WiskundE-brief nr. 295 7-12-2003

De WiskundE-brief is in de eerste plaats gericht op wiskundedocenten in het Voortgezet onderwijs.
Bedoeling is elkaar snel op de hoogte te houden van, en meningen uit te wisselen over voor hen relevante zaken, met enige nadruk op ICT en nieuwe ontwikkelingen
De redactie wordt gevormd door Jos Andriessen en Gerard Koolstra.
Bijdragen zijn welkom via j.andriessen@hccnet.nl of we-b@xs4all.nl
De redactie behoudt zich het recht voor bijdragen in te korten of niet te publiceren. Deze brief wordt gestuurd naar bijna 1600 adressen.
Het archief is te bekijken via http://www.digischool.nl/wi/WiskundE-brief

in dit nummer:

MINISTER VAN ONDERWIJS: “CULTUUR” IN EN ROND DE BETA-VAKKEN

SAMENVATTING DECEMBERVOORSTELLEN TWEEDE FASE

BREDE STEUN VOOR DE BETAMOTIE

NIEUWE FORMULEKAART

ICT-CONFERENTIE 2004


MINISTER VAN ONDERWIJS: “CULTUUR” IN EN ROND DE BETA-VAKKEN

In het overleg met de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op 29 oktober 2003 heeft de minister toegezegd een uitgewerkt voorstel voor de invulling van de profielen havo/vwo te presenteren. Dit voorstel is 4 december verstuurd en bestaat uit een officiële brief aan de Tweede Kamer met toelichting op de gemaakte keuzes alsmede de visie op korte, middellange en lange termijn.
Met verbazing trof ik daar de volgende passage:
[citaat]….
De nieuwe profielen zijn echter niet meer dan een begin. In het onderwijs in de bètavakken zelf is ook een vernieuwing nodig: in de inhoud, de aanpak/didactiek, waarschijnlijk ook in de cultuur in en rond de vakken.
[einde citaat]…
Ik lees dit toch echt goed? Onze werkgever, de minister, heeft het over vernieuwing van de inhoud, de aanpak, de didactiek. Waar zijn we de laatste 20 jaar dan volgens haar mee bezig geweest? Wiskunde-1 en Wiskunde-2 , Wiskunde A en Wiskunde B , Wiskunde A1 , A12 , B1 , B12 en binnenkort Wa , Wab en Wb. De Grafische Rekenmachine, de formulekaart, inzet van wiskundesoftware , wiskunde-sites , zebra-boekjes, praktische opdracht , profielwerkstuk, overlegstructuren en samenwerkingsorganen met hbo en universiteit.
Heeft de minister de ontwikkeling in de wiskundeboeken niet opgemerkt? Heeft ze de verandering in didactische concepten in de loop van de jaren daarin niet gezien? Heeft ze de ingesloten CD-roms nooit eens bekeken? Is de minister vergeten dat velen van ons zich in de meest onmogelijke didactische bochten hebben moeten wringen om het voor vele docenten veel te overladen programma rond te krijgen? “Veel te overladen?” Daar dacht het ministerie bij de start van de Tweede Fase ook al heel anders over. Maar dat ministerie vergat dat scholen autonoom het aantal lessen over de vakken konden verdelen. Met ridicule verschillen als gevolg, daar is in de WiskundEbrief al vanaf het begin tegen geageerd. Dankzij het massale leerlingen-protest kwam men tot inkeer, maar naar de docenten die al veel eerder aan de bel trokken werd nauwelijks geluisterd.
Op welke (inspectie)rapporten baseert de minister toch bovenstaande uitspraken? En hoort in dit officieel stuk aan de Tweede Kamer “de nodige vernieuwing” niet nader te worden toegelicht? Zoals het er nu staat lijkt het erop dat er de afgelopen jaren niets is gebeurd, dat de betadocenten een beetje achterover hebben geleund. Holle kreten die de minister als werkgever zich niet kan veroorloven over de ruggen van tal van hardwerkende betadocenten heen.
En als klap op de vuurpijl de laatste opmerking in de geciteerde alinea over “de cultuur in en rond de vakken” Let daarbij vooral op het woordje “waarschijnlijk” Het gaat over “iets” negatiefs. Kortom, een verdachtmaking van “iets”, zonder dat erbij staat wat dat “iets” inhoudt. En daarmee krijgt het de schijn van een hetze tegen de bètavakken.
De brief is gericht aan de Tweede Kamer. Het is haar niet onbekend dat het ministerie nauwelijks reëel heeft overlegd met welke vertegenwoordiging van de betarichting dan ook. De denkwijze van de minister jegens die betavakken (zie bovenstaand citaat) is daar wellicht debet aan. Het is aan de Tweede Kamer om in deze haar controlerende taak gedegen op te pakken. Onderwijs is voor de Nederlandse samenleving cruciaal. Ministeriele besluitvorming dient transparant te zijn, gebaseerd op geconstateerde en controleerbare feiten. En als de blik van de minister in deze vertroebeld blijkt te zijn geweest dient de besluitvorming te worden opgehouden totdat vernieuwd overleg heeft plaatsgehad.
We hebben in het (recente) verleden meerdere keren aan u gevraagd om met (email)acties te reageren.
Eerst willen we u de gelegenheid geven om uw mening over de laatste voorstellen te geven middels een discussieforum: (NVON-site)
Jos Andriessen


SAMENVATTING DECEMBERVOORSTELLEN TWEEDE FASE

Vlak voor Sinterklaas zijn de ‘definitieve’ voorstellen van minister Van der Hoeven voor de tweede fase HAVO/VWO gepubliceerd. In het oogspringend element is dat naast (meestal 3) profielvakken er een (soms 2) ‘profielkeuzevak(ken)’ zijn die bedoeld zijn als “verdieping of verbreding”.
Hieronder wat nadere informatie - met speciale aandacht voor de bètavakken.

Natuur&Techniek
vwo
Op dit moment staat 1840 uur op de tabel op het vwo voor de drie profielvakken: natuurkunde(560) , scheikunde (520) en wiskunde-b (760). In de voorstellen is ca. 1900 uur uitgetrokken voor vier profielvakken. De huidige drie moeten het doen met minder uren : natuurkunde en scheikunde leveren ieder 80 uur in (ca. 15 %) en wiskunde-b 240 uur (32 %) Het vierde profielvak is of biologie, of informatica of wiskunde AB of het nieuw te ontwikkelen nieuwe bètavak.
havo
Voor het havo geldt in grote lijnen hetzelfde. Voor de drie profielvakken was 1160 uur uitgetrokken, voor de vier in de voorstellen ca. 1400 uur. Dit neemt niet weg dat het vak wiskunde-b met 120 uur achteruit gaat (ca. 27 %).Natuurkunde moet het 40 uur minder doen, terwijl scheikunde 40 uur erbij krijgt.
Natuur&Gezondheid
vwo
Op het vwo is op dit moment 1840 uur uitgetrokken voor de vier profielvakken: biologie (480), natuurkunde(360), scheikunde (400) en wiskunde-b (600). In de voorstellen is natuurkunde toch weer geen verplicht vak, maar een van de vier profielkeuzevakken evenals het nieuwe bètavak, LO2 (dat daardoor behoorlijk in omvang toeneemt) en aardrijkskunde op de vierde plek. Het urenaantal voor biologie wordt gehandhaafd, voor scheikunde stijgt het zelfs iets, maar voor wiskunde daalt het met 80 uur (13 %). Belangrijk is ook dat gedacht wordt aan één vak wiskunde (wiskunde AB) voor N&G en E&M, hoewel ook gekozen mag worden voor wiskunde-b In het totaal is ook hier ca 1900 uur uitgetrokken voor de profielvakken
havo
Ook hier in grote lijnen de zelfde opzet. Natuurkunde verdwijnt als verplicht profielvak, wiskunde-b (of AB) blijft even groot, en scheikunde en biologie groeien.
Als toelichting schrijft de minister o.a. “Er moet daarbij worden bedacht, dat het profiel natuur en gezondheid niet alléén voorbereidt op (para)medische vervolgopleidingen (voor die vervolgopleidingen is het vak lichamelijke opvoeding van belang), maar meer in het algemeen op de meer ‘zachte’ bèta-opleidingen. Die zijn gericht op de ‘levenswetenschappen’ en de toepassingen daarvan (inclusief de lerarenopleiding lichamelijke opvoeding), maar ook op het complex van opleidingen gericht op landbouw en natuurlijke omgeving. Voor die laatste opleidingen is aardrijkskunde een relevant vak. Het vak verenigt traditioneel in zich een alfa/gamma- component (sociale aardrijkskunde) met een bèta-component (fysische aardrijkskunde)”.
Economie&Maatschappij
vwo
De profielvakken zijn op dit moment aardrijkskunde en geschiedenis (ieder 360 uur), economie (520 uur) en wiskunde-a (600 uur). In de voorstellen blijven wiskunde-a en economie verplicht, maar gaat resp. 80 en 40 uur achteruit. M&O wordt nieuw verplicht profielvak. (met meer uren)
Aardrijkskunde en geschiedenis worden samen met Maatschappijleer en een moderne vreemde taal profielkeuze vak
havo
Dezelfde opzet. Hier gaat wiskunde-a echter 40 uur vooruit, terwijl economie 40 uur minder heeft.
Uit de toelichting:
“In een model van drie verplichte vakken per profiel en een profielkeuzevak is het logisch, dat in het profiel economie en maatschappij naast wiskunde AB en economie het vak management en organisatie het derde verplichte vak wordt. Daarmee onderscheidt het profiel zich duidelijk van het profiel cultuur en maatschappij. In de economische vervolgopleidingen met name in het hbo wordt aan het vak in het algemeen grote waarde gehecht
Cultuur&Maatschappij
vwo
Op dit moment zijn CKV, Frans, Duits, Geschiedenis en wiskunde-a verplicht profielvak. In de voorstellen zijn dat alleen slechts geschiedenis en wiskunde-a. Beide vakken krijgen maar liefst 120 uur erbij (33 %) Er zijn hier 2 profiel keuzevakken, één uit de groep aardrijkskunde, maatschappijleer en economie, en een uit de groep kunstvak, filosofie, en een taal.
havo
Hier geen rol voor wiskunde als verplicht profiel vak, in plaats daarvan een moderne vreemde taal. Overigens analoog aan het vwo
De verschillen tussen HAVO en VWO zijn soms opmerkelijk ! Het vak ANW komt wel voor in het gemeenschappelijk deel bij het VWO, maar op het HAVO is het nergens te bekennen.

Vernieuwing bètaonderwijs

De minister besteedt uitgebreid aandacht aan de vernieuwing van het bètaonderwijs:
Er is nu een brede overeenstemming over, dat het aantrekkelijker maken van bèta-vervolgopleidingen een gemeenschappelijke inspanning vergt van overheid, voortgezet onderwijs, vervolgonderwijs, wetenschap en bedrijfsleven. In de eerste plaats moet het onderwijs in de bètavakken in het voortgezet onderwijs aantrekkelijker worden gemaakt, zodat meer leerlingen worden uitgedaagd om een bèta-vervolgopleiding te kiezen. Daar hoort echter ook bij een afspraak met het hoger onderwijs om te voorzien in een goede aansluiting en in opleidingen die voor een grotere groep studenten aantrekkelijk en haalbaar zijn. De nu voorgestelde profielen bieden een grotere differentiatie in de bèta-vooropleiding, dus ze zijn aantrekkelijker voor een grotere groep leerlingen. Dat moet ook consequenties hebben voor de vervolgopleidingen.
Die nieuwe profielen zijn echter niet meer dan een begin. In het onderwijs in de bètavakken zelf is ook een vernieuwing nodig: in de inhoud, de aanpak/didactiek, waarschijnlijk ook in de cultuur in en rond de vakken. Ik vind het belangrijk, daarmee zo snel mogelijk te beginnen en dus daarmee niet te wachten tot de invoering van de nieuwe profielen per 1 augustus 2007. Er moet wel een duidelijk onderscheid worden gemaakt in wat haalbaar is op de korte, de middellange en de lange termijn. Per 1 augustus 2007 – de middellange termijn - zullen de examenprogramma’s voor alle vakken moeten zijn aangepast aan de nieuwe profielstructuur. Gezien de benodigde ontwikkeltijd en de voorbereidingstijd voor scholen, leraren en de makers van leermiddelen, zullen die examenprogramma’s per 1 augustus 2007 zoveel mogelijk aansluiten bij de bestaande. Een algehele echt inhoudelijke vernieuwing per die datum is niet mogelijk.
De examenprogramma’s zullen echter waar mogelijk een keuzemogelijkheid inhouden. Daardoor kunnen inhoudelijke vernieuwingen geleidelijk door de scholen zelf worden ingevoerd, maar ook ontwikkeld. Dat kan worden ondersteund in de vorm van projecten in het kader van het deltaplan bèta/techniek.
De vernieuwing behoeft daar echter niet op te wachten. Projecten kunnen ook al eerder starten, met ondersteuning in het kader van het deltaplan bèta/techniek: de korte termijn. De projecten kunnen van verschillende aard zijn. Eén ervan zal gericht zijn op de ontwikkeling van het nieuwe geïntegreerde bètavak. De ruimte in de regelgeving is daarvoor op dit moment weliswaar beperkt, maar waar nodig kan van de wettelijke mogelijkheden gebruik worden gemaakt om voor experimentele ontwikkelingen ontheffingen te verlenen.
Een tweede activiteit die op korte termijn kan starten, is de instelling van een profielcommissie voor de beide bètaprofielen. Vanwege de samenhang in inhoudelijk en schoolorganisatorisch opzicht kies ik voor één commissie voor de beide profielen, waarin echter nadrukkelijk de twee sectoren uit het vervolgonderwijs waarop ze zijn gericht zijn vertegenwoordigd. De profielcommissie zal ook een inbreng moeten hebben in de eerdergenoemde ontwikkelprojecten, in elk geval de ontwikkeling van het nieuwe bètavak. De profielcommissie moet zich verder richten op de – samenhangende – ontwikkeling van een visie op de inhoud van de bètavakken.
Die visie zal de grondslag vormen voor een daarop volgende meer fundamentele vernieuwing van de examenprogramma’s. Die vernieuwing zal bovendien zijn gebaseerd op de resultaten van de eerdergenoemde ontwikkelprojecten. Daarop volgt dan de productie van nieuwe leermethoden. In totaal is die vernieuwing een proces van minstens zes jaar – de langere termijn.


gk
Brief en bijbehorend schema: www.tweedefase-loket.nl/downloaden/index.php#2


BREDE STEUN VOOR DE BETAMOTIE

Op de nieuwste voorstellen van de minister voor de hernieuwing van de Tweede Fase is vanuit diverse geledingen ontzet gereageerd. Daarbij komt als gemeenschappelijke noemer vooral de achteruitgang van kwaliteit van het betaonderwijs naar boven drijven. Nederland - Kennisland is niet mogelijk als de kwalitatieve inhoud van de betavakken wordt uitgehold. Het is geen oplossing om een vak als bijv. wiskunde zo uit te kleden dat het natuurprofiel dan voor een grote groep leerlingen gemakkelijk haalbaar is.
Het gaat niet om gemakkelijk haalbaar, het gaat om de nodige inspanningen van o.a. het ministerie om voor een grote groep leerlingen dit moeilijke, maar kwalitatief hoogstaande profiel begaanbaar te laten zijn. De beta-wereld heeft daarvoor constructieve voorstellen gedaan, de weinig coöperatieve reactie hierop van het ministerie is op zijn zachtst gezegd "eigenzinnig"
www.nvvw.nl item: Plannen 2e fase


NIEUWE FORMULEKAART

De huidige formulekaart dateert uit 1998. Bij het examen van 2005 zal een nieuwe kaart gelden, waarin op voorstel van de Nederlandse vereniging van wiskundeleraren enkele kleine aanpassingen en verbeteringen zijn aangebracht. Deze kaart wordt in juni 2004 bekend gemaakt.
bron: examenblad.kennisnet.nl
Gerard Koolstra


ICT-CONFERENTIE 2004

Voor het vierde achtereenvolgende jaar organiseren APS-wiskunde en Freudenthal Instituut een conferentie over het gebruik van ICT in het wiskundeonderwijs. Deze conferentie zal plaatsvinden op donderdag 22 april 2004 op het 19e-eeuwse landgoed Vanenburg in Putten, dat voorzien is van 21e-eeuwse technologische faciliteiten.
Het thema van deze conferentie luidt ‘Hands-on en brains-on’ om aan te geven dat bij het werken in wiskundige ICT-omgevingen het verstand – gelukkig – niet op nul kan. In de lijn met dit thema zullen de werkgroepen allemaal een praktische component hebben. Een aantal werkgroepen richt zich op ICT-gebruik in de onderwijspraktijk, terwijl andere tot doel hebben de eigen ICT-vaardigheden te vergroten. Net als vorig jaar vindt er weer een ‘Webstrite’ plaats, waarin scholen strijden om de beste wiskunde-website.
Op de conferentie-site www.fi.uu.nl/ict/2004 vindt u de werkgroepbeschrijvingen en kunt u zich on-line inschrijven.
file:///C:/Documents%20and%20Settings/gerard/Mijn%20documenten/Landelijk/Digischool/WiskundE-brief/TMP0000.htm#5


WiskundE-brief
redactie Jos Andriessen en Gerard Koolstra
e-mail: j.andriessen@hccnet.nl of g.koolstra@chello.nl