE
Nogal wat docenten hebben hun persoonlijke mening toegevoegd aan de
antwoorden op de enquête.
De redactie stelt deze bijdragen zeer op prijs.
Om alle abonnees een indruk te geven van de aard van de reacties volgt
hieronder een compilatie.

----------------------------------
Ik vind het prima dat er een moment is waarop onvrede met een nieuwe
ontwikkeling kan sublimeren, maar ik heb het idee dat de enquête zoals deze
nu aan ons is voorgelegd te weinig mogelijkheden tot nuancering biedt. Er
wordt voetstoots vanuit gegaan dat iedereen zo'n beetje tegen de invoering
van de tweede fase is.
---------------------------------
Bij wiskunde moet niets geschrapt worden (hoogstens wat minder praktische
opdrachten) maar het totale pakket moet minder zwaar worden.
Nu we ook in 4 havo begonnen zijn en ik als docent groepen in 4v, 5v en 4 h
les geef merk je pas goed de werkdruk voor de docent. Alle
voortgangstoetsjes en inhaalproefwerken zorgen voor veel werk. Op een
volledige baan krijg je er zo 2 of 3 klassen bij. (Een docent Duits of Frans
wel 5 of 6!!). Dit is te gek.
Een volledige baan zal bij zo'n versnipperde baan maximaal 22 lesuren mogen
zijn, maar dat is bij deze arbeidsmarkt een illusie. Hier weet ik absoluut
geen oplossing voor.
-------------------------------
De praktische opdracht zijn verschrikkelijk in deze hoeveelheid en met deze
zwaarte (40% van het schoolexamen).
Voor de leraar is het helemaal triest. Die moet voldoende opdrachten bij
elkaar sprokkelen die allemaal ongeveer even moeilijk zijn.
Het zou voor mij een grote opluchting zijn als de praktische opdracht
(voorlopig) zou verdwijnen en dan later eventueel in mindere vorm terugkomt.
----------------------------------
De enige oplossing is m.i. het aantal vakken te verlagen. In de aanpassingen
die de staatsecretaris het afgelopen jaar heeft gedaan zijn met name de
inhouden van de profielvakken en de omvang van het
verplichte deel van de vrije ruimte aan de beurt geweest.
De beurt is nu mijns inziens aan het gemeenschappelijk deel en wel rigoreus.
Hierin moeten gewoon een aantal vakken verdwijnen dan wel een
keuzemogelijkheid voor leerlingen worden geschapen.
De vrij komende ruimte kan dan worden verdeeld.
-----------------------------------
Met de enquête over het studiehuis heb ik wel de nodige moeite. Ik vind hem
eenzijdig en prematuur. "Ik ben fan van het studiehuis", zei een collega van
me vorige week, en daar sluit ik me graag bij aan. In de
oude situatie werden teveel leerlingen door het examen gesleept die in WO
resp. HBO weinig tot geen kans maken.
Bij leerlingen moet het afwachtende, passieve gedrag vervangen worden door
een actieve, onderzoekende leerhouding. Hoeveel leerlingen zijn er voorheen
vrijwel zonder één keer huiswerk maken geslaagd? Dat kan echt niet meer. En
ook het lesgeven van docenten zal hierdoor ingrijpend moeten wijzigen.
Ervaringen van collega's bij wiskunde en bij andere vakken helpen enorm om
knelpunten boven tafel te krijgen en samen de moed erin te houden. Zonder
overleg en samenwerking met anderen red je het niet.
Het is juist de uitdaging om met minder contact-tijd de leerlingen meer in
actie te krijgen en alleen het hoognodige samen te doen
Het is waar dat de notatie van leerlingen er minder op wordt naarmate zij
minder correcte voorbeelden op het bord zien. Het voorwerk in de onderbouw
wordt daarom extra belangrijk. Dit is een punt van aandacht.
Elke verandering kent zijn gewenningsperiode en terug naar de oude situatie
is echt geen optie. Nu als docenten massaal gaan jammeren is in mijn ogen
geen verstandige zet.
--------------------------
Laat de verplichting wiskunde te kiezen vallen, de paar zwakken drukken
tempo en niveau en hun wordt onnodig belemmerd het havo of vwo te halen.
Maak de basisvorming zwaarder. Ik vindt het ethisch niet verantwoord als we
kinderen de eerste drie jaar voorhouden dat vwo haalbaar is om vervolgens in
de vierde klas de lat ineens hoger te gaan leggen.
----------------------------
Het kost heel veel energie om leerlingen gemotiveerd aan het werk te
krijgen, c.q. te houden.
Door de slechte cijfers die gehaald worden, wordt de sfeer er ook niet beter
op.
Vooral een Havoklas C+M is een ramp Hoe verkoop je het aan ouders, dat het
grootste deel van de klas een onvoldoende heeft voor wiskunde, te meer
omdat dit ook meteen al een onvoldoende is op de eindlijst?
-----------------------------
Zoals bij elke enquête zit ik altijd met vragen.
2a: wanneer ieder vak dit wil, zal de verdeelsleutel worden zoals die op
veel scholen wordt toegepast. Meer tijd wordt niet betaald. De minister
heeft wel zoiets besloten bij l.o., dus misschien lukt het bij wiskunde
zonder ruzie met andere vakken.
Suggestie bij rubriek 3:
De begeleidingsuren komen bij ons niet uit de lessenpot, maar uit de
taakruimte.
------------------------------
Belangrijkste optie ontbreekt: Minder vakken. De leerlingen krijgen teveel
vakken. Daardoor ontbreekt bij elk vak de diepgang
-------------------------------
Onze ervaring als "vroege starter" (in 1988) is dat met name in 5 vwo een
aantal positieve zaken te zien zijn bij wiskunde:

- zeer gemotiveerde leerlingen bij N&T (oa. met meetkunde met Cabri)
- C&M leerlingen die (net zoals vroeger trouwens) Matrices en Grafen een
'lekker onderwerp" vinden, en soms zelfs voorlopen op 'het schema'.
Diezelfde leerlingen melden me nu dat (i.t.t. tot vorig jaar) de belasting
bij wiskunde "wel meevalt" - zeker in vergelijking met andere vakken
- E&M leerlingen die met behulp van een programma als WinPlot leuke
ontdekkingen doen over verband tussen grafieken en hellinggrafieken.
- E&M leerlingen die in kleine groepjes hard aan het differentieren slaan,
elkaar controleren, aanvullen, fouten in de antwoorden ontdekken, zien hoe
je hun antwoorden op de GRM kunnen controleren enz. enz.
- Leerlingen die met behulp van de Grafusche Rekenmachine vraggstukken
kunen oplossen waar ze anders niet of nauwelijks aan toegekomen zouden zijn.
Ook zijn onze ervaringen met praktische opdrachten overwegen positief,
allleen blijft dat het ZEER tijdrovend is om het goed te begeleiden
Naar mijn mening is het allerbelangrijkste dat zowel de leerlingen als de
docenten de ruimte krijgen hun werk GOED te doen

****************************************************************************
ENQUETE 2e FASE HAVO/VWO

De enquete is ingedeeld in drie rubrieken.
De beantwoording is voor rubriek 1 anders dan voor de rubrieken 2 en 3.
Bekijkt u vooraf het voorbeeld van beantwoording (zie onderaan) voordat u
uw antwoorden emailt naar
j.andriessen@hccnet.nl !!

Rubriek 1 inventariseert de werkdruk.
Rubrieken 2 en 3 inventariseren de door uw gewenste oplossingen.

Is uw antwoord bijv. 2bdac dan geeft u daarmee aan dat u ( in rubriek 2 )
in volgorde van prioriteit de voorkeur geeft aan oplossing b, dan d, dan a
en dat oplossing c voor u de laagste prioriteit heeft.
Idem 3acdb: in rubriek 3 geeft u in volgorde de voorkeur aan oplossing a,
dan aan oplossing c, dan aan oplossing d en oplossing b spreekt u het
minste aan van de vier geopperde oplossingen.

Heeft u zelf nog andere suggesties die voor oplossingen kunnen zorgen,
mailt u die dan zsm aan
j.andriessen@hccnet.nl

E N Q U E T E

Rubriek 1. WERKDRUK ALGEMEEN
1) De belasting voor leerlingen in de tweede fase (die hun werk doen) is
naar mijn mening: redelijk/ aan de hoge kant/ te hoog /veel te hoog
2) De belasting voor wiskundedocenten in de tweede fase (die hun werk
doen) is naar mijn mening: redelijk/ aan de hoge kant/ te hoog /veel te
hoog


Rubriek 2. BEGELEIDING EN VOORBEREIDING OP TOETSING
A. Stel een r e ë e l minimum aan verplichte contacttijd (=lestijd !)
vast per wiskundesoort (A1, A12, B1 en B12) .
Gebruik daartoe een vaste omrekensleutel van bijv. 1000/1600
om van SLU om te rekenen naar lestijd.
De voortdurende interactie tussen de groep en de docent tijdens de
wiskundeles is voor heel veel leerlingen een noodzaak om greep
te krijgen en te houden op het vak wiskunde qua tempo, aanpak van
het probleem, niveau en notatie
B. Geef duidelijk (in praktische vorm, bijv. vraagstukken !) het niveau
aan voor de centrale examens.
Geef daarbij ook aan hoe de normering komt te liggen middels
gedetailleerde uitwerkingen.
C. Als overgangsmaatregel zou kunnen dienen dat bepaalde modellen van
vraagstukken herkenbaar voorkomen bij het eindexamen
D . Sta in alle gevallen toe dat oplossingen van vergelijkingen en
ongelijkheden via de GR mogen worden bepaald.


Rubriek 3. WERKDRUKVERLAGING

a . Laat (voorlopig) de praktische opdrachten weg als verplichting bij
het wiskunde-onderwijs
b. Verminder de hoeveelheid leerstof bij gelijkblijvend aantal SLU
c . Vermeerder het aantal SLU zonder de leerstof te veranderen
d . Splits in alle gevallen de groepen leerlingen voor wiskunde A (dus
apart WA1 en WA12 )


Uw antwoorden op deze vragen in de vorm noteren ALS IN HET VOORBEELD
HIERONDER:

1leerlingen:te hoog ; leraren: veel te hoog
2badc
3acdb

Stuur uw antwoorden naar:
j.andriessen@hccnet.nl

****************************************************************************

WiskundE-brief
redactie Jos Andriessen en Gerard Koolstra
e-mail:
j.andriessen@hccnet.nl of gerardk@xs4all.nl